Tiêm kích Thụy Điển sẽ tuần tra ‘canh gác’ đảo Greenland

NATO ngày 12/2 thông báo khởi động chiến dịch “Người canh gác Bắc Cực” để tăng cường hiện diện trong khu vực, nỗ lực nhằm xoa dịu căng thẳng nghiêm trọng giữa các thành viên trong khối kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố muốn kiểm soát đảo Greenland của Đan Mạch.

“Điều này giúp tăng cường năng lực răn đe, bảo vệ lợi ích chung của chúng tôi, góp phần vào ổn định tại khu vực rất quan trọng đối với châu Âu và hợp tác xuyên Đại Tây Dương. Thụy Điển sẽ tham gia chiến dịch bằng cách điều động tiêm kích JAS 39 Gripen tuần tra khu vực quanh Iceland và đảo Greenland”, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson cho biết.

Trong cuộc họp với các đối tác của NATO ở thủ đô Brussels của Bỉ, Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Ruben Brekelmans bày tỏ tin tưởng những động thái này sẽ giải quyết được mối lo ngại từ Mỹ. Các thành viên NATO cũng tin rằng khủng hoảng Greenland đã qua đi khi họ triển khai chiến dịch tại Bắc Cực, đồng thời mong muốn tiếp tục củng cố vai trò của châu Âu trong liên minh.

Tuy nhiên, vấn đề Greenland khiến nhiều người nhận ra yêu cầu châu Âu phải đóng vai trò lớn hơn trong NATO. Đây cũng là thông điệp mà chính quyền Tổng thống Trump muốn phát đi, theo đó châu Âu cần tăng cường nỗ lực khi Mỹ chuyển hướng tập trung vào những thách thức khác.

Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby nói rằng các thành viên NATO “đang tiến những bước dài” trong tình huống châu Âu dẫn đầu hoạt động phòng thủ thông thường của liên minh, thay vì dựa vào sức mạnh quân sự của Mỹ như trước.

“Chúng ta có nền tảng rất vững chắc để hợp tác. Một NATO 3.0 dựa trên quan hệ đối tác hơn là phụ thuộc”, ông nói.

Để thực hiện vai trò lớn hơn của châu Âu, các quốc gia tại châu lục này phải tăng mạnh ngân sách quốc phòng để thực hiện cam kết của NATO. Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết “tin tốt là hàng tỷ USD đã được chi ra”, song ông tin rằng Mỹ sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong bảo vệ khu vực.

“Về lâu dài, quý vị sẽ thấy chiếc ô hạt nhân là đảm bảo an ninh tối cao cho chúng ta tại châu Âu và Canada, cũng như sự hiện diện mạnh mẽ của lực lượng thông thường trong quân đội Mỹ tại châu Âu”, ông Rutte nói.

NATO tuần này thông báo Mỹ đang chuyển giao hai vị trí chỉ huy cấp cao của khu vực cho Anh và Italy, động thái cho thấy châu Âu đang gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong liên minh và được các quan chức ngoại giao ca ngợi là “dấu hiệu của tăng cường chia sẻ gánh nặng”.

Bước ngoặt tiếp theo có thể diễn ra tại hội nghị thượng đỉnh NATO tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7, khi các thành viên phải thuyết phục ông Trump rằng họ đã làm đủ.

“Chúng tôi sẽ nhận được báo cáo đầy đủ đầu tiên về ngân sách quốc phòng của các đồng minh. Vẫn còn một số nước phải nỗ lực hơn nữa, đặc biệt là những quốc gia nằm ở phía sườn đông của NATO. Họ đã không hành động nhanh chóng theo yêu cầu, chúng tôi kỳ vọng họ sẽ nỗ lực hơn nữa”, đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker nói.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, Reuters)