Căng thẳng kéo dài làm tăng viêm nhiễm, suy yếu hệ miễn dịch và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch, từ đó gây hại cho tim mạch.
Hầu như ai cũng từng trải qua căng thẳng (stress) ít nhất một lần trong đời. Đây là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể trước các tình huống cụ thể và thường nhanh chóng biến mất, như khi phát biểu trước đám đông hoặc phanh gấp lúc tham gia giao thông. Tuy nhiên, cả căng thẳng ngắn hạn lẫn kéo dài đều có thể trở thành yếu tố nguy cơ làm gia tăng bệnh tim mạch.
PGS.TS.BS Phạm Nguyễn Vinh, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lý giải căng thẳng kéo dài có thể gây ra tình trạng viêm nhiễm, đẩy nhanh quá trình tích tụ mảng bám trong động mạch, dẫn đến bệnh mạch vành – tác nhân gây nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim, suy tim. Ngoài ra, stress còn làm tăng adrenaline – loại hormone được sản xuất ở tuyến thượng thận. Tuy adrenaline giúp tăng cường sự tỉnh táo về tinh thần trong tình huống căng thẳng, khiến tim đập nhanh hơn và gây tăng huyết áp, nhưng cơ thể sản xuất quá nhiều adrenaline sẽ làm tổn thương tim.
Bác sĩ siêu âm đánh giá mức độ tổn thương tim. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Một loại hormone gây căng thẳng khác là cortisol, cũng gây tăng huyết áp, lượng đường trong máu, cholesterol xấu, triglyceride. Những người bị căng thẳng mạn tính thường đau ngực, nhịp tim không đều, khó thở, có nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, mắc hội chứng trái tim tan vỡ.
Theo phó giáo sư Vinh, gia tăng đột biến adrenaline ở những người bị xơ vữa động mạch có thể làm vỡ mảng bám, dẫn đến hình thành cục máu đông chặn hoàn toàn dòng máu nuôi tim. Đối với người có tiền sử bệnh tim như rối loạn nhịp tim, căng thẳng đột ngột góp phần làm trầm trọng thêm triệu chứng bệnh.
Stress còn gây ra những tác động gián tiếp đến tim bao gồm:
Rối loạn giấc ngủ: Thiếu ngủ làm tăng viêm nhiễm, đẩy mạnh sản sinh mảng bám gây tắc nghẽn động mạch. Ngủ ít cũng liên quan đến bệnh mạn tính như đái tháo đường, trầm cảm, tăng nguy cơ mắc bệnh tim.
Kích thích tăng cân: Các hormone gây căng thẳng, như adrenaline và cortisol thúc đẩy cảm giác thèm ăn nhưng quá trình trao đổi chất lại chậm hơn. Thừa cân – béo phì dẫn đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường dẫn đến bệnh tim mạch.
Hành vi đối phó tiêu cực: Khi đối mặt với stress, một số người tìm đến thuốc lá, rượu bia hoặc các chất kích thích như một cách giải tỏa. Song, những thói quen này lại làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Để kiểm soát căng thẳng, phó giáo sư Vinh khuyên mỗi người nên tự lập thời gian biểu hợp lý, cân đối thời gian làm việc – nghỉ ngơi. Duy trì tập thể dục, thiền, yoga đều đặn. Ngủ đủ giấc, 7-8 giờ mỗi đêm, không thức khuya quá 23h. Chế độ ăn uống lành mạnh với nhiều trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường hoặc muối… Tránh lạm dụng nhiều caffeine và rượu, bia. Người có yếu tố nguy cơ như stress, tiểu đường, bệnh thận mạn, thừa cân béo phì… nên khám tầm soát bệnh tim mạch định kỳ.
Thu Hà
Nguồn: https://vnexpress.net/stress-am-tham-tan-pha-tim-the-nao-5040587.html
