Xin lỗi nước Bỉ, nhưng Socola Việt ngon hơn nhiều

Tuần trước, giữa những tiếng kéo lách cách và mùi dầu gội thoang thoảng trong một tiệm cắt tóc cũ kỹ trên phố Tràng Thi (Hà Nội), tôi nằm thư giãn trên ghế gội đầu. Khách hàng ở đây chủ yếu là người già, đang rôm rả bàn chuyện sắm sửa Tết. Bánh kẹo, mứt tết, rồi bất chợt, một cô đứng tuổi buông lời chắc nịch: “Socola Việt Nam thì làm sao ngon bằng của nước ngoài được!”. Câu nói ấy khiến tôi suýt bật dậy, nước gội đầu còn đang nhỏ giọt.

Là một người yêu thích ẩm thực và đã rong ruổi qua bao miền đất trên thế giới – từ những con phố tấp nập ở Paris đến các khu chợ trời ở Tokyo – tôi không thể im lặng trước sự thật bị che lấp ấy. Socola Việt Nam không chỉ ngon, mà còn là một kiệt tác của hương vị, một niềm tự hào thầm lặng đang cần được lan toả nhiều hơn.

Từ hạt cacao nhỏ bé khiến cả thế giới “phải lòng”

Hãy tưởng tượng bạn đang cầm một thanh socola, cắn một miếng nhỏ, và đột nhiên, không phải vị đắng quen thuộc, mà là tầng tầng lớp lớp hương trái cây bung nở – chua thanh của xoài chín, ngọt ngào của dừa tươi, xen lẫn chút cay nồng từ tiêu rừng. Đó chính là socola Việt Nam, không “bằng phẳng” như những thanh socola châu Âu đậm đặc tôi từng thưởng thức của Bỉ hay Thụy Sĩ, mà đa tầng, đầy bất ngờ, như chính cuộc sống của chúng ta – những phụ nữ hiện đại, luôn tìm kiếm sự cân bằng giữa truyền thống và sáng tạo.

Sự kỳ diệu bắt nguồn từ hạt cacao Việt Nam, một báu vật mà ít ai ngờ tới. Năm 2016, Việt Nam được International Cocoa Organisation (ICCO) công nhận là quốc gia sản xuất Fine Flavour Cocoa – hạt cacao có hương vị tinh tế, chỉ chiếm 10-15% sản lượng toàn cầu, dành riêng cho socola cao cấp. Chúng ta là quốc gia châu Á thứ hai đạt danh hiệu này, và chỉ khoảng 15 nước trên thế giới sở hữu chứng nhận danh giá ấy. Chúng ta có hạt cacao thuộc giống Trinitario quý hiếm, chỉ chiếm 0,1% sản lượng thế giới. Cacao Việt Nam được trồng trên những vùng đất màu mỡ nhất: đồng bằng sông Cửu Long với phù sa xanh tốt ở Bến Tre, Tiền Giang; hay Tây Nguyên với đất đỏ bazan giàu dinh dưỡng ở Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai.

Khí hậu nhiệt đới ẩm, biên độ nhiệt thấp, cùng cách canh tác xen kẽ dưới bóng dừa hay chuối, đã tạo nên hương vị độc đáo cho hạt cacao Việt Nam: độ acid tự nhiên cao, mùi trái cây rõ rệt, không nặng nề như cacao châu Phi với vị đất hay khói. Cacao Việt Nam nằm giữa Madagascar và Ecuador – vị trái cây rõ ràng nhưng không gắt, dễ dàng kiểm soát để tạo nên những thanh socola đầy cá tính.

Điều khiến tim tôi rung động nhất là, không chỉ chúng ta tự hào, mà cả thế giới – những người sành điệu, khó tính – cũng đã “phải lòng” hạt cacao Việt.

Maison Marou, thương hiệu socola cao cấp do hai người Pháp – Vincent Mourou và Samuel Maruta – sáng lập tại Việt Nam, chính là minh chứng sống động. Họ gặp nhau ở đây, bị cuốn hút bởi cacao bản địa, và biến nó thành sản phẩm thượng hạng.

Mỗi năm, Marou thu mua 80 tấn cacao từ gần 800 nông trại ở 7 tỉnh, thậm chí sở hữu nông trại riêng với 2.500 cây tại rừng Madagui, Đà Lạt. Sản lượng 80 tấn chocolate được xuất khẩu đến hơn 20 quốc gia như Mỹ, Pháp, Đức, Nhật, Anh, Hàn Quốc và Hồng Kông. Đỉnh cao là năm 2025, Marou đoạt “Best Chocolate in the World” tại Prix Épicures de l’Épicerie Fine ở Paris, vượt qua hàng trăm đối thủ quốc tế, khẳng định tên tuổi của socola Made in Vietnam trên bản đồ thế giới.

Gần đây, trên mạng xã hội quốc tế, trend “xoài – dứa – quýt bọc socola đen” của Marou đang làm mưa làm gió – một món ăn vặt Việt khiến người nước ngoài “nhung nhớ mãi không quên”, bảo nhau cùng gom hàng về ăn dần.

Cũng gần giống với Marou, Víctor Ceano Savall, bếp trưởng Tây Ban Nha kế thừa 5 thế hệ làm kẹo từ Barcelona. Cũng chỉ vì “phải lòng” cacao Việt Nam nên anh đã chọn Đà Nẵng để sáng lập Savall Chocolate năm 2016. Anh kết hợp di sản gia đình của mình với nguyên liệu địa phương để tạo ra loại socola chất lượng, cung cấp cho các khách sạn, nhà hàng cao cấp.

Hay Gricha Safarian, doanh nhân Bỉ đến Việt Nam năm 1993, xây dựng Grand-Place và The Cocoa Project. Ông thuyết phục thế giới về chất lượng cacao Việt, thậm chí phát triển dòng socola “60 ngày” – tươi mới từ nông trại đến thành phẩm chỉ trong hai tháng, thay vì 6 tháng đến 2 năm như thông thường. Trong chương trình Gala Việt Nam – Đến và yêu của VTV4 vào đầu năm 2025, ông cười lớn nói rằng: “Xin lỗi nước Bỉ, nhưng socola này ngon hơn nhiều!” – tay chỉ vào thanh socola Việt Nam.

Tất cả họ đều chung một nỗi niềm: Đến Việt Nam, nếm cacao, và trái tim tan chảy. Hạt cacao Việt đã chinh phục họ bằng sự tinh tế, bằng câu chuyện của đất đai, con người – biến niềm đam mê thành tình yêu sâu đậm, khiến họ khóc vì hạnh phúc.

Socola Việt của người Việt: sự sáng tạo mang đúng tinh thần Việt

Nhưng socola Việt Nam không chỉ nhờ “người ngoài” – chính chúng ta, những người Việt, mới là linh hồn thực sự. Hãy để tôi kể về Bittersweet Chocolatier ở Phú Quốc, do các bartender sáng lập. Họ ứng dụng kỹ thuật pha chế để “chơi” với mùi hương trong từng thanh socola. Tôi từng bị “quá tải” với socola, mất đi niềm vui khi thưởng thức, nhưng chính Bittersweet đã kéo tôi trở lại. Bạn tin được không, một thanh socola cũng có thể đem lại từng note mùi hương y như nước hoa vậy.

Ví dụ như thanh socola muối truffle mà tôi mê mẩn, tầng hương truffle được họ giấu kín, phải khi ăn xong xuôi, không còn chút socola nào ở trong miệng thì lúc này hương truffle mới bung ra, bao trọn khoang miệng. Hay thanh socola tiêu rừng Phú Quốc cũng thú vị không kém: Những nốt hương từ sả, gừng và cỏ chanh len lỏi tinh tế trong từng miếng socola không hiện trong khoang miệng mà lại bay thẳng lên đầu mũi tạo nên một trải nghiệm vừa cay nồng, vừa thanh mát, đầy bất ngờ.

Tôi thích cách họ sáng tạo với mùi vị và cũng thích hoài bão của Bittersweet: các bạn ấy muốn làm cho mỗi vùng miền trên cả nước một vị socola đặc trưng, như cách họ đã làm được với Tiêu rừng Phú Quốc, ngũ vị hương Hội An, Sữa dừa Bến Tre hay Trà xanh Bảo Lộc…

Một brand socola khác mà tôi cũng vô cùng yêu thích là TBROS, người sáng lập của thương hiệu này gọi đây là socola của niềm kiêu hãnh. Và quả thực, họ đã làm được, chúng ta có quyền kiêu hãnh về socola của Việt Nam. Socola của TBROS mang đậm dấu ấn bản địa từ vỏ đến ruột. Họ dùng giấy gói làm từ xơ dừa nước. Đặc biệt, trên thế giới chỉ ở mỗi Hội An mới có loại nguyên liệu sản xuất thứ giấy này.

Điều thú vị hơn nữa, hạn sử dụng của bao bì còn trùng với hạn sử dụng của socola, bạn có thể nhìn vào bao bì mà biết ngày hết hạn, không cần phải tìm ngày in trên bao. Tôi vô cùng trân quý lý do sáng lập của TBROS, đó là: Mong ước hạt cacao Việt Nam không còn bị ép giá. Về mùi vị, socola của TBROS cũng vô cùng độc đáo và sáng tạo. Bạn đã bao giờ ăn socola hương ngọc lan tây chưa? Đó chính là hoa hoàng lan – loại hoa được người Hà Nội xưa vô cùng yêu thích. Hương hoàng lan tinh tế len lỏi trong từng miếng socola, an tĩnh như một buổi trưa mùa Thu. Mùi hương vừa đủ thôi, để người ta phải tĩnh lại mà cảm nhận.

Khi lần đầu ăn, nó khiến tôi nhớ về buổi trưa tĩnh lặng, đi dạo cùng một người bạn tri kỷ ở Lào, cảm giác bình yên và dễ chịu. TBROS còn có socola ruốc sả, socola mắc khén, socola rượu nếp, trà sen, trà sữa… toàn những loại mang đậm hương vị Việt, chỉ nghe tên thôi đã muốn thử liền.

Thêm một cái tên khác mà tôi muốn kể, đó là Legendary. Họ có dòng socola Zoom Việt Nam. Không chỉ là các mùi vị ấn tượng như rượu dừa, rượu xoài, mè – chuối – đậu phộng, quế – hạt điều… họ còn dùng socola để kể về các loại hình nghệ thuật truyền thống và văn hoá của Việt Nam, điển hình là đờn ca tài tử, múa rối nước, ca trù, múa bóng rỗi… Hay Alluvia Chocolate – được bếp trưởng của khách sạn 5 sao Sofitel Legend Metropole Hanoi tin chọn để kết thúc bữa ăn sang trọng. Mekong Cocoa gói câu chuyện Việt trong từng lớp vị. Và còn Stone Hill, Savie, Belvie… cũng là những thương hiệu socola Made in Vietnam được khách hàng trong và ngoài nước mê mẩn.

Các bạn biết điểm “Việt” nhất trong phong cách làm socola của người Việt là gì không? Đó chính là không chạy theo ngọt béo đại trà, mà kết hợp nguyên liệu bản địa như: dừa, cà phê, mè đen, gừng, quế, muối biển… vào sản phẩm. Bao bì gắn với vùng đất, kể câu chuyện về con người và văn hoá Việt. Socola Việt không phải thứ “công nghiệp” cho số đông, mà dành cho người tò mò về hương vị – như chúng ta, những người phụ nữ hiện đại, luôn tìm kiếm sự khác biệt.

Socola chính là câu trả lời cho niềm kiêu hãnh dân tộc

Trở lại câu chuyện tiệm cắt tóc ấy, lần sau đến, tôi sẽ mang theo một thanh socola TBROS ngọc lan tây – để mọi người ở đó cùng cảm nhận sự tinh tế của Hà Nội xưa trong từng miếng socola. Để thấy rằng, Socola Việt Nam không cần “làm sao ngon bằng nước ngoài” – nó vượt trội ở sự khác biệt, cá tính, như chính phụ nữ Việt chúng ta: mạnh mẽ, sáng tạo, đầy bất ngờ. Hãy tự hào, vì mỗi miếng socola là một lời nhắc nhở: Việt Nam không chỉ có cà phê hay phở, mà còn là “ngôi sao” trên bản đồ chocolate thế giới. Socola Việt chính là ngôn ngữ tình yêu của chúng ta – với quê hương, với chính mình, và với thế giới đang phải lòng nó.

Bài viết này có thể coi là một thông điệp vũ trụ dành tặng những trái tim đang yêu, rằng 14/02 này, hãy mang cái hương vị Việt Nam ấy tặng cho người đang ngự trị trái tim bạn nhé.