Đại án tham nhũng ‘Midas’ ở Ukraine: Cựu bộ trưởng bị bắt, hé lộ mạng lưới rửa tiền xuyên quốc gia

Theo Thông tấn xã Quốc gia Ukraina (Ukrinform), cơ quan công tố chống tham nhũng Ukraine ngày 16-2 cho biết cựu Bộ trưởng Năng lượng Herman Halushchenko đã bị truy tố và bắt giữ trong khuôn khổ đại án “Midas” – bê bối liên quan đến cáo buộc rửa tiền và tham gia tổ chức tội phạm với số tiền lên tới hơn 100 triệu USD.

Theo đó, ông Halushchenko bị khởi tố theo các điều khoản về tham gia tổ chức tội phạm và rửa tiền. 

Trước đó một ngày, Cục Phòng chống tham nhũng quốc gia Ukraine (NABU) đã bắt giữ ông tại cửa khẩu khi đang tìm cách rời khỏi Ukraine.

Rửa tiền qua danh nghĩa “đầu tư”, che giấu vai trò “cựu bộ trưởng”

Điều tra cho thấy tháng 2-2021, một quỹ đầu tư được đăng ký tại đảo Anguilla – lãnh thổ hải ngoại của Anh – nhằm huy động khoảng 100 triệu USD dưới danh nghĩa “đầu tư”.

Quỹ này do một công dân mang quốc tịch Seychelles và Saint Kitts & Nevis điều hành, người bị cáo buộc chuyên cung cấp dịch vụ rửa tiền cho các nguồn tiền bất hợp pháp. Gia đình ông Halushchenko bị xác định có tên trong danh sách “nhà đầu tư”.

Để che giấu vai trò của cựu bộ trưởng, hai công ty được lập tại Marshall Islands rồi tích hợp vào một quỹ tín thác đăng ký tại Saint Kitts & Nevis. Người thụ hưởng trên giấy tờ là vợ cũ và bốn người con của ông.

Các công ty này sau đó mua cổ phần của quỹ, trong khi các thành viên tổ chức tội phạm chuyển tiền vào tài khoản quỹ tại ba ngân hàng Thụy Sĩ thay mặt nghi phạm.

Theo NABU, trong thời gian ông Halushchenko đương nhiệm, thông qua một cộng sự thân cận có biệt danh “Rocket”, tổ chức tội phạm đã thu hơn 112 triệu USD tiền mặt từ các hoạt động bất hợp pháp trong lĩnh vực năng lượng. Số tiền được rửa qua nhiều công cụ tài chính, bao gồm tiền điện tử và các khoản “đầu tư” vào quỹ nói trên.

Cơ quan điều tra xác định hơn 7,4 triệu USD được chuyển vào tài khoản quỹ do gia đình nghi phạm quản lý. Ngoài ra, hơn 1,3 triệu franc Thụy Sĩ và 2,4 triệu euro được giao tiền mặt hoặc chuyển trực tiếp cho gia đình tại Thụy Sĩ.

Một phần số tiền được dùng để chi trả học phí cho các con tại các cơ sở giáo dục danh tiếng ở Thụy Sĩ, phần còn lại gửi tiết kiệm để sinh lãi và chi tiêu cá nhân.

Mở rộng điều tra 15 quốc gia

Đáng chú ý, đại án “Midas” trước đó đã khiến hai bộ trưởng năng lượng liên tiếp của Ukraine từ chức và kéo theo sự ra đi của chánh văn phòng Tổng thống Volodymyr Zelenskiy. Dù vậy. những người liên quan đều phủ nhận mọi cáo buộc sai phạm.

Trước đó hôm 10-11, NABU công bố chiến dịch đặc biệt phanh phui tham nhũng quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng, cho rằng tổ chức tội phạm đã tìm cách thao túng các doanh nghiệp nhà nước chiến lược, trong đó có tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Energoatom.

Nguồn tin thực thi pháp luật cho biết NABU cũng đã khám xét văn phòng của doanh nhân Tymur Mindich – đồng sở hữu hãng phim Kvartal 95 – cùng nhiều cá nhân liên quan.

Hiện NABU đã bắt giữ 5 trong số 7 nghi phạm, bao gồm một doanh nhân được cho là cầm đầu tổ chức tội phạm, một cựu cố vấn Bộ Năng lượng và giám đốc phụ trách an ninh vật lý của Energoatom. Cơ quan điều tra cho biết đang phối hợp với nhà chức trách của 15 quốc gia để tiếp tục mở rộng vụ án.

Vụ việc này cũng làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong bối cảnh Ukraine cam kết siết chặt chống tham nhũng, giữa lúc đang đối mặt nhiều sức ép trong và ngoài nước.