Đầu năm gặp gỡ ông Tạ Văn Trầm – Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới

Theo ông, danh hiệu này là sự ghi nhận cho cả một tập thể và một đời làm nghề.

Ngày đứng trong hội trường lớn của Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI, giữa hơn 2.500 đại biểu ưu tú từ khắp mọi miền đất nước, GS Tạ Văn Trầm nói rằng: danh hiệu cao quý này trước hết là sự ghi nhận cho cả một tập thể và một đời làm nghề lặng lẽ.

Trong khoảnh khắc tên mình được xướng lên, điều hiện ra rõ nhất trong tâm trí ông lại là những đêm trực trắng ở khoa hồi sức nhi, là ánh mắt lo âu của cha mẹ bệnh nhi, là những lần lặng người trước ranh giới sinh – tử mong manh.

“Danh hiệu này, với tôi, không phải là điểm kết thúc của một hành trình, mà là dấu mốc để nhìn lại xem mình đã sống và làm nghề như thế nào”, ông nói, giọng trầm và chậm, như cách ông vẫn nói về nghề y suốt hơn 35 năm qua.

* Thưa giáo sư, khi biết mình được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới và sẽ được trực tiếp trao danh hiệu tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI, cảm xúc của ông khi ấy như thế nào?

– GS Tạ Văn Trầm: Thật ra, khi nhận được thông báo từ Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương rằng tôi đủ điều kiện được xét tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, tôi đã rất xúc động rồi. Nhưng cảm xúc ấy chưa phải là cao trào nhất.

Đến khi Bộ Nội vụ thông tin thêm rằng tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI năm 2025, Ban Tổ chức sẽ trực tiếp trao danh hiệu cho 17 tập thể và cá nhân ngay trên sân khấu, thì lúc đó cảm xúc trong tôi mới thật sự dâng trào.

Bởi đó là một đại hội rất lớn, rất trang trọng, diễn ra trong bối cảnh đất nước ta đang phát triển mạnh mẽ nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức mới. Đại hội quy tụ hơn 2.500 đại biểu, có sự hiện diện của các đồng chí lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước, từ Tổng Bí thư, nguyên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội, đến lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương trong cả nước. Đặc biệt, còn có rất nhiều cá nhân mà cả cuộc đời họ đã cống hiến thầm lặng cho đất nước.

Khi bước vào hội trường, tôi vừa hồi hộp, vừa xúc động. Hồi hộp vì vinh dự quá lớn, xúc động vì nhìn lại một chặng đường dài của bản thân, một công dân của đất nước, một bác sĩ đã gắn bó hơn 35 năm với ngành y tế tỉnh nhà.

Trong khoảnh khắc được xướng tên, tôi không nghĩ nhiều đến bản thân, mà nghĩ đến tập thể, đến thầy cô, đồng nghiệp, gia đình, đến những người đã đồng hành, dìu dắt, tạo điều kiện để tôi có thể đi được đến ngày hôm nay.

* Nhìn lại hành trình hơn 35 năm làm nghề, đâu là những nền tảng đầu tiên hình thành nên con đường mà ông đã lựa chọn?

– GS Tạ Văn Trầm: Tôi sinh ra và lớn lên ở Trung An, một vùng một vùng quê từng là chiến trường ác liệt. Từ khoảng năm 1965 đến 1975, dù còn nhỏ, tôi vẫn chứng kiến rất rõ sự khốc liệt của chiến tranh, những mất mát, hy sinh của bà con xóm làng. Những ký ức ấy theo tôi suốt cuộc đời và hình thành rất sớm trong tôi ý thức về giá trị của hòa bình và sự sống.

Sau năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước bước vào giai đoạn xây dựng lại từ rất nhiều khó khăn. Tôi được học tập trong môi trường hòa bình, được các thầy cô ở Trường THCS Bảo Định, Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu, một ngôi trường có truyền thống dạy tốt, học tốt, tận tình dìu dắt. Bên cạnh học tập, tôi còn tham gia rất tích cực các hoạt động Đoàn, Đội, Hội Thanh niên… Những hoạt động ấy rèn cho tôi ý thức trách nhiệm với cộng đồng, với xã hội.

Năm 1983, trong bối cảnh đất nước còn nhiều gian khó, tôi vượt qua kỳ thi đại học rất khắt khe để trúng tuyển ngành y đa khoa của Trường đại học Y Dược TP.HCM. Thời điểm đó, hàng chục ngàn thí sinh dự thi, chỉ lấy hơn 300 chỉ tiêu. Sáu năm học y khoa từ 1983 đến 1989 là quãng thời gian vô cùng vất vả, nhưng cũng rất đáng nhớ. Tôi tốt nghiệp loại giỏi, và ngay từ lúc đó đã xác định rõ: mình sẽ quay về phục vụ quê hương.

* Quyết định rời thành phố để về công tác tại Tiền Giang vào năm 1989 có phải là một lựa chọn khó khăn?

– GS Tạ Văn Trầm: Thật ra, đó không phải là quyết định quá khó đối với tôi. Khi ra trường năm 1989, tôi có nhiều lựa chọn: ở lại TP.HCM để làm công tác giảng dạy, nghiên cứu, hoặc công tác tại các bệnh viện lớn. Nhưng lúc đó Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp), quê hương tôi, đang rất thiếu bác sĩ.

Tôi nghĩ đơn giản: mình được Nhà nước đào tạo thì phải quay về phục vụ nhân dân. Đó không phải là sự hy sinh lớn lao, mà là trách nhiệm tự nhiên của người làm nghề y.

Từ tháng 7-1989, tôi chính thức công tác trong ngành y tế tỉnh Tiền Giang và gắn bó lâu dài nhất là với Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang.

Những năm đầu công tác, tôi trực tiếp làm hồi sức nhi, đúng vào thời điểm dịch sốt xuất huyết hoành hành khắp Đồng bằng sông Cửu Long. Tôi được đào tạo chuyên sâu về sốt xuất huyết ngay từ khi còn là sinh viên, làm đề tài tốt nghiệp liên quan đến bệnh này, nên khi về tỉnh là lao ngay vào công tác phòng chống dịch, đi khắp vùng Cai Lậy, Gò Công, các vùng sâu, vùng xa để tuyên truyền, điều trị.

* Những năm làm hồi sức nhi và điều trị sốt xuất huyết để lại cho ông những dấu ấn như thế nào?

– GS Tạ Văn Trầm: Đó là quãng thời gian vô cùng gian nan nhưng cũng rất đáng tự hào. Hồi sức nhi là nơi mà mỗi phút trôi qua đều có thể quyết định sinh tử. Những ca sốc sốt xuất huyết rất nặng buộc bác sĩ phải theo dõi từng chỉ số nhỏ nhất, nhiều khi suốt đêm không rời giường bệnh.

Áp lực không chỉ đến từ chuyên môn, mà còn từ ánh mắt của cha mẹ bệnh nhi – những người đặt trọn niềm tin vào bác sĩ. Cùng với đồng nghiệp, cùng với sự hỗ trợ chuyên môn từ các trung tâm lớn như Bệnh viện Nhi đồng 1, Đại học Y Dược TP.HCM, chúng tôi vừa điều trị vừa nghiên cứu, từng bước hoàn thiện phác đồ. 

Cùng với thầy cô, quý đồng nghiệp cả nước tập trung phòng chống sốt xuất huyết hiệu quả, vừa nghiên cứu khoa học về sốt xuất huyết. Kết quả là đến nay Việt Nam được xem là một trong những điểm sáng của thế giới trong điều trị sốt xuất huyết, với tỉ lệ tử vong rất thấp. Được góp phần nhỏ trong hành trình ấy, đối với tôi, đó là niềm hạnh phúc rất lớn của nghề y.

* Từ một bác sĩ điều trị, ông dần đảm nhận vai trò quản lý, lãnh đạo bệnh viện. Ông nhìn nhận trách nhiệm này như thế nào?

– GS Tạ Văn Trầm: Khi chuyển sang vai trò quản lý, trách nhiệm của tôi không còn chỉ gói gọn trong từng ca bệnh, mà mở rộng ra hàng trăm, hàng ngàn con người. Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang từ một cơ sở còn nhiều khó khăn đã từng bước phát triển thành bệnh viện chuyên sâu, mũi nhọn kỹ thuật của tỉnh, với hơn 1.350 giường bệnh, gần 1.500 cán bộ, viên chức.

Bệnh viện thực hiện tốt các nhiệm vụ: khám chữa bệnh, nghiên cứu khoa học, đào tạo, chỉ đạo tuyến, hợp tác quốc tế, truyền thông giáo dục sức khỏe, quản lý kinh tế y tế. Chúng tôi xây dựng bệnh viện trên nền tảng đoàn kết, lấy người bệnh làm trung tâm, lấy chất lượng chuyên môn và y đức làm thước đo.

Với vai trò Bí thư Đảng ủy từ năm 2013 đến nay, tôi luôn xác định xây dựng Đảng bộ bệnh viện vững mạnh là nền tảng để bệnh viện phát triển bền vững. Đảng bộ với hơn 300 đảng viên nhiều năm liền hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ.

* Nghiên cứu khoa học là một dấu ấn lớn trong sự nghiệp của ông. Công trình nào khiến ông tâm đắc nhất?

– GS Tạ Văn Trầm: Tôi tâm đắc nhất với đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình can thiệp nhằm giảm thiểu tỉ lệ nhiễm vi rút viêm gan B và quản lý bệnh nhân viêm gan B mạn tính tại tỉnh Tiền Giang”.

Đề tài này nghiên cứu trên 1.224 người dân từ 10 tuổi trở lên và theo dõi 104 bệnh nhân viêm gan B mạn tính. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn, giúp giảm tỉ lệ bệnh nhân viêm gan B mạn tính phải chuyển viện từ 42,5% xuống còn 9,8%, tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Toàn bộ công trình được xuất bản thành sách chuyên khảo “Bệnh viêm gan siêu vi B”, lưu hành toàn quốc, sử dụng làm tài liệu tham khảo cho quý đồng nghiệp nhiều địa phương. Với tôi, nghiên cứu khoa học chỉ có ý nghĩa khi phục vụ được cộng đồng.

* Trong vai trò nhà giáo, ông đánh giá thế nào về việc đào tạo thế hệ kế cận cho ngành y?

– GS Tạ Văn Trầm: Đào tạo là trách nhiệm rất lớn. Đến nay, tôi đã trực tiếp hướng dẫn 9 nghiên cứu sinh, 122 học viên cao học, 15 bác sĩ chuyên khoa 2, 8 bác sĩ nội trú, biên soạn 10 sách và giáo trình, tham gia giảng dạy tại nhiều trường đại học y khoa. Hiện tôi đang là Hiệu trưởng của Trường Y Dược, Trường đại học Trà Vinh – nơi có hơn 5.000 sinh viên y khoa được đào tạo.

Đào tạo không chỉ là truyền kiến thức, mà còn là truyền lửa nghề, truyền y đức. Người thầy phải làm gương bằng chính hành động của mình.

* Với tư cách là một người đi trước, ông muốn nhắn gửi điều gì đến thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên ngành y?

– GS Tạ Văn Trầm: Thế hệ trẻ hôm nay được sống trong hòa bình là điều vô cùng quý giá. Dù làm nghề gì, hãy làm bằng trách nhiệm và lòng tự trọng.

Riêng với ngành y, đây là nghề đặc biệt, gắn liền với sinh mạng con người. Người làm nghề y phải học suốt đời, không ngừng rèn luyện chuyên môn và y đức. Nếu giữ được tinh thần “vừa hồng vừa chuyên”, thế hệ bác sĩ trẻ sẻ tiếp nối được sứ mệnh chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, góp phần xây dựng một xã hội khỏe mạnh và nhân văn hơn.