Vì sao nổi mụn nhiều hơn vào ngày Tết?

Theo ThS.BS Doãn Minh Thành, khoa Da liễu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, mụn hình thành do tăng tiết bã nhờn, rối loạn sừng hóa nang lông, kết hợp vi khuẩn Cutibacterium acnes và phản ứng viêm. Người có tiền sử mụn trứng cá dễ tái phát dịp Tết, tiến triển dai dẳng, chậm đáp ứng điều trị và tăng nguy cơ thâm, sẹo nếu chăm sóc da sai cách. Đây là giai đoạn “bất ổn tạm thời” của hệ da – tuyến bã, cần nhận diện sớm để can thiệp kịp thời.

Bác sĩ cũng lưu ý các thói quen sinh hoạt ngày Tết có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da, kích thích tuyến bã hoạt động mạnh, khiến mụn dễ xuất hiện hoặc bùng phát.

Trang điểm liên tục

Trang điểm nhiều ngày liền, nhất là lớp nền che phủ cao, có thể khiến da bít tắc, ứ đọng bã nhờn và tế bào sừng, tạo điều kiện cho mụn trứng cá bùng phát. Khi lớp makeup lưu lại quá lâu, kết hợp mồ hôi và dầu thừa, môi trường trên da dễ kích hoạt phản ứng viêm, khiến mụn sưng đỏ, lâu lành và tăng nguy cơ để lại thâm sau Tết.

Bác sĩ Thành khuyến cáo nên làm sạch đúng cách bằng sản phẩm tẩy trang dịu nhẹ nhưng đủ khả năng loại bỏ lớp trang điểm, áp dụng phương pháp double hoặc triple cleansing khi cần, đồng thời tẩy da chết lành tính để hạn chế sừng hóa nang lông. Nhiều công nghệ như peel da, laser, IPL được ứng dụng nhằm giảm sừng hóa và kiểm soát viêm trong điều trị mụn trứng cá.

Thức khuya

Thức khuya kéo dài làm tăng nguy cơ nổi mụn do rối loạn nhịp sinh học, tăng cortisol và mất cân bằng hormone khiến da tiết nhiều dầu, dễ bít tắc lỗ chân lông. Thiếu ngủ còn làm giảm tuần hoàn và cung cấp oxy cho da, cản trở tái tạo tế bào, tăng hình thành nhân mụn. Thói quen ăn khuya, dùng rượu bia, đồ ngọt, caffeine dịp Tết càng khiến mụn nặng hơn. Ngủ sớm, sinh hoạt điều độ giúp ổn định cơ chế sinh lý và hạn chế mụn trứng cá bùng phát.

Ăn nhiều đồ ngọt

Trong những ngày Tết, việc tiêu thụ nhiều đồ ngọt có thể làm gia tăng nguy cơ nổi mụn thông qua cơ chế rối loạn chuyển hóa và hormone. Thực phẩm giàu đường làm tăng nhanh đường huyết, kích thích cơ thể tiết insulin và yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1), từ đó thúc đẩy tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn.

Đồng thời, chế độ ăn nhiều đường còn làm gia tăng tình trạng viêm toàn thân và stress oxy hóa, ảnh hưởng đến chức năng hàng rào bảo vệ da, khiến mụn dễ xuất hiện và kéo dài hơn trong dịp Tết.

Ăn nhiều đồ dầu mỡ

Chế độ ăn nhiều chất béo làm thay đổi thành phần lipid trong bã nhờn, khiến bã nhờn trở nên đặc và dễ gây bít tắc lỗ chân lông. Các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có khả năng thúc đẩy phản ứng viêm, làm tăng mức độ viêm tại nang lông và tuyến bã.

Theo bác sĩ Thành, ăn nhiều đồ dầu mỡ còn ảnh hưởng đến chức năng chuyển hóa và hệ vi sinh đường ruột, từ đó gián tiếp tác động đến trục ruột và da, làm da dễ nổi mụn, chậm hồi phục hơn trong những ngày Tết. Nên hạn chế lượng tiêu thụ các sản phẩm đường và dầu mỡ để cải thiện mụn tốt hơn.

Không chú ý chăm sóc và làm sạch da

Khi da không được làm sạch đúng cách, bã nhờn, mồ hôi, tế bào chết và cặn mỹ phẩm dễ tích tụ trên bề mặt da, gây bít tắc lỗ chân lông. Tình trạng này tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn Cutibacterium acnes phát triển và kích hoạt phản ứng viêm, khiến tổn thương mụn dễ sưng đỏ, lâu lành. Bỏ qua các bước chăm sóc da cơ bản còn làm suy giảm chức năng hàng rào bảo vệ da, da nhạy cảm hơn trước các tác nhân từ môi trường và dễ bùng phát mụn.

Uống nhiều rượu bia, nước ngọt có gas

Bác sĩ Thành cho biết rượu bia làm giãn mạch, mất nước và rối loạn chức năng hàng rào bảo vệ da. Nước ngọt có gas và đồ uống pha sẵn thường chứa nhiều đường, góp phần làm tăng insulin và IGF-1, thúc đẩy tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Đồng thời, cồn còn ảnh hưởng đến chức năng gan (cơ quan tham gia chuyển hóa hormone và thải độc), từ đó gián tiếp làm tăng phản ứng viêm và nặng thêm tình trạng mụn.

Uống ít nước, ăn thiếu rau xanh và chất xơ

Trong những ngày Tết, chế độ ăn thiếu cân đối, ít rau xanh, uống không đủ nước có thể giảm khả năng đào thải chất cặn bã qua đường tiêu hóa và da.

Khi cơ thể thiếu nước, da dễ bị khô bề mặt nhưng lại tăng tiết bã nhờn bù trừ, làm lỗ chân lông dễ bít tắc. Đồng thời, chế độ ăn thiếu chất xơ làm chậm nhu động ruột, rối loạn hệ vi sinh đường ruột và giảm khả năng đào thải các chất cặn bã, từ đó kích hoạt phản ứng viêm. Sự mất cân bằng của trục ruột – da này góp phần làm mụn trứng cá dễ xuất hiện trong những ngày Tết sinh hoạt thất thường.

Căng thẳng tâm lý kéo dài

Căng thẳng do di chuyển, sắp xếp gặp gỡ, du xuân dịp Tết Nguyên đán hoặc lo lắng công việc sau kỳ nghỉ có thể khiến mụn bùng phát. Stress làm tăng hormone cortisol, kích thích tuyến bã nhờn hoạt động mạnh hơn. Khi đó, mụn dễ tái phát hoặc nặng lên, đặc biệt ở người có tiền sử mụn trứng cá.

Hằng Trần