Amazon chính thức vượt Walmart để thành công ty lớn nhất Mỹ, kết thúc kỷ nguyên 17 năm thống trị của gã khổng lồ bán lẻ

Sau gần hai thập kỷ tự hào với danh xưng công ty lớn nhất Mỹ về doanh thu, Walmart đã chính thức phải nhường lại vương miện cho Amazon. Đây không chỉ là thắng lợi về con số doanh thu, mà còn là minh chứng cho thấy sự nhạy bén của một “gã lính mới” 31 tuổi đã chiến thắng bề dày kinh nghiệm của một “lão làng” 63 năm tuổi.

Tờ Fortune nhận định ngày 19/2 vừa qua sẽ đi vào lịch sử kinh tế Mỹ như một cột mốc của sự chuyển giao thế hệ. Amazon, từ một hiệu sách trực tuyến khởi nghiệp trong gara của Jeff Bezos, đã chính thức vượt qua Walmart để trở thành công ty có doanh thu hàng năm lớn nhất xứ sở cờ hoa.

Theo số liệu mới nhất, Walmart đạt doanh thu 713,2 tỷ USD trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/1, trong khi Amazon ghi nhận con số 716,9 tỷ USD. Một khoảng cách mong manh, nhưng đủ để xoay chuyển hoàn toàn cục diện thị trường.

Xin được nhắc rằng vào năm 2010, doanh thu Amazon chỉ là 34,2 tỷ USD, trong khi Walmart lớn gấp 12 lần với 422 tỷ USD. Thế nhưng đến giữa năm 2018 và 2025, tốc độ tăng trưởng lũy kế hàng năm của Amazon gấp khoảng 3 lần Walmart.

Soán ngôi

Sự trỗi dậy của Amazon là một hành trình thần tốc. Trong khi doanh thu của Walmart tăng trưởng ở mức 4,7% trong năm qua, Amazon đã tăng tốc tới 12,4%. Cựu CEO Walmart Mỹ, Bill Simon, đã dùng một hình ảnh đầy ẩn dụ để mô tả sự thay đổi này: Walmart từng là người lái chiếc xe buýt định hướng thị trường, nhưng giờ đâ, họ đang phải đóng vai hành khách dõi theo lộ trình của Amazon.

Theo các nguồn tin thân cận của tờ Wall Street Journal (WSJ), ban lãnh đạo Walmart đã chuẩn bị tâm lý cho việc mất danh hiệu này từ nhiều năm trước. Một số người thậm chí còn ngạc nhiên khi điều đó không diễn ra sớm hơn.

Các giám đốc điều hành cấp cao đã điều chỉnh lại mục tiêu của công ty, tập trung nhiều hơn vào việc trở thành “nơi mua sắm yêu thích nhất nước Mỹ” thay vì là công ty lớn nhất hay tăng trưởng nhanh nhất.

Tại một cuộc họp lãnh đạo cửa hàng tuần trước ở Houston, các biểu ngữ đều thúc đẩy ý tưởng trở thành “cửa hàng được yêu thích”.

Trong các mẩu tin tuyển dụng trước đây, Walmart thường coi việc làm việc cho một công ty “số 1 nước Mỹ” là một đặc quyền. Hiện nay, hầu hết các tin tuyển dụng có vẻ đã được xóa bỏ thuật ngữ này.

Thực tế, sự đổi ngôi này đã được dự báo từ trước. Trong nhiều năm, Amazon đã không ngừng đổ tiền vào hệ thống logistics, mở rộng danh mục hàng hóa từ những món đồ dùng hàng ngày đến cả xe hơi hay túi xách xa xỉ.

Việc đầu tư 4 tỷ USD để xây dựng mạng lưới giao hàng trong ngày tại các vùng nông thôn Mỹ đã giúp Amazon chiếm tới 9% tổng chi tiêu bán lẻ tại quốc gia này, tăng mạnh so với mức 6% trước đại dịch. Trong khi đó, con số của Walmart vẫn dậm chân tại chỗ ở mức 7,6%.

Năm ngoái, Amazon đã bổ sung dịch vụ giao thực phẩm trong ngày tại hơn 2.300 thị trấn vì nhận thấy thời gian giao hàng nhanh hơn dẫn đến tần suất mua sắm của khách hàng cao hơn.

Điểm khác biệt cốt lõi giúp Amazon bứt phá nằm ở mô hình lợi nhuận đa dạng. Trong khi phần lớn doanh thu và lợi nhuận của Walmart vẫn phụ thuộc vào các cửa hàng vật lý tại Mỹ, Amazon lại sở hữu “con gà đẻ trứng vàng” mang tên AWS (Amazon Web Services).

Mảng điện toán đám mây này dù chỉ đóng góp chưa đầy 1/5 doanh thu nhưng lại mang về hơn một nửa lợi nhuận hoạt động cho tập đoàn. Chính dòng tiền khổng lồ từ công nghệ đã cho phép Amazon “trợ giá” và đầu tư mạo hiểm vào mảng bán lẻ – một cuộc chơi mà các đối thủ truyền thống khó lòng theo kịp.

Nhà sáng lập Jeff Bezos của Amazon từng tuyên bố mục tiêu xây dựng “công ty tập trung vào khách hàng nhất thế giới”. Tinh thần “Ngày đầu tiên” (Day One), nghĩa là luôn vận hành nhanh chóng-hiệu quả như một startup, đã giúp Amazon không ngại thất bại.

Từ những cú “ngã ngựa” như điện thoại Fire Phone hay các dịch vụ y tế Amazon Care, họ rút ra bài học để hoàn thiện hệ sinh thái Prime, thứ đang giữ chân 180 triệu người dùng Mỹ.

Tinh thần này cũng dẫn đến việc cắt giảm 30.000 việc làm gần đây cũng nằm trong nỗ lực giảm bớt bộ máy quan liêu để duy trì văn hóa lao động. Đồng thời hãng dự kiến chi 200 tỷ USD vào năm 2026 cho AI, chip và robot.

Không buông xuôi

Dù mất ngôi vương về doanh thu, Walmart không hề buông xuôi. Dưới sự dẫn dắt của CEO Doug McMillon và người kế nhiệm John Furner, Walmart đã có những bước chuyển mình ngoạn mục sang thương mại điện tử.

Hiện nay, Walmart là đơn vị bán lẻ trực tuyến lớn thứ hai tại Mỹ với doanh số e-commerce đạt 120 tỷ USD mỗi năm. Họ tận dụng mạng lưới hàng nghìn cửa hàng vật lý làm các “nút” phân phối, giúp tối ưu hóa việc giao hàng thực phẩm – mảng mà Amazon vẫn đang loay hoay tìm lời giải.

Thậm chí, Walmart đã bắt đầu cuộc chơi AI đầy tham vọng khi hợp tác với OpenAI để tích hợp mua sắm trực tiếp vào ChatGPT.

“Việc đứng đầu danh sách cũng mang lại một số bất lợi”, Doug McMillon từng chia sẻ đầy ẩn ý, ám chỉ áp lực của kẻ đứng trên đỉnh cao. Tuy nhiên, các cổ đông của Walmart có lý do để hài lòng khi giá cổ phiếu của họ tăng trưởng tới 167% trong 5 năm qua, đưa giá trị vốn hóa công ty vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD.

Người phát ngôn của Walmart từ chối bình luận. Amazon cũng từ chối bình luận về việc vượt qua Walmart, nhưng một nữ phát ngôn viên cho biết công ty đã đạt tốc độ giao hàng nhanh kỷ lục vào năm 2025 và có 100 triệu người đã đặt hàng giao trong ngày.

Walmart giữ danh hiệu công ty lớn nhất từ năm 2001 khi soán ngôi của Exxon Mobil. Trong nhiều năm, hai công ty này đã tranh giành vị trí đứng đầu cho đến năm 2009, khi Walmart chính thức giữ vững ngôi vương cho đến tận bây giờ.

Cả Amazon và Walmart từ lâu đã cố gắng lấn sân sang địa bàn của nhau. Walmart đã mở rộng danh mục người bán trên sàn thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng trong ngày tới 95% hộ gia đình Mỹ. Với tư cách là nhà bán lẻ thực phẩm lớn nhất quốc gia, Walmart tiếp tục tăng thị phần ở mảng này cả trực tuyến lẫn trực tiếp.

Khoảng 72% hộ gia đình Mỹ cho biết có mua thực phẩm tại Walmart trong tháng qua, theo khảo sát của Dunnhumby. Đây là mức tăng 6 điểm phần trăm so với năm trước, mức tăng cao nhất kể từ khi công ty theo dõi chỉ số này vào năm 2022.

Ngược lại, Amazon vẫn chật vật tìm chiến thắng ở mảng thực phẩm. Đầu năm nay, Amazon đã đóng cửa hàng chục cửa hàng vật lý. Tuy nhiên, họ vẫn đang tăng trưởng chậm ở mảng này. Người phát ngôn Amazon cho biết một nửa số mặt hàng được thuê bao Prime đặt giao trong ngày hoặc ngày hôm sau là thực phẩm và đồ dùng thiết yếu.

Mô hình lợi nhuận của hai ông lớn này khác nhau nhưng đang dần giao thoa. Amazon kiếm phần lớn lợi nhuận từ các mảng ngoài bán lẻ như đám mây và quảng cáo, trong khi dùng mảng bán lẻ để chiếm thị phần. Walmart có phần lớn doanh thu và lợi nhuận từ các cửa hàng tại Mỹ, đồng thời đang nỗ lực phát triển trực tuyến.

“Tôi phải nói rằng tốc độ thay đổi trong ngành bán lẻ đang tăng tốc,” CEO Walmart John Furner nói với các nhà phân tích vào thứ Năm. “Với Walmart, tương lai là nhanh chóng, tiện lợi và cá nhân hóa.”

Đồng quan điểm, tờ WSJ nhận định cuộc chiến giữa hai gã khổng lồ giờ đây đã vượt ra ngoài biên giới của những kiện hàng. Đó là cuộc đua về trí tuệ nhân tạo, về chip bán dẫn, robot và thậm chí là vệ tinh quỹ đạo thấp. Amazon dự kiến chi tới 200 tỷ USD vào năm 2026 cho các công nghệ tương lai này để duy trì vị thế dẫn đầu.

Sự đổi ngôi giữa Amazon và Walmart là lời nhắc nhở đắt giá cho mọi doanh nghiệp: Trong kỷ nguyên số, quy mô không còn là tấm lá chắn vĩnh cửu. Sự linh hoạt, khả năng tái định nghĩa bản thân và tư duy đặt công nghệ làm trọng tâm mới là chìa khóa để giữ vững vương miện.

*Nguồn: Fortune, WSJ