“Thủ phủ” cá ngừ đại dương và những chuyến biển bạc tỉ

Những chuyến biển bạc tỉ

Hơn 4 giờ sáng một ngày đầu năm mới Tết Bính Ngọ 2026, cảng cá Tam Quan, phường Hoài Nhơn Bắc sáng rực ánh đèn. Từng con tàu nối nhau cập bến, khoang cá bật mở, ánh bạc của cá ngừ đại dương lóe lên giữa tiếng máy tàu rền vang và nhịp lao động hối hả.

Bình minh chưa kịp lên, cầu cảng đã đông nghịt người. Công nhân kéo cá, thương lái kiểm hàng, xe đông lạnh chờ sẵn để vận chuyển. Mỗi con cá đưa lên bờ là một cuộc chạy đua với thời gian nhằm giữ độ tươi và giá trị thương phẩm.

“Ở đây chỉ có biển nghỉ khi bão, còn cảng thì gần như không ngủ” – một ngư dân nói nhanh rồi lại tất bật với công việc.

Không khí tại cảng cá Tam Quan những ngày đầu năm giống như một đại công trường. Tiếng gọi nhau í ới, tiếng đá lạnh đổ ào ào, bánh xe lăn liên hồi trên nền bê tông ướt nước biển tạo nên nhịp sống đặc trưng của làng cá ngừ.

Ông Đặng Văn Dẫn, quyền Giám đốc cảng cá Tam Quan, cho biết chỉ trong thời gian ngắn đầu năm, sản lượng cá ngừ cập cảng đạt hơn 2.000 tấn. Bình quân mỗi tàu khai thác khoảng 2 tấn, nhiều tàu trúng đậm đạt 3–4 tấn.

Ngư dân Nguyễn Trọng Đức, chủ tàu BĐ 98783 TS, vừa hoàn tất việc dỡ hàng vẫn chưa kịp thay áo. Gương mặt sạm nắng nhưng nụ cười rạng rỡ: “Gần 8 năm đi biển, hiếm chuyến nào vừa được mùa vừa được giá như lần này”.

Giá thu mua hơn 95.000 đồng/kg giúp nhiều tàu thu về hàng trăm triệu đồng mỗi chuyến. Sau khi trừ chi phí nhiên liệu, đá lạnh và chia phần cho bạn tàu, mỗi lao động vẫn nhận được vài chục triệu đồng – mức thu nhập mà trước đây nhiều người chỉ dám nghĩ tới.

Cá vừa lên bờ được phân loại ngay. Những con đạt chuẩn xuất khẩu nhanh chóng được đóng thùng, đưa thẳng về nhà máy chế biến hoặc chuỗi nhà hàng sashimi. Theo ngư dân, tốc độ xử lý sau khai thác quyết định trực tiếp đến giá trị từng con cá.

Không ít tàu chỉ nghỉ vài ngày rồi tiếp tục ra khơi. Khi luồng cá đang chạy mạnh, mỗi giờ chậm trễ đều đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội.

Từ làng chài nghèo thành “làng tỉ phú”

Rời cảng cá, đi sâu vào các khu phố Thiện Chánh 1, Thiện Chánh 2 và Tân Thành, phường Hoài Nhơn Bắc, diện mạo làng biển thay đổi rõ rệt. Những căn nhà hai, ba tầng mọc lên san sát, cửa hàng hậu cần nghề cá hoạt động nhộn nhịp. Người dân gọi vui nơi đây là “làng tỉ phú cá ngừ đại dương”.

Hơn hai thập niên trước, nhiều gia đình ở nơi này còn sống chật vật với nghề lưới truyền thống. Bước ngoặt đến khi nghề câu cá ngừ đại dương phát triển, mở ra hướng đi mới cho ngư dân.

Nhờ đánh bắt xa bờ cùng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, nhiều người mạnh dạn vay vốn đóng tàu lớn, đầu tư thiết bị hiện đại. Từ bạn tàu trở thành chủ tàu, từ chủ tàu phát triển thành doanh nghiệp thu mua, chế biến – hành trình làm giàu diễn ra ngay trên những con sóng.

Ông Bùi Thanh Ninh (69 tuổi, ở khu phố Thiện Chánh 1) được xem là một trong những người tiên phong, hiện sở hữu gần 10 tàu đánh bắt xa bờ. Những đội tàu trị giá hàng chục tỉ đồng nay không còn hiếm tại địa phương này.

Theo ông Nguyễn Thanh Hồng, Trưởng khu phố Thiện Chánh 2, Quyết định 48/2010/QĐ-TTg đã tạo cú hích quan trọng khi hỗ trợ vốn vay và nhiên liệu để ngư dân vươn khơi. Hiện khu phố có khoảng 700 hộ dân, thu nhập bình quân đạt khoảng 80 triệu đồng/người/năm.

Sự trù phú của làng cá ngừ không chỉ đến từ sản lượng lớn mà còn nhờ hệ sinh thái kinh tế biển phát triển đồng bộ – từ hậu cần, bảo quản đến chế biến và xuất khẩu. Phường Hoài Nhơn Bắc hiện có gần 1.400 tàu cá, phần lớn khai thác xa bờ; sản lượng cá ngừ đại dương chiếm khoảng 60–70% sản lượng cả nước.

Ông Trần Hữu Thảo, Bí thư Đảng ủy phường Hoài Nhơn Bắc, cho biết mục tiêu thời gian tới là phát triển bền vững nghề cá ngừ bằng cách nâng cấp chuỗi chế biến, giảm tổn thất sau khai thác và mở rộng thị trường xuất khẩu. Địa phương đang kêu gọi doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.

Chiều xuống, cảng cá Tam Quan lại sáng rực ánh đèn. Những con tàu vừa cập bến nhanh chóng tiếp nhiên liệu, chuẩn bị hành trình mới. Tiếng máy nổ vang lên, mũi tàu hướng ra khơi xa.

Ở nơi đầu sóng, sự đổi đời không đến từ may mắn. Nó được tạo nên từ những đêm trắng giữa trùng khơi, từ lòng gan dạ của người đi biển và khát vọng vươn lên của một làng chài đã thay đổi số phận bằng chính đôi tay mình.