Đề xuất thành lập Trung tâm Cơ sở dữ liệu quốc gia phòng chống tin giả

Đây là nội dung mới được Bộ Công an đề xuất trong dự thảo Nghị định quy định một số biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật liên quan tin giả, tin sai sự thật. Dự thảo dự kiến trình Chính phủ xem xét, thông qua trước tháng 5.

Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia phòng chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật dự kiến do Bộ Công an chủ trì quản lý, vận hành với 5 nhiệm vụ: Tiếp nhận tin báo tố giác, tố cáo, khiếu nại về hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật; Công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật; Hỗ trợ, giải đáp thắc mắc về tin giả, tin sai sự thật.

Hai nhiệm vụ còn lại là liên thông dữ liệu xác định, gán nhãn tin giả, tin sai sự thật giữa Bộ Công an và các cơ quan, tổ chức, bộ, ban, ngành, ủy ban nhân dân các cấp; bổ sung, cập nhật dữ liệu về dữ liệu phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật tạo đồng bộ, thống nhất.

Trong quy trình xử lý tin giả, Trung tâm sẽ đóng vai trò là một trong những kênh công bố thông tin. Cụ thể, sau khi tin giả được kiểm chứng và kết luận, các cơ quan chức năng có thẩm quyền bắt buộc phải công bố, cảnh báo thông tin đó lên Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia.

Bộ Công an sử dụng Trung tâm này để công bố danh tính các cá nhân, tổ chức vi phạm đã bị xử lý nhằm mục đích tuyên truyền, răn đe và phòng ngừa xã hội.

Trung tâm cũng sẽ đóng vai trò là hạ tầng kỹ thuật để Bộ Công an phối hợp với các cơ quan như Ban Tuyên giáo, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc xử lý các vụ việc có nguy cơ gây khủng hoảng truyền thông hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc gia.

Việc thiết lập Trung tâm này cho thấy nỗ lực của Nhà nước trong việc xây dựng một hệ thống kỹ thuật tập trung, giúp việc phát hiện và xử lý tin giả trở nên nhanh chóng và đồng bộ hơn.

Quy trình 5 bước xử lý tin giả

Dự thảo định nghĩa tin giả là thông tin không có thật; tin sai sự thật là thông tin có một phần không có thật.

Việc xử lý các tin giả, tin sai sự thật dự kiến sẽ qua 5 bước. Ở bước đầu tiên, phát hiện tin giả, tin sai sự thật, cơ quan chức năng sẽ thực hiện chức năng rà soát, kiểm tra và tiếp nhận các tố giác từ quần chúng, nhà cung cấp mạng và dịch vụ Internet.

Bước 2, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành xác định, kiểm chứng, điều tra, làm rõ và kết luận gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật.

Bước 3, công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật. Theo đó, sau khi xác định được đó là các tin giả, tin sai sự thật, các cơ quan chức năng phải công bố, cảnh báo tin giả lên Trung tâm cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật và cổng thông tin điện tử của các cơ quan, tổ chức có liên quan;

Các nhà cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội cũng có trách nhiệm cảnh báo trên nền tảng ứng dụng, mạng xã hội, trang web của mình.

Bước 4, cơ quan chức năng sẽ ngăn chặn, gỡ bỏ, điều tra, làm rõ hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật.

Cuối cùng, các hình thức xử lý sẽ được áp dụng.

Cũng theo đề xuất tại dự thảo, các biện pháp xử lý sẽ bao gồm giáo dục, cảnh cáo (với những vi phạm lần đầu, vô ý, chưa gây hậu quả, kịp thời khắc phục); hoặc phạt hành chính tới 100 triệu đồng, kèm các biện pháp bổ sung như: thông báo về địa phương, cơ quan công tác; công khai xin lỗi nạn nhân; nộp lại tiền hưởng lợi và tiêu hủy, xóa các hội nhóm, tài khoản mạng xã hội liên quan vi phạm. Các sai phạm nặng hơn sẽ bị xử lý theo pháp luật hình sự theo quy định.

Bộ Công an đánh giá, việc đăng tải, tạo dựng, chia sẻ tin giả xuất phát từ nhiều nguyên nhân như do thiếu kiến thức kiểm chứng thông tin, do nhẹ dạ cả tin, mất cảnh giác, vì mục đích câu view, câu like. Đặc biệt, nhiều trường hợp vì động cơ, mục đích chống phá, gây phức tạp an ninh, trật tự.

Tin giả, tin sai sự thật ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống kinh tế, xã hội, an ninh chính trị. Tin giả, tin sai sự thật tác động làm cho người dân hiểu sai, nhận thức sai, từ đó đưa ra các quyết định sai, dẫn đến thiệt hại về uy tín, tư tưởng, kinh tế… ảnh hưởng lớn đến việc đầu tư, học tập, kinh doanh, tiêu dùng, sức khỏe, tổn hại danh dự, uy tín cá nhân.

Do đó, Nghị định ra đời kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý bảo vệ trật tự, an toàn xã hội, quyền lợi, lợi ích nhân dân, doanh nghiệp. Nghị định đi vào cuộc sống cũng sẽ góp phần điều chỉnh hoạt động phát ngôn, đăng tải, chia sẻ thông tin gắn với trách nhiệm cộng đồng, quy tắc ứng xử.

Hải Thư