Vì sao Vịnh Xuân Quyền ngày càng tụt hậu trong làng võ Trung Quốc?

Khi nói về Vịnh Xuân Quyền, phóng viên Lưu Phi của Đài Phát thanh Phật Sơn (nơi nổi tiếng với môn võ này), từng mô tả Vịnh Xuân Quyền nguy hiểm với sự linh hoạt, khả năng tung ra nhiều ra nhiều đòn đánh tầm ngắn với sự mạnh mẽ và tốc độ nhanh nhẹn. Sự phát triển rực rỡ của môn phái Vịnh Xuân Quyền ở thế kỷ 20 chủ yếu nhờ võ sư Diệp Vấn, người đã biến nó từ môn võ bí truyền trở thành môn phái nổi tiếng.

Vịnh Xuân Quyền đánh mất vị thế

Qua phim ảnh, hình ảnh võ sư Diệp Vấn (Chân Tử Đan thủ vai) đã khiến nhiều người “mắt tròn mắt dẹt” khi chiến thắng nhiều đối thủ tới từ các môn phái khác nhau ở Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ (boxing) với lối đánh cận chiến vô cùng đáng sợ. Trước đó, điện ảnh Trung Quốc từng khai thác thành công về môn võ này.

Võ sĩ Diêu Trung Cường từng đúc kết về Vịnh Xuân Quyền có vẻ mềm yếu nhưng lại chứa nhiều nội lực. Ông chia sẻ: “Nếu bạn mạnh, tôi sẽ không thể dùng sức mạnh để tấn công. Nếu bạn nóng tính, tôi không thể đối đầu trực diện. Thuận theo tự nhiên, lấy mềm mỏng chống lại sức mạnh. Tuy mềm nhưng không hề yếu. Đó là bản chất của võ học cũng như nguyên tắc sống của con người”.

Tạo hình Diệp Vấn do Chân Tử Đan thủ vai trên màn ảnh (Ảnh: SC).

Tuy nhiên, có thực tế rằng, ở Trung Quốc, cái nôi của nhiều môn võ học truyền thống, Vịnh Xuân Quyền lại đang mất dần chỗ đứng và tụt hậu so với nhiều môn võ hiện đại. Theo tờ New York Times, tại các công viên, giới trẻ tập trung săn Pokemon hơn là luyện tập võ thuật. Giới trẻ hiện nay cho rằng võ học truyền thống Trung Quốc (trong đó có Vịnh Xuân Quyền) không còn sức hút.

Ông Mak King Sang Ricardo, tác giả cuốn sách về lịch sử võ học Trung Quốc, chia sẻ: “Thời kỳ mà võ thuật truyền thống là một phần quan trọng trong đời sống giải trí của người dân đã qua rồi. Trước đây, sau giờ làm việc, mọi người thường tìm tới các trường võ thuật, cùng nhau nấu ăn, rồi tập luyện tới 11 giờ đêm. Nhưng thật buồn, mọi thứ đã quá xa rồi”.

Trang blog về Vịnh Xuân Quyền có tên Wingchundummy đặt ra câu hỏi: “Vì sao Vịnh Xuân Quyền ngày càng lỗi thời?”. Trong đó, một ý kiến cho rằng: “Mặc dù có lịch sử lâu đời và vị thế huyền thoại (được phổ biến trên toàn thế giới bởi những nhân vật như Diệp Vấn và Lý Tiểu Long), nhiều võ sư, người luyện tập và nhà bình luận cho rằng môn võ này khó có thể duy trì hiệu quả trong chiến đấu thực tế, thi đấu thể thao và tự vệ hiện đại.

Một ý kiến khác cho rằng các phương pháp tập luyện Vịnh Xuân Quyền truyền thống quá nhàm chán và thiếu tính đối kháng. Điều đó khiến cho môn võ này không thu hút được giới trẻ hiện nay như MMA (võ thuật tự do), boxing, karate…

“Một trong những hạn chế thường được nhắc đến nhất của Vịnh Xuân Quyền là phương pháp huấn luyện. Nhiều trường phái tập trung vào các bài quyền, bài tập thực hành và các bài tập phối hợp với đối tác đã được sắp xếp trước. Mặc dù những điều này có thể phát triển sự phối hợp và độ nhạy bén, nhưng chúng không mô phỏng được sự năng động và khó lường của chiến đấu thực sự.

Vịnh Xuân Quyền không còn thu hút được giới trẻ (Ảnh: NYT).

Kết quả là, người tập thường không thể thử thách kỹ năng của mình trước sự kháng cự toàn diện, một yếu tố còn thiếu có thể khiến họ không được chuẩn bị tốt cho các trận chiến thực sự hoặc các cuộc thi đấu”, người này bày tỏ.

Quan điểm này cũng được trang Armorthoughts bình luận thông qua bài viết: “Vịnh Xuân Quyền trong thế giới hiện đại: Liệu chăng võ thuật truyền thống Trung Quốc đang bị kìm hãm trong thế giới hiện đại?”.

Tờ báo này nêu quan điểm: “Vịnh Xuân Quyền truyền thống được xây dựng dựa trên các nguyên tắc có cấu trúc và các động tác lặp đi lặp lại, chẳng hạn như “chuỗi đấm” nổi tiếng và các bài tập làm quen với kỹ thuật “dính tay”.

Mặc dù hiệu quả trong bối cảnh được thiết kế, những mô hình này có thể trở nên dễ đoán nếu không được bổ sung bằng các phản ứng thích ứng với sự ngẫu nhiên của chiến đấu thực tế. Các nhà phê bình cho rằng trong một trận chiến thực sự, các kỹ thuật hiệu quả phải được phát triển thông qua việc tiếp xúc với nhiều phong cách chiến đấu và áp lực khác nhau, một yếu tố mà chỉ riêng các bài tập được cấu trúc và thiết lập sẵn không thể cung cấp được”.

Tụt hậu so với võ thuật hiện đại

Phật Sơn được xem là nơi Vịnh Xuân Quyền phát triển rực rỡ nhất ở Trung Quốc. Theo thống kê, tính đến năm 2013, có tới 100 trường dạy Vịnh Xuân Quyền ở khu vực. Tuy nhiên, võ sư Diêu Trung Cường, người nổi tiếng ở Phật Sơn, lại im lặng khi nói về tình hình võ thuật ở nơi đây. Lý do bởi những mâu thuẫn nội bộ tại nơi đây. Và rồi, khi không hợp thành khối thống nhất, Vịnh Xuân Quyền ở Phật Sơn nói riêng và Trung Quốc nói chung phân thành nhiều mảnh và dần dần tự tan vỡ.

Vịnh Xuân Quyền dần tụt hậu vì thiếu tính thực chiến và phương pháp huấn luyện lỗi thời, đơn điệu (Ảnh: People).

Lưu Vĩnh Phong, Chủ tịch Hiệp hội võ thuật Phật Sơn, ý thức được rằng cần phải cải tiến việc truyền dạy Vịnh Xuân Quyền thích ứng với thời đại và mang nhiều tính đổi mới, nhằm thu hút được giới trẻ. Tuy nhiên, điều đó cũng không thu hút được giới trẻ vì tính thực chiến của Vịnh Xuân Quyền không cao.

Trong khi đó, sự trỗi dậy của các môn thể thao như MMA đã định hình lại nhận thức toàn cầu về những gì tạo nên một môn võ thuật “hiệu quả”. Trong các đấu trường cạnh tranh như UFC, các kỹ thuật Brazilian Jiu-Jitsu, đấu vật, quyền anh và kickboxing chiếm ưu thế vì chúng đã được kiểm nghiệm và hoàn thiện một cách nghiêm ngặt thông qua các cuộc thi đấu thường xuyên.

Bởi vì Vịnh Xuân Quyền không được phát triển như một môn thể thao và các kỹ thuật của nó thường bị coi là bất hợp pháp trong các quy tắc thi đấu (ví dụ: đánh vào mắt hoặc háng), nên tính ứng dụng và sự hiện diện của nó trong các môn thể thao đối kháng hiện đại bị hạn chế.

Chung quy lại, Vịnh Xuân Quyền cũng như nhiều môn võ truyền thống Trung Quốc đang chật vật tìm chỗ đứng của mình ngay trên chính sân nhà (chưa nói gì tới đấu trường quốc tế). Họ đang chống lại quy luật của sự “lỗi thời”, thiếu tính thực chiến và kém hiệu quả hơn so với các hệ thống huấn luyện kết hợp ưu tiên khả năng thích ứng, thể lực và kiểm tra áp lực nghiêm ngặt.

Đặc biệt, việc Từ Hiểu Đông lần lượt đánh bại các võ sư truyền thống Trung Quốc một cách khá dễ dàng trong nhiều năm qua càng khiến cho việc vực dậy và phát triển võ học Trung Quốc trở nên ngày càng khó khăn.