Trước ngày vía Thần Tài, chuyên gia khuyên giữ đầu lạnh trước khi rút ví

Giữa dòng người rồng rắn chầu chực trước cửa hàng một cửa hàng vàng có thương hiệu tại Hà Nội, chị Chi (Xã Đàn, Hà Nội) cẩn thận cất 1 chỉ vàng ép vỉ hình hoa thuộc bộ sưu tập của nhãn này vào túi xách sau gần 2 tiếng chờ đợi. Ít ai biết, đây không phải khoản tiền tiết kiệm của chị, mà là “thương vụ đầu đời” của cậu con trai 10 tuổi. 

“Từ 3 triệu tiền lì xì cách đây mấy năm, mẹ xui mua lợn giống, lợn lớn bán đi tậu bê, cuối năm ngoái bê thành bò. Trộm vía bán bò đi thu về vừa đúng tiền mua 1 chỉ vàng cất két. Nhờ cái gật đầu chịu chơi, dám được ăn cả ngã về không năm đó mà nay tài sản của con đã được bảo chứng bằng vàng. Thằng bé ở nhà mân mê mãi mới chịu đưa mẹ mang đi mua”, chị Chi khoe. 

Người dân mua vàng tại cửa hàng Bảo Tín Mạnh Hải, ghi nhận lúc 3 giờ chiều ngày 25/2 (mùng 9 tháng Giêng) (Ảnh: Cẩm Hà).

Từ thói quen tích lũy đến “cuộc chiến” thị phần ngày Thần Tài

Để hoàn tất “thương vụ” này cho con, chị Chi đã phải có mặt từ 7h30, đợi đến hơn 9h mới tới lượt thanh toán. “Mình cũng theo dõi fanpage của cửa hàng, canh giờ mở cửa rồi mới chốt phương án mua sắm cho nhanh gọn”, người mẹ trẻ chia sẻ bí quyết.

Câu chuyện thú vị của mẹ con chị Chi phần nào phác họa rõ nét thói quen của người Việt mỗi dịp mùng 10 tháng Giêng. Vía Thần Tài không đơn thuần chỉ là ngày lễ tín ngưỡng cầu may, mong một năm làm ăn sung túc, mà tự sâu xa, nó đã trở thành một hình thức tích lũy tài sản bám rễ chặt vào tâm thức.

Thế nhưng, dưới lăng kính kinh doanh, “lễ hội vàng” đầu năm nay lại đang bộc lộ sự phân hóa thị phần sâu sắc.

Ghi nhận thực tế trên thị trường, “sức nóng” gần như chỉ tập trung tại các thương hiệu “ông lớn”. Để chiều lòng những khách hàng có ngân sách eo hẹp nhưng vẫn muốn “đu trend” lấy may, các hệ thống này đua nhau tung ra dòng vàng mini (0,1 chỉ) với mức giá “dễ thở” chưa tới 2 triệu đồng kèm theo vô số thiết kế dập nổi chữ Tài, Lộc hay linh vật bắt mắt nhằm kích cầu tối đa.

Trái ngược hoàn toàn với cảnh chen chân nghẹt thở ấy, nhiều tiệm vàng tư nhân nhỏ lẻ lại tỏ ra khá điềm nhiên, thậm chí vắng vẻ.

Trực tiếp đứng quầy đón khách tại cửa hàng trên phố Nguyễn Trãi (Hà Nội), anh Dũng – chủ tiệm – trần tình: “Lượng khách những ngày này có nhỉnh hơn nhưng không đột biến. Cửa tiệm nhỏ, vốn mỏng nên không thể chạy đua dập mẫu mã phong phú như các chuỗi lớn. Khách của tôi đa phần là khách quen, tạt qua mua nửa chỉ, một chỉ nhẫn tròn trơn lấy vía rồi tất tả đi làm luôn chứ chẳng mấy ai đứng xếp hàng”.

Sự đối lập này là minh chứng rõ ràng cho thấy vía Thần Tài giờ đây không chỉ là ngày hội tâm linh mà thực chất đã biến thành một cuộc đua “đốt tiền” marketing và thử thách chuỗi cung ứng. Ở đó, miếng bánh doanh thu béo bở nhất sẽ thuộc về những thương hiệu có sự chuẩn bị bài bản về hình ảnh và nhạy bén trong việc chia nhỏ phân khúc sản phẩm để “vét sạch” nhu cầu thị trường.

Các cửa hàng vàng đua nhau tung ra dòng vàng mini (0,1 chỉ) với mức giá “dễ thở” dành cho khách hàng có ngân sách eo hẹp nhưng vẫn muốn “đu trend” lấy may (Ảnh: DT).

Cú hích ngắn hạn và những góc khuất áp lực của ngành kim hoàn

Xét về mặt thị trường tài chính, hoạt động mua vàng ngày Thần Tài tạo ra một “cú kích cầu ngắn hạn” khổng lồ. Nhu cầu quá lớn đẩy giá vàng trong nước thường có xu hướng tăng vọt trước và trong ngày mùng 10. Thế nhưng, đằng sau mức doanh thu “khủng” của quý I mà các doanh nghiệp đạt được chỉ trong vài ngày, là những rủi ro vận hành ít người thấy.

Trao đổi với Dân trí, chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng chỉ ra 3 bài toán cốt lõi mà các doanh nghiệp kim hoàn đang phải đối mặt.

Thứ nhất là áp lực vận hành. “Doanh nghiệp phải huy động 200-300% công suất trong một vài ngày ngắn ngủi. Điều này gây áp lực cực đại lên hệ thống logistics, bảo mật và nhân sự. Từ bảo vệ giữ xe, thu ngân đến thợ kim hoàn đều phải vắt kiệt sức”, ông Dũng phân tích.

Thứ hai là rủi ro tồn kho và gia công. Theo ông, để chuẩn bị cho “điểm rơi” mùng 10 tháng Giêng, các doanh nghiệp phải chốt khối lượng vàng nguyên liệu từ trước Tết. Nếu dự báo sai lượng cầu, hoặc đưa ra các mẫu mã linh vật không hợp thị hiếu, họ sẽ đối mặt với rủi ro đọng vốn rất lớn, nhất là khi giá vàng thế giới biến động ngược chiều ngay sau ngày lễ.

Thứ ba là tín hiệu thị trường bị bóp méo. Ông Dũng nhìn nhận, Vía Thần Tài là dịp tốt để doanh nghiệp đo lường “sức khỏe” túi tiền của người dân sau một năm kinh tế. Tuy nhiên, việc quá tập trung vào một ngày duy nhất có thể làm biến dạng chiến lược kinh doanh cả năm. “Nó vô tình biến ngành kim hoàn từ một ngành sản xuất tinh hoa, đòi hỏi tính chế tác nghệ thuật cao, thành một ngành bán lẻ chạy theo sự vụ, nhồi nhét sản lượng”, chuyên gia nhấn mạnh.

Thực tế, dữ liệu lịch sử cho thấy sau ngày Thần Tài, giá vàng thường điều chỉnh giảm nhanh chóng theo lực cung – cầu thực tế của thị trường quốc tế. Rất nhiều người mua với tâm lý “đu đỉnh” lấy may đã lập tức lỗ ngay vài trăm nghìn đến cả triệu đồng mỗi lượng nếu bán ra vào ngày hôm sau.

Khẩu vị đổi thay và lời giải bài toán dòng tiền năm 2026

Bước sang năm 2026, trong bối cảnh thị trường tài chính số hóa mạnh mẽ, hành vi mua vàng của người dân đang có sự phân hóa và chuyển dịch rõ rệt. Vía Thần Tài không còn độc tôn là “sân chơi” của vàng vật chất truyền thống.

Sự trỗi dậy của “vàng số” đang định hình lại thị trường. Thế hệ trẻ như gen Z hay gen Alpha không còn mặn mà với việc thức dậy từ 4-5h, đứng co ro trong mưa lạnh để chờ mua 1 chỉ vàng.

Thay vào đó, họ mở các ứng dụng tài chính, mua vàng qua tài khoản chỉ bằng một cú chạm để “lấy vía” đúng ngày, sau đó có thể linh hoạt quy đổi ra vàng vật chất bất cứ lúc nào họ muốn. Điều này vừa giúp giảm tải áp lực cho các cửa hàng, vừa tránh được rủi ro kẹt xe, chênh lệch giá mua – bán quá lớn tại quầy.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng, vàng số” lên ngôi, người trẻ không còn dậy từ 4h xếp hàng mua vàng, mà chọn tích lũy E-gold ngay trên app tài chính, nhanh gọn, vài chạm là xong (Ảnh: DT).

Bên cạnh đó, vàng đang vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt từ các kênh đầu tư khác. Khi lãi suất tiết kiệm duy trì sự ổn định và thị trường chứng khoán bước vào chu kỳ tăng trưởng, dòng tiền thông minh bắt đầu tính toán thực tế hơn.

Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng dự báo: “Thói quen mua vàng lấy vía sẽ không mất đi vì nó thuộc về hệ giá trị văn hóa. Nhưng quy mô dòng tiền đổ vào kênh này sẽ giảm dần sự cực đoan. Người dân năm 2026 đã thông thái hơn, họ không dồn toàn bộ tiền thưởng Tết vào vàng. Dòng tiền sẽ dịch chuyển sang các tài sản tạo ra dòng tiền như chứng chỉ quỹ hoặc các nền tảng đầu tư bất động sản chia nhỏ, thay vì nằm chết ở một tài sản trú ẩn tĩnh”.

Vía Thần Tài, suy cho cùng, là điểm giao thoa thú vị giữa tín ngưỡng dân gian và cơ chế thị trường. Nó là bệ phóng doanh thu cho các nhà kinh doanh kim hoàn, nhưng cũng là bài kiểm tra bản lĩnh tài chính của người tiêu dùng.

Giống như cách chị Chi dạy cậu con trai 10 tuổi bài học đầu tư từ con lợn, con bò trước khi chuyển đổi thành vàng cất két, một tư duy tài chính nhạy bén mới là “Thần Tài” thực sự mang lại sự sung túc.

Như lời khuyên mà chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng gửi gắm đến độc giả: “Hãy giữ cái đầu lạnh trước khi rút tiền. Sự giàu sang, thịnh vượng đến từ tư duy quản trị tài chính đúng đắn và lao động bền bỉ, chứ không từ việc sở hữu một vài phân vàng vào một ngày cố định với mức giá cắt cổ”.