Chưa đầy 3 năm từ khi thực hiện ca ghép tạng đầu tiên, đến nay Bệnh viện Quân y 175 (Bộ Quốc phòng), đơn vị y tế tuyến cuối quân đội phía Nam đã thực hiện thành công 110 ca ghép thận, 13 ca ghép gan. Gần như mỗi tuần, phòng phẫu thuật ghép tạng của nơi này luôn sáng đèn, để trao cơ hội sống cho những bệnh nhân tưởng chừng bước vào ngõ cụt cuộc đời.
Trò chuyện với phóng viên Dân trí trong ngày đầu xuân Bính Ngọ, Đại tá, TS.BS Nguyễn Việt Cường, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 khẳng định, hành trình ghép tạng của bệnh viện không chỉ là câu chuyện về việc phát triển kỹ thuật cao, mà còn là minh chứng của bản lĩnh và sứ mệnh nhân văn của người thầy thuốc quân y.
Vượt đại dịch, triển khai kỹ thuật ghép tạng thần tốc
Thưa ông, từ những ấp ủ ban đầu đến khi Bệnh viện Quân y 175 trở thành một trong những trung tâm ghép tạng hàng đầu cả nước là một hành trình nhiều cảm xúc. Ông có thể chia sẻ những cột mốc đáng nhớ trong quá trình triển khai kỹ thuật ghép tạng tại bệnh viện?
– Nếu nói về ý định xây dựng trung tâm ghép tạng, phải quay lại những năm 2016. Khi đó, tôi đang là Trưởng khoa Ngoại tiết niệu. Và Thiếu tướng, PGS.TS.BS Nguyễn Hồng Sơn – Giám đốc bệnh viện lúc bấy giờ – giao cho tôi nhiệm vụ xây dựng dự án ghép thận.
Thời điểm ấy khó khăn vô cùng. Hạ tầng điều trị của bệnh viện còn hạn chế, các khu vực gây mê, phẫu thuật chưa đáp ứng tiêu chuẩn của một chương trình ghép tạng. Trong khi đó, ghép tạng đòi hỏi trang thiết bị hiện đại, đội ngũ chuyên môn cao và đặc biệt là việc kiểm soát nhiễm khuẩn cực kỳ nghiêm ngặt.
Đến năm 2018, khi tôi được bổ nhiệm vị trí Phó Giám đốc phụ trách Ngoại khoa, dự án được nâng lên thành trung tâm ghép tạng tổng thể, chứ không đơn thuần chỉ là ghép thận. Nhưng khi mọi thứ đang được chuẩn bị thì đại dịch Covid-19 bùng phát. Là tuyến đầu điều trị bệnh nhân nặng và nguy kịch, suốt 3 năm, chúng tôi phải tạm gác lại dự án để tập trung cho nhiệm vụ chống dịch.
Mãi đến cuối năm 2022, khi đại dịch được đẩy lùi, chương trình ghép tạng mới được khởi động trở lại. Cuối tháng 9/2022, đoàn công tác của Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vào TPHCM làm việc, quyết tâm hỗ trợ chúng tôi trong việc chuyển giao kỹ thuật chuyên môn.
Sau đó, chúng tôi cử tổng cộng 68 lượt cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng ra Hà Nội học tập. Thậm chí, có thời điểm 39 y bác sĩ của bệnh viện cùng ra Bắc trong nhiều tháng.
Tháng 6/2023, sau thời gian dày công chuẩn bị, Bộ Y tế chính thức cấp phép cho Bệnh viện 175 là đơn vị thứ 25 của cả nước được triển khai kỹ thuật ghép tạng từ người hiến sống và chết não. Chỉ hai tuần sau, chúng tôi thực hiện ca ghép thận đầu tiên, là một chiến sĩ suy thận giai đoạn cuối được người thân hiến tạng.
Trải qua những ca mổ đầu tiên được các chuyên gia hỗ trợ, Bệnh viện Quân y 175 tự chủ hoàn toàn về mặt kỹ thuật từ cặp ghép thận số 11. Đến ngày hôm nay, chúng tôi thực hiện thành công 110 ca ghép thận. Điều đặc biệt là các ca mổ lấy thận của người hiến đều được thực hiện bằng kỹ thuật nội soi.
Từ tháng 12/2024, Bệnh viện 175 trở thành cơ sở quân y đầu tiên ở khu vực phía Nam thực hiện kỹ thuật này từ người hiến sống. Chỉ trong vòng 1 năm, chúng tôi tiến hành thành công 13 ca ghép gan, trong đó có 4 ca cấp cứu đặc biệt. Điều đó thể hiện tốc độ tiếp thu, làm chủ kỹ thuật rất tốt của đội ngũ y bác sĩ.
Ông có thể chia sẻ thêm về ca ghép tạng đầu tiên từ người hiến chết não thực hiện tại bệnh viện?
– Đó là một cán bộ công chức bị đột quỵ xuất huyết não. Dù các bác sĩ cố gắng hết sức, bệnh nhân không thể cứu chữa. Theo di nguyện khi còn khỏe, anh mong muốn hiến tạng, và người vợ đã giúp chồng mình thực hiện nghĩa cử cao cả này.
Để thực hiện di nguyện trên của bệnh nhân chết não liên quan rất nhiều vấn đề. Trước hết, chúng tôi phải phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, xem bệnh nhân có thể lấy được những tạng gì và ghép được cho những ai, ở cơ sở y tế nào. Về phía bệnh viện, đội ngũ y bác sĩ đảm bảo hồi sức tích cực tốt nhất có thể, để bảo vệ các tạng hiến.
Ca bệnh này lại rơi vào dịp lễ 30/4-1/5 của năm 2025, nghĩa là phải thực hiện ghép ngay trong ngày nghỉ. Riêng tại Bệnh viện Quân y 175, hơn 100 nhân viên y tế được huy động, và gần như ai cũng có mặt lập tức. Đêm đó, chúng tôi cùng sự hỗ trợ của các chuyên gia từ Bệnh viện Trung ương 108 nhanh chóng thực hiện lấy tạng.
Và tất cả các phần mô tạng – gồm 2 quả thận, 2 phần gan, 2 giác mạc, quả tim chuyển ra Hà Nội – đều được ghép thành công cho các bệnh nhân ở cả hai miền Nam – Bắc. Riêng 2 quả thận giúp cứu sống các bệnh nhân nằm tại bệnh viện chúng tôi. Đó là cột mốc thực sự đáng nhớ.
Xin chúc mừng bệnh viện với những thành quả ghép tạng nổi bật và ý nghĩa. Để có sự thành công này, vai trò của người đứng đầu đơn vị ảnh hưởng thế nào, thưa ông?
– Trong lĩnh vực ghép tạng, ngoài vấn đề chuyên môn còn có rất nhiều yếu tố khác, như pháp lý, hậu cần, điều phối… Đơn cử, để điều động số lượng lớn các y bác sĩ từ Nam ra Bắc học tập kỹ thuật ghép gan, thận nhiều tháng trời, thậm chí cả năm – nếu không phải chiến sĩ quân y với tinh thần người lính – thực sự là một thử thách, vì cuộc sống của họ sẽ bị đảo lộn, xa cách gia đình.
Đảng ủy Bệnh viện, đặc biệt là Thiếu tướng, TS.BS Trần Quốc Việt, Giám đốc Bệnh viện xác định, phát triển ghép tạng là nhiệm vụ chiến lược, cần sự vào cuộc của toàn hệ thống. Người đứng đầu bệnh viện phải tính toán từng quyết sách, từ việc đảm bảo chế độ đãi ngộ, chọn nhân sự giỏi đi học, phê duyệt ngân sách lớn đầu tư mua sắm trang thiết bị theo đúng quy định đấu thầu.
Đến khi có ca ghép, Ban giám đốc cũng phải cân não lựa chọn kíp mổ phù hợp, để làm sao cơ hội cứu sống bệnh nhân cao nhất, cứu sống bệnh nhân tốt nhất. Tóm lại, Đảng ủy và người đứng đầu có vai trò mang tính quyết định trong dự án ghép tạng của bệnh viện.
Ông vừa nhắc đến tinh thần người lính. Và trong nhiều hội nghị, Ban Giám đốc Bệnh viện Quân y 175 cũng khẳng định: “Ghép tạng không chỉ là kỹ thuật cao mà còn là sứ mệnh nhân văn của người thầy thuốc quân y”. Sứ mệnh đó là gì, thưa ông?
– Sứ mệnh của người thầy thuốc thì ở bệnh viện nào, bác sĩ nào cũng vậy. Nhưng với người lính quân y, đó còn là tinh thần luôn sẵn sàng làm nhiệm vụ được giao, nhất là nhiệm vụ cao cả chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Do đó, khi được giao trọng trách, các bác sĩ quân y luôn có ý thức tổ chức kỷ luật, tuân thủ việc học tập đúng thời hạn và yêu cầu chuyên môn, “sẵn sàng chiến đấu” khi có ca cần ghép tạng.
Chúng tôi cũng xác định, Bệnh viện ngoài thuộc tuyến quân đội còn có trách nhiệm chung với y tế khu vực, nên luôn cố gắng góp phần năng lực y tế tại thành phố và phía Nam.
Theo phân tuyến, các bệnh viện quân đội từ Đà Nẵng trở vào là tuyến cơ sở ở khu vực phía Nam và Bệnh viện Quân y 175 là tuyến chuyên sâu, có nhiệm vụ phải hỗ trợ chuyên môn. Trong năm 2025 và năm nay, Ban Giám đốc bệnh viện phân công các đoàn công tác đến tất cả bệnh viện tuyến cơ sở để lên chương trình hỗ trợ, huấn luyện, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật.
Bệnh viện cũng là tuyến cuối trong hỗ trợ y tế biển đảo, phát triển quân dân y. Mỗi năm, chúng tôi thường xuyên hội chẩn chuyên môn trực tuyến, từ xa cho các bệnh xá và thực hiện các cuộc cấp cứu đường không. Có những trường hợp, chúng tôi đưa cả kíp mổ ra đảo phẫu thuật, cứu sống nhiều bệnh nhân ngoạn mục.
Có thể khẳng định, dù là lĩnh vực ghép tạng nói riêng hay công tác điều trị, cấp cứu nói chung, những người lính áo trắng của Bệnh viện Quân y 175 luôn trong tâm thế sẵn sàng thực thi nhiệm vụ.
Hiện nay, lĩnh vực ghép tạng ở nước ta phải đối mặt thách thức về sự thiếu trầm trọng nguồn mô, tạng. Trong thực tế hoạt động, Bệnh viện Quân y 175 có gặp khó khăn này? Theo ông, ngành y tế và cộng đồng, xã hội cần làm gì để giải quyết vấn đề trên?
– Những năm gần đây, tỷ lệ hiến mô tạng từ người cho chết não ở nước ta có tăng lên. Nhưng so với con số hàng chục ngàn bệnh nhân đang chờ được ghép tạng vẫn còn khá khiêm tốn.
Bên cạnh nguồn tạng hiến hạn chế, chúng ta cũng còn các khó khăn trong quy định pháp lý về vấn đề hiến tạng. Đơn cử, người hiến tạng chết não cần sự đồng thuận của tất cả người thân trong gia đình, chỉ một người phản đối là không thực hiện được.
Ngoài ra, hiện nay các bệnh viện phải tự lo liệu toàn bộ chi phí hồi sức người chết não trước khi tiến hành hiến ghép tạng, nhiều trường hợp có thể lên đến hàng trăm triệu đồng. Đây là gánh nặng rất lớn, nhất là khi hầu hết các cơ sở y tế hiện nay hoạt động theo cơ chế tự chủ tài chính.
Do đó, tôi hy vọng trong tương lai, quy định pháp luật cần hoàn thiện hơn về quyền quyết định hiến tạng đối với bệnh nhân chết não; có chính sách quan tâm, hỗ trợ cụ thể cho thân nhân người hiến; tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức xã hội về nghĩa cử hiến tạng cứu người.
Được biết, Bệnh viện Quân y 175 hướng đến trở thành trung tâm ghép tạng hiện đại, toàn diện, làm chủ mọi quy trình khép kín và các kỹ thuật phức tạp. Đơn vị có chiến lược, kế hoạch hành động nào để hiện thực hóa khát vọng này trong thời gian tới, thưa ông?
– Hiện tại, chúng tôi ghép thận trung bình 2 ca/tuần, ghép gan 1 ca/tháng. Mục tiêu của Bệnh viện là thực hiện được ca ghép tim đầu tiên trong năm 2026, và đến năm 2027 thì triển khai ghép phổi.
Để làm được điều này, ngay sau Tết, Ban giám đốc cùng đoàn cán bộ, nhân viên y tế của chúng tôi sẽ ra Bệnh viện Việt Đức làm việc, để ký kết hợp tác, học tập. Đây là nơi có tỷ lệ thực hiện ghép tim từ người cho chết não cao nhất nước.
Còn với kỹ thuật ghép phổi, chúng tôi có kế hoạch đưa nhân sự đến học tập tại Nhật Bản và một số quốc gia phát triển trong lĩnh vực này.
Nhân kỷ niệm 71 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam, ông muốn nhắn nhủ gì với thế hệ bác sĩ quân y kế tiếp?
– Thế hệ chúng tôi đã đặt nền móng. Các bạn phải tiếp tục phát huy, xây dựng bệnh viện mạnh hơn nữa, hiện đại hơn nữa, đúng như quy hoạch trở thành “Quần thể y học quân sự đa năng, chuyên sâu, hiện đại, ngang tầm khu vực và quốc tế”.
Đó không chỉ là mục tiêu phát triển, mà là trách nhiệm của người thầy thuốc quân y trong hành trình hồi sinh sự sống.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/nhung-nguoi-linh-ao-trang-va-dau-an-ghep-tang-tai-benh-vien-quan-y-175-20260227083725103.htm
