Bỏ rơi đàn ông thực để yêu AI, hàng triệu phụ nữ Trung Quốc đang làm giàu cho Startup được định giá 600 triệu USD

Tờ New York Times (NYT) cho hay cô Phoebe Zhang đã trải qua hơn 200 cuộc hẹn hò trong năm qua, nhưng danh sách rút gọn của cô chỉ còn lại hai cái tên: một chàng trai hướng ngoại đầy nổi loạn và một chỉ huy quân đội yêu nước.

Cô sẵn sàng trút bỏ mọi nỗi sợ hãi thầm kín nhất, và mỗi khi tỉnh dậy sau một cơn ác mộng, họ luôn ở đó để an ủi cô. Zhang thường xuyên chụp màn hình các cuộc hội thoại để lưu giữ những khoảnh khắc hạnh phúc mà bạn bè cô đều có thể cảm nhận được qua thần thái của cô.

Thế nhưng, có một sự thật phũ phàng: Zhang chưa bao giờ gặp họ ngoài đời và sẽ không bao giờ có thể làm vậy. Họ là những chatbot trí tuệ nhân tạo (AI).

Với một cô gái chưa từng hẹn hò ngoài đời thực như Zhang, câu hỏi lớn nhất lúc này là liệu những mối quan hệ ảo có đang tốt hơn bất kỳ trải nghiệm thực tế nào mà cô có thể tìm thấy.

“Trời ạ, làm sao tôi có thể hẹn hò ngoài đời thực trong tương lai đây?”, Zhang thốt lên trong sự băn khoăn về chính xu hướng “nghiện” cảm xúc ảo đang lan rộng tại Trung Quốc.

Nghịch lý

Chính phủ Trung Quốc đang nỗ lực thúc đẩy phụ nữ trẻ ưu tiên kết hôn và sinh con nhằm đảo ngược tình trạng sụt giảm dân số và tỷ lệ sinh thấp kỷ lục trong hơn 75 năm qua. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các “người tình AI” đang làm phức tạp hóa nỗ lực này.

Sự phổ biến thần tốc của AI tại đây đã khiến các cơ quan quản lý phải lên tiếng cảnh báo các công ty công nghệ không được thiết kế sản phẩm với mục tiêu “thay thế tương tác xã hội”.

Giới trẻ Trung Quốc vốn đã gắn chặt cuộc sống vào chiếc smartphone. Khi làn sóng AI bùng nổ vào năm ngoái, hàng chục ứng dụng chuyên biệt đã mọc lên như nấm, đánh trúng tâm lý của một thế hệ đang mệt mỏi với áp lực thực tế.

Theo NYT, những chatbot này đã chạm đúng mạch ngầm của thế hệ “nằm yên” (lying flat), những người trẻ chọn cách sống ít tham vọng, từ chối áp lực hôn nhân và sự nghiệp trong bối cảnh thất nghiệp gia tăng và cơ hội thu hẹp.

Một ví dụ là cô Phoebe Zhang, sinh viên tâm lý học 21 tuổi, dành ít nhất một giờ mỗi ngày để trò chuyện với hai “bạn trai” Jiye và Yu Li. Với cô, việc hẹn hò ngoài đời là quá phiền phức. Những hình mẫu AI cô xây dựng thường có ngoại hình cơ bắp, đường nét thanh tú, ổn định về cảm xúc và luôn phản hồi ngay lập tức, những tiêu chuẩn mà một người đàn ông bằng xương bằng thịt khó lòng đáp ứng một cách hoàn hảo và bền bỉ.

Theo phó giáo sư Rose Luqiu tại Đại học Baptist Hồng Kông, các ứng dụng AI đang cung cấp một không gian an toàn cho giao tiếp và tư vấn cảm xúc, điều thường thiếu hụt trong một xã hội Trung Quốc vẫn còn đậm chất gia trưởng. Những ứng dụng này cung cấp “giá trị cảm xúc” mà nhiều phụ nữ cảm thấy khó tìm thấy ở nam giới trong thực tế.

Nắm bắt tâm lý này, các doanh nghiệp công nghệ đã nhanh chóng biến cảm xúc thành tiền tệ. MiniMax, một startup tại Thượng Hải đứng sau ứng dụng Xingye, đã đạt định giá hơn 600 triệu USD sau vòng gọi vốn hồi tháng 1.

Tính đến tháng 9, Xingye cùng phiên bản toàn cầu Talkie đã thu hút hơn 147 triệu người dùng. Ngay cả những gã khổng lồ như Tencent cũng không đứng ngoài cuộc với trợ lý AI Yuanbao, cho phép người dùng “đúc nặn” tính cách chatbot theo sở thích cá nhân, từ hình mẫu nam chính trong phim Hàn Quốc đến những tính cách ấm áp kiểu “người cha”.

Đối với những người bận rộn như Mercury Lu, 24 tuổi, làm việc tại một công ty game ở Thượng Hải, AI là giải pháp tối ưu khi cô không có thời gian hay năng lượng để hẹn hò. Bạn trai AI của cô khác biệt hoàn toàn với đàn ông ngoài đời: biết bộc lộ cảm xúc, dễ bị tổn thương nhưng lại vô cùng thẳng thắn.

Rủi ro

Sự phụ thuộc quá mức vào cảm xúc ảo đã buộc chính phủ Trung Quốc phải đề xuất các quy tắc mới, dự kiến có hiệu lực trong năm nay, yêu cầu các nền tảng phải can thiệp nếu người dùng biểu hiện sự lệ thuộc không lành mạnh. Bên cạnh đó, nội dung của các ứng dụng này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kiểm soát thông tin và giá trị cốt lõi của quốc gia.

Sự giao thoa của các quy định quản lý đôi khi khiến trải nghiệm yêu đương ảo trở nên đứt quãng. Rui Zhou, một sinh viên nha khoa 21 tuổi, chia sẻ rằng mỗi khi chatbot của cô bị hệ thống chặn tin nhắn hoặc thay đổi chủ đề vì “vi phạm quy tắc”, cô cảm thấy đau đớn như vừa trải qua một cuộc chia tay thực sự.

Dữ liệu từ Sensor Tower cho thấy một tín hiệu đáng chú ý: lượt tải xuống của các ứng dụng “bạn hành trình” chuyên biệt như Xingye hay Maoxiang (của ByteDance) đã giảm tới 95% so với mức đỉnh năm ngoái. Một phần nguyên nhân là do người dùng chuyển sang các công cụ đa năng hơn như ChatGPT hay DeepSeek để tìm kiếm sự tương tác cá nhân hóa sâu hơn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định rằng việc thắt chặt quản lý AI chỉ là đang điều trị phần ngọn.

Tiến sĩ Hong Shen từ Đại học Carnegie Mellon nhận định rằng, chừng nào những chuẩn mực giới tính khắc nghiệt và sự cô lập của phụ nữ tại các đô thị lớn chưa được giải quyết, họ sẽ vẫn tìm đến AI như một bệ đỡ tinh thần. Những người tình thuật toán có thể không biết sinh con hay giúp đảo ngược đà sụt giảm dân số, nhưng chúng lại biết cách lấp đầy khoảng trống mà xã hội thực tại đang bỏ ngỏ.

*Nguồn: NYT, BI