Afghanistan leo thang xung đột

“Chiến tranh công khai”

Ngày 27.2, Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Muhammad Asif tuyên bố nước này đang trong tình trạng “chiến tranh công khai” với chính thể Taliban tại Afghanistan, nhấn mạnh sự kiên nhẫn của Islamabad đã cạn kiệt sau hàng loạt vụ tấn công mà họ cáo buộc xuất phát từ bên kia biên giới.

Chỉ vài giờ sau tuyên bố trên, Pakistan tiến hành các đợt không kích nhằm vào nhiều mục tiêu tại Kabul cùng 2 tỉnh Kandahar và Paktia. Islamabad cho biết đã giết chết ít nhất 228 binh sĩ Taliban và phá hủy 74 cứ điểm quân sự, theo Al Jazeera.

Chính quyền Taliban xác nhận các cuộc không kích, song không công bố thiệt hại cụ thể. Sau đó, lực lượng này tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào mục tiêu quân sự trên lãnh thổ Pakistan. Bộ trưởng Thông tin Pakistan Attaullah Tarar xác nhận vụ việc, nhưng cho biết toàn bộ thiết bị bay đã bị hệ thống phòng không bắn hạ và không gây thương vong.

Diễn biến trên được xem là hệ quả trực tiếp của đợt tấn công quy mô lớn do Taliban phát động đêm 26.2 vào các vị trí quân sự Pakistan dọc theo đường Durand – tuyến biên giới dài hơn 2.600 km giữa hai bên, theo Reuters. Phát ngôn viên Taliban Zabihullah Mujahid mô tả đây là hành động “đáp trả những khiêu khích lặp đi lặp lại” từ phía Pakistan, trong khi Islamabad coi đó là “điểm bùng phát” dẫn tới leo thang quân sự hiện nay.

Pakistan cho rằng kể từ khi lực lượng Taliban lên nắm quyền tại Afghanistan năm 2021, các vụ tấn công của các nhóm vũ trang trên lãnh thổ nước này đã gia tăng đáng kể. Pakistan cáo buộc chính quyền Taliban dung túng cho tổ chức Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) và các nhóm ly khai Baloch sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm nơi trú ẩn để tiến hành tấn công vào Pakistan. Theo Pakistan, năm 2025 là một trong những năm đẫm máu nhất, với hơn 600 binh sĩ và hơn 500 dân thường thiệt mạng trong các vụ bạo lực liên quan các nhóm vũ trang. Taliban nhiều lần bác bỏ các cáo buộc này, theo AFP.

Các thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 11.2025 thông qua trung gian Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần đổ vỡ do thiếu lòng tin và các cáo buộc vi phạm lẫn nhau từ 2 bên. Từ đó đến nay, đụng độ vũ trang, pháo kích và đóng cửa biên giới tái diễn thường xuyên, làm gián đoạn thương mại và tuyến đường biên giới.

Kêu gọi giảm giao tranh

Trước diễn biến nguy hiểm, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã kêu gọi hai bên kiềm chế. Reuters cho hay giới chức Nga và Trung Quốc ngày 27.2 bày tỏ quan ngại sâu sắc và sẵn sàng đóng vai trò trung gian hòa giải. Iran – quốc gia có chung đường biên giới với cả hai nước – cũng đề nghị hỗ trợ thúc đẩy đối thoại. Trong khi đó, Ấn Độ lên án mạnh mẽ các cuộc không kích của Pakistan vào lãnh thổ Afghanistan, cho rằng hành động này gây thương vong cho dân thường trong tháng lễ Ramadan và cáo buộc Islamabad tìm cách “đẩy lửa ra bên ngoài” do những khó khăn nội bộ.

Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc Volker Turk kêu gọi “đối thoại chính trị khẩn cấp” thay vì tiếp tục leo thang sử dụng vũ lực. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan đã điện đàm riêng rẽ với các đối tác tại Pakistan, Afghanistan, Qatar và Ả Rập Xê Út nhằm tìm kiếm giải pháp hạ nhiệt, song đến nay chưa xuất hiện dấu hiệu về một thỏa thuận ngừng bắn mới.

Giới phân tích cho rằng loạt không kích mới nhất đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ mở rộng giao tranh dọc toàn tuyến biên giới và đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới. Kịch bản này không chỉ làm xói mòn các cơ chế đối thoại vốn đã mong manh, mà còn có thể tạo khoảng trống an ninh để các nhóm vũ trang cực đoan gia tăng hoạt động.

Al Jazeera dẫn lời bà Elizabeth Threlkeld, Giám đốc Chương trình Nam Á tại Trung tâm nghiên cứu Stimson (Mỹ), nhận định diễn biến hiện nay “có ý nghĩa quan trọng vì có thể phản ánh sự thay đổi trong chiến lược”, đặc biệt khi Pakistan đang thể hiện cách tiếp cận mạnh mẽ và quyết liệt hơn so với trước đây.