Bất cập thu nhập 1 triệu không được tính người phụ thuộc, Bộ Tài chính nói gì?

Công dân Đỗ Thị Hương đã gửi đơn kiến nghị về vấn đề người phụ thuộc tới hệ thống thông tin tiếp nhận, xử lý phản ánh kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tư pháp.

Trả lời vấn đề này mới đây, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết, điều 10 luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định, người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng, bao gồm: con chưa thành niên, con là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật, không có khả năng lao động.

Các cá nhân không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, bao gồm: con thành niên đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề; vợ hoặc chồng không có khả năng lao động; bố, mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động, những người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng.

Trong khi đó, theo khoản 1 điều 9 Thông tư số 111/2013/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung tại điều 1 Thông tư số 79/2022/TT-BTC, người phụ thuộc bao gồm: cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp của người nộp thuế.

Với người trong độ tuổi lao động, cá nhân được tính là người phụ thuộc phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: bị khuyết tật, không có khả năng lao động; không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng.

Với người ngoài độ tuổi lao động phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng.

Nguyên tắc là mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng thì người nộp thuế tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế.

“Hiện nay, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo, sẽ ban hành theo thẩm quyền thông tư quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân và hướng dẫn thực hiện Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân.

Trong đó, Bộ Tài chính sẽ rà soát, nghiên cứu để điều chỉnh mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc nhằm bảo đảm phù hợp với tình hình kinh tế – xã hội và mức sống của người dân”, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí khẳng định.

Đề xuất thu nhập dưới 6,2 triệu đồng/tháng được coi là người phụ thuộc

Theo chuyên gia thuế Nguyễn Ngọc Tú (Trường đại học Kinh doanh và công nghệ Hà Nội), quy định thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng mới được tính là người phụ thuộc đã áp dụng từ năm 2009, đến nay quá lỗi thời, lạc hậu, cần nhanh chóng điều chỉnh.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ 2009 đến nay đã tăng khoảng hơn 2 lần, GDP và thu nhập bình quân đầu người cũng tăng khoảng 2,5 – 3 lần. Tính theo cách cơ học, lẽ ra thu nhập để xác định người phụ thuộc cũng phải tăng lên khoảng 3,5 triệu đồng/tháng.

Nhìn nhận kể cả nâng lên 3,5 triệu đồng/tháng cũng chưa sát thực tế, vị chuyên gia đề xuất, chỉ nên loại trừ những người có thu nhập trên 6,2 triệu đồng/tháng, còn những người dưới mức này vẫn phải được coi là người phụ thuộc.

“Từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc đã nâng từ 4,4 triệu đồng/người/tháng lên 6,2 triệu đồng/người/tháng”, ông Tú lý giải cơ sở để đưa ra đề xuất trên. 

Trước đó, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) cũng đề xuất tăng mức khống chế thu nhập để xác định người phụ thuộc lên 2,5 triệu đồng/tháng. HUBA lập luận, với chi phí sống và giá cả hàng hóa, dịch vụ như hiện nay thì mức tối thiểu để một người có thể sinh hoạt bình thường phải cao hơn mức lương cơ sở (2,34 triệu đồng/tháng).