Đó là Culdesac – khu dân cư hiện đại đầu tiên tại Mỹ được xây dựng từ đầu với quy định không cho cư dân sở hữu ô tô cá nhân.
Mỗi khi bước vào quảng trường trung tâm, Sheryl Murdock – một cư dân tại đây – nói cô có cảm giác như đang ở một hòn đảo Địa Trung Hải. Thay cho tiếng xe cộ là tiếng trò chuyện rì rầm và các hoạt động vui chơi ngoài trời.
Những con đường nhỏ lát đá, dãy nhà thấp sơn trắng, dây đèn vàng treo lấp lánh cùng giàn hoa giấy rực rỡ khiến khung cảnh gợi nhớ đến Hy Lạp hay miền nam Italy.
Không gian công cộng gần gũi khiến người dân cũng gắn bó với nhau hơn (Ảnh: BBC).
Culdesac nằm ở thành phố Tempe, thuộc đại đô thị Phoenix – nơi nổi tiếng phụ thuộc nặng nề vào ô tô. Ý tưởng thiết kế do kiến trúc sư Daniel Parolek khởi xướng sau nhiều chuyến đi đến Italy và Pháp.
Ông nhận thấy các thị trấn cổ, được xây dựng trước thời đại ô tô, luôn đặt con người ở trung tâm. Từ đó, ông đặt câu hỏi: Tại sao chúng ta chỉ có thể nghỉ dưỡng ở những nơi như vậy mà không thể sống trong không gian tương tự mỗi ngày?
Phoenix là một trong những đô thị trải rộng nhất nước Mỹ, giao thông công cộng còn hạn chế. Vì thế, khi Culdesac đón cư dân đầu tiên vào năm 2023, không ít người hoài nghi về khả năng tồn tại của một khu dân cư không xe hơi giữa “thủ phủ ô tô”.
Thị trấn có tuyến xe điện dẫn đến trung tâm thành phố (Ảnh: BBC).
Tuy nhiên, không có xe cá nhân không đồng nghĩa với bất tiện. Trong khuôn viên này, cư dân có sẵn quán ăn, cửa hàng, siêu thị mini, phòng khám, công viên cho chó, hồ bơi, phòng gym và không gian làm việc chung – tất cả chỉ cách vài bước chân.
Ngay trước cổng là tuyến tàu điện kết nối trung tâm Phoenix và sân bay. Người dân có thể gọi taxi tự lái, thuê xe đạp điện dạo quanh hồ Tempe Town Lake hoặc thuê xe điện dùng chung với giá khoảng 5 USD/giờ (khoảng 130.000 đồng) khi cần đi xa.
Ngoài mục tiêu giảm khí thải, Culdesac còn được thiết kế để chống nóng. Đây được xem là điều đặc biệt quan trọng ở Phoenix – nơi có tới 143 ngày mỗi năm nhiệt độ từ 38°C trở lên.
Các tòa nhà được sơn trắng để phản xạ ánh nắng, xây sát nhau nhằm tạo bóng râm tự nhiên. Những lối đi hẹp giữa các khối nhà giúp đón gió và giảm hấp thụ nhiệt.
Nhà ở đây được sơn màu trắng để phản xạ ánh sáng (Ảnh: BBC).
Việc loại bỏ đường nhựa và bãi đỗ xe khiến khu dân cư này có “khí hậu riêng”. Nghiên cứu năm 2023 của Đại học Harvard cho thấy, nhiệt độ bề mặt trong khu Culdesac thấp hơn khu vực xung quanh 17-22°C.
Khi hoàn thiện toàn bộ 760 căn hộ với khoảng 1.000 cư dân, cộng đồng này ước tính có thể giảm khoảng 3.000 tấn khí nhà kính mỗi năm.
Hiện có khoảng 21 doanh nghiệp nhỏ hoạt động tại đây, gồm nhà hàng Mexico được đề cử giải James Beard, tiệm gốm thủ công, studio làm nến, cửa hàng xe đạp và cửa hiệu thời trang bền vững.
Một số chủ tiệm sống ngay trong khu dân cư. Quy hoạch cho phép cư dân kinh doanh tại chính căn hộ của mình – điều hiếm thấy ở nhiều thành phố Mỹ.
Vào ngày họp chợ, nhạc sống vang lên khắp các lối đi. Người dân dạo quanh những gian hàng thủ công, thưởng thức bánh sừng bò bắp xanh lấy cảm hứng từ người Navajo và trò chuyện cùng hàng xóm.
Không có ô tô, người dân vẫn còn nhiều cách thức di chuyển khác (Ảnh: BBC).
Không có ô tô cũng đồng nghĩa với việc con người dễ gặp gỡ nhau hơn. Thay vì vội vã lái xe vào gara rồi đóng cửa, cư dân thường xuyên chạm mặt ở quảng trường, hồ bơi hay trên các lối đi chung.
Sau thành công tại Tempe, đơn vị phát triển Culdesac đang lên kế hoạch mở rộng sang các bang khác. Mô hình khu dân cư dễ đi bộ, giảm phụ thuộc vào ô tô bắt đầu nhận được sự quan tâm từ chính quyền địa phương, cơ quan giao thông và các nhà đầu tư, như một gợi ý cho tương lai đô thị tại Mỹ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/cuoc-song-khac-thuong-trong-thi-tran-dau-tien-cam-nguoi-dan-mua-o-to-o-my-20260228141832926.htm
