Đại giáo chủ Ali Khamenei (Ảnh: Reuters).
Vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố nhân vật quyền lực nhất Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Washington và Israel, truyền thông Tehran đã xác nhận thông tin này.
Truyền thông nhà nước Iran nói rằng ông Khamenei đã “tử vì đạo trong một cuộc tấn công chung” của Mỹ và Israel. “Vị học giả và chiến binh vĩ đại này đã cống hiến cả cuộc đời cho sự thăng tiến của Iran và Hồi giáo, và, nếu Thượng đế muốn, nay đã đoàn tụ với Imam và Thủ lĩnh của những người tử vì đạo”, Press TV đưa tin.
Ông Ali Khamenei sinh năm 1939 tại thành phố Mashhad, miền Đông Bắc Iran. Là người con thứ 2 trong gia đình có 8 anh chị em theo truyền thống tôn giáo, cha ông là một giáo sĩ cấp trung thuộc nhánh Hồi giáo Shia, giáo phái chiếm ưu thế tại Iran.
Sau này, ông Khamenei thường mô tả tuổi thơ “nghèo nhưng sùng đạo” của mình, nói rằng ông thường chỉ ăn “bánh mì và nho khô”.
Ông chủ yếu tập trung vào việc nghiên cứu Kinh Qur’an, và đã đủ điều kiện trở thành giáo sĩ khi mới 11 tuổi. Tuy nhiên, giống nhiều lãnh đạo tôn giáo thời đó, hoạt động của ông mang tính chính trị không kém gì tinh thần.
Là một diễn giả có sức thuyết phục, ông Khamenei gia nhập phong trào chỉ trích Quốc vương Iran Mohammad Reza Pahlavi, vị quân chủ sau đó bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Trong nhiều năm, ông Khamenei sống bí mật hoặc bị giam giữ, và cũng đối mặt với các âm mưu ám sát hụt. Ông bị cảnh sát mật của Quốc vương bắt giữ 6 lần, phải chịu tra tấn và lưu đày. Sau Cách mạng Hồi giáo, lãnh tụ Ayatollah Ruhollah Khomeini đã bổ nhiệm ông làm người chủ trì buổi cầu nguyện vào ngày thứ 6 tại thủ đô Tehran.
Mỗi tuần, các bài thuyết giảng mang tính chính trị của ông được phát sóng trên toàn quốc, qua đó củng cố vị thế của ông Khamenei trong hàng ngũ lãnh đạo mới của đất nước.
Vị học giả Hồi giáo 86 tuổi này đã giữ chức Lãnh tụ Tối cao Iran từ năm 1989, kế nhiệm người sáng lập quá cố của Cộng hòa Hồi giáo, Đại giáo chủ Ruhollah Khomeini.
Ông Khamenei nắm quyền tối cao đối với mọi nhánh của chính phủ, quân đội và hệ thống tư pháp, đồng thời giữ vai trò lãnh đạo tinh thần của đất nước.
Trong thời gian cầm quyền, ông Khamenei đã duy trì lập trường cứng rắn với phương Tây. Trong hàng chục năm, Iran đã đối mặt với các lệnh trừng phạt khắc nghiệt. Ông Khamenei từng gọi Mỹ là “kẻ thù số một” của Iran, với Israel theo phía sau.
Theo giới quan sát, quyền lực của Đại giáo chủ được củng cố bởi sự trung thành của hai thiết chế an ninh hàng đầu của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng bán quân sự Basij, với hàng trăm nghìn tình nguyện viên.
Ông Khamenei từ lâu khẳng định Iran sẽ không bao giờ chế tạo vũ khí hạt nhân và rằng chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích dân sự. Tình báo Mỹ cũng như cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hợp Quốc đều chưa tìm thấy bằng chứng cho thấy Iran theo đuổi vũ khí nguyên tử, dù Israel và một số nhân vật trong chính quyền ông Trump vẫn thúc đẩy quan điểm này.
Trong hàng chục năm cầm quyền, ông Khamenei củng cố hệ thống lãnh đạo của các “giáo sĩ”, tức các giáo sĩ Hồi giáo dòng Shia.
Đồng thời, ông Khamenei xây dựng Lực lượng Vệ binh Cách mạng thành lực lượng hùng mạnh, với các đơn vị tinh nhuệ nhất của Iran và có trách nhiệm giám sát chương trình tên lửa đạn đạo.
Nhánh quốc tế của họ, Lực lượng Quds, đã kết nối “Trục Kháng chiến”, tập hợp các lực lượng ủy nhiệm thân Iran trải dài từ Yemen đến Li Băng, trong nhiều năm mang lại cho Tehran ảnh hưởng đáng kể trong khu vực.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/chan-dung-lanh-tu-toi-cao-iran-dai-giao-chu-quyen-luc-ali-khamenei-20260301092100416.htm
