Làng cổ Lộc Yên tọa lạc tại xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Làng có diện tích hơn 279ha, hình thành và phát triển vào thế kỷ XV-XVI, có những ngôi nhà gỗ cổ, ngõ đá và những vườn cây trái xanh mát. Với bức tranh bình yên, mộc mạc, làng được mệnh danh là vùng đất “tiên cảnh phước lộc”.
Nhà cổ bằng gỗ mít hơn 150 năm tuổi và bí ẩn về chiếc bàn tự xoay (Video: Hoài Sơn).
Ở làng Lộc Yên có 8 ngôi nhà cổ làm bằng gỗ mít. Mỗi ngôi nhà là một quần thể mang đậm giá trị mỹ thuật. Trong ảnh là nhà cổ hơn 150 năm tuổi của gia đình ông Nguyễn Đình Mẫn (71 tuổi).
Nhà có thiết kế 3 gian, 2 chái. Xung quanh nhà cổ được gia chủ trồng cây ăn trái tạo không gian xanh mát.
Giữa ngôi nhà là gian thờ cúng được làm bằng gỗ, bày biện trang nghiêm. Phía trên được trang trí đèn lồng, câu đối; phía trước là bàn tiếp khách cũng được làm bằng gỗ mít.
Trụ gỗ mít chắc chắn, được trang trí bằng họa tiết chạm trổ tinh xảo. Theo gia chủ, hoa văn chạm trổ điêu luyện trên các cấu kiện gỗ trong nhà được thực hiện bởi bàn tay tài hoa của những nghệ nhân làng mộc Văn Hà, nay thuộc xã Tây Hồ, thành phố Đà Nẵng.
Trên các trụ của nhà được trang trí đầu hươu, câu đối được khảm vỏ trai. Theo ông Nguyễn Đình Mẫn, đã từng có người trả giá hàng tỷ đồng cho ngôi nhà này, nhưng ông kiên quyết không bán.
Trong ngôi nhà của gia đình ông Nguyễn Đình Mẫn còn lưu giữ một “bảo vật” là chiếc bàn tự xoay đầy kỳ bí. Du khách được giới thiệu một mặt bàn làm bằng gỗ mít, có đường kính khoảng 80cm, thân cao khoảng 1m. Phần thân và mặt bàn được liên kết với nhau và có thể xoay được.
Theo người thân của ông Mẫn, muốn chiếc bàn quay khách tham quan cùng đặt úp tay lên mặt bàn và thống nhất tâm niệm nó tự quay theo chiều nào, mặt bàn từ từ chuyển động xoay tròn theo chiều đó.
Nếu người trải nghiệm vẫn giữ nguyên tay và bước chân theo vòng xoay của mặt bàn, nó sẽ chuyển động nhanh dần theo hướng đó. Khi có ai kêu lên “dừng lại”, chiếc bàn sẽ xoay chậm cho đến khi dừng lại.
“Có thể chiếc bàn quay theo từ trường hay một nguyên lý hoạt động đặc biệt gì đó mà chỉ có người thợ chế tác mới lý giải được”, một người thân của ông Nguyễn Đình Mẫn cho biết.
Ông Dương Đức Lin, Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình, cho biết chiếc bàn này rất đặc biệt khi du khách đặt tay vào sẽ tự xoay. Còn về nguyên lý hoạt động của bàn thì địa phương chưa thể lý giải được.
Gia đình ông Đồng Viết Mão (85 tuổi) cũng sở hữu ngôi nhà gỗ cổ lâu đời nhất làng. Ngôi nhà dựa vào lưng núi, bao quanh bởi cây cối, phía trước hướng ra những thửa ruộng xanh mát, lối vào là các bậc cấp bằng đá.
Khuôn viên của nhà cổ là khoảng 1.000m2. Nhà có 36 cột bằng gỗ khối chắc chắn, lợp ngói âm dương, phía trước có cây mai cây mai cổ thụ với dáng thế vững chãi, tán xòe rộng khoảng 10m. Theo ông Đồng Viết Mão, ngôi nhà gần 150 năm tuổi, trải qua 4 thế hệ nhưng vẫn giữ được những giá trị và vẻ đẹp ban đầu.
“Vật dụng trang trí như tủ thờ được khảm vỏ trai, đồ thờ như độc bình, lư hương, ché, hương án, bài vị… bằng gỗ và đồng, bài vị sơn son, khảm xà cừ mua từ Châu Ổ, Quảng Ngãi vẫn còn tồn tại”, ông Đồng Viết Mão chia sẻ.
Tháng 9/2019, Lộc Yên được xếp hạng Di tích quốc gia và công nhận là một trong 4 làng cổ đẹp nhất Việt Nam. Vào những dịp lễ tết, nơi đây đón hàng ngàn lượt khách tham quan. Đây cũng là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích cảm giác yên bình, muốn hít thở bầu không khí trong lành.
Vị trí của làng cổ Lộc Yên (Ảnh: Google Maps).
Nguồn: https://dantri.com.vn/du-lich/bi-an-chiec-ban-tu-xoay-trong-ngoi-nha-co-bang-go-hon-150-nam-tuoi-20260223185846173.htm
