Xe hybrid sạc ngoài (plug-in hybrid) được xem là bước đệm hợp lý, thu hẹp khoảng cách giữa xe hybrid truyền thống và xe thuần điện, dù phải đánh đổi bằng trọng lượng tăng thêm đáng kể.
Sự đánh đổi này thể hiện rõ ngay cả trên những mẫu xe hiệu năng cao như BMW M5 và Audi RS5 thế hệ mới. Ý tưởng rất đơn giản: Di chuyển quãng ngắn bằng điện, ví dụ đưa đón con đi học, rồi sử dụng động cơ đốt trong cho các hành trình còn lại.
Về lý thuyết, sự kết hợp này sẽ giúp PHEV trở thành dạng hybrid hiệu quả nhất cho người dùng. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới lại cho thấy thực tế khác xa kỳ vọng của các nhà quản lý cũng như hãng xe.
Xe PHEV cần được sạc pin thường xuyên mới có thể phát huy hiệu quả tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế khí thải (Ảnh minh họa: Alamy).
Các nhà nghiên cứu tại Viện Fraunhofer của Đức đã phân tích dữ liệu thực tế từ 981.035 xe PHEV sản xuất trong giai đoạn 2021-2023, thông qua hệ thống giám sát tiêu thụ nhiên liệu trên xe (OBFCM).
Đây được cho là nghiên cứu thực tế toàn diện nhất từ trước đến nay về xe hybrid sạc ngoài, sử dụng dữ liệu không dây truyền trực tiếp từ xe của nhiều hãng khác nhau.
Họ so sánh thông số chứng nhận trong phòng thí nghiệm theo chu trình WLTP với cách những xe này thực sự được sử dụng ngoài đời. Kết quả cho thấy có sự chênh lệch rất lớn giữa hai số liệu.
Lý thuyết và thực tế khác xa nhau
Dữ liệu cho thấy xe PHEV tiêu thụ nhiên liệu cao gấp hơn ba lần so với con số hãng công bố. Trên giấy tờ, một mẫu PHEV trung bình tiêu thụ khoảng 1,57 lít xăng cho mỗi 100km theo thử nghiệm WLTP. Nhưng trong điều kiện vận hành thực tế, con số này tăng lên 6,12 lít/100km.
Tệ hơn, ngay cả ở chế độ “xả pin”, khi xe được cho là chủ yếu vận hành bằng điện, mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình vẫn ở mức 2,98 lít/100km, cao gần gấp đôi so với thông số chính thức.
Ngoài ra, có sự khác biệt rõ rệt giữa các thương hiệu. Một số mẫu xe Đức cao cấp ghi nhận mức tiêu thụ thực tế cao nhất; trong đó có những mẫu PHEV của Porsche tiêu thụ trung bình khoảng 7 lít/100km.
Ở chiều ngược lại, các mẫu xe giá phải chăng hơn từ Kia, Toyota, Ford và Renault thường đạt mức tiêu thụ dưới 1 lít/100km trong điều kiện tương đương, thấp hơn khoảng 85% so với Porsche.
Khi được hỏi về sự chênh lệch này, Porsche cho biết các số liệu công bố của hãng tuân thủ đúng quy trình thử nghiệm của Liên minh châu Âu (EU) và sự khác biệt phản ánh cách sử dụng cũng như điều kiện vận hành khác nhau.
Ủy ban châu Âu (EC) từ chối bình luận, trong khi Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức cho rằng quy trình thử nghiệm hiện tại vẫn đáng tin cậy.
Không sạc pin thường xuyên
Vậy nguyên nhân của khoảng cách này là gì? Các nhà nghiên cứu chỉ ra 4 yếu tố chính; trong đó quan trọng nhất là người dùng xe PHEV không sạc pin thường xuyên như xe vốn được thiết kế và như các nhà quản lý giả định.
Ngay cả Toyota cũng đã đối mặt với thực tế này và tìm cách khuyến khích các chủ xe sạc pin thường xuyên hơn thông qua ứng dụng riêng.
Dữ liệu thực tế cho thấy xe PHEV của các cá nhân chỉ vận hành ở chế độ điện khoảng 45-49% thời gian, còn xe công ty chỉ đạt 11-15%. Trong khi đó, tính toán theo WLTP giả định tỷ lệ vận hành bằng điện lên tới 70-85%.
Khi không được sạc pin, xe PHEV có quãng đường chạy điện giảm mạnh, buộc động cơ đốt trong phải hoạt động nhiều hơn, lại phải “gánh” thêm bộ pin nặng, nên mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn nhiều so với con số nhà sản xuất công bố.
Các tổ chức môi trường từ lâu đã nghi ngờ tính chính xác của số liệu phòng thí nghiệm so với điều kiện sử dụng hằng ngày, và những phát hiện này dường như củng cố thêm quan điểm đó.
Vấn đề không chỉ có vậy. Nghiên cứu còn cho thấy động cơ đốt trong của các xe PHEV tiêu thụ nhiên liệu ngoài thực tế nhiều hơn so với trong phòng thí nghiệm. Bên cạnh đó còn hai yếu tố nhỏ hơn.
Thứ nhất, phạm vi hoạt động thuần điện thực tế thường ít hơn so với quảng cáo, do ảnh hưởng của thời tiết lạnh, tốc độ cao, thay đổi địa hình và nhiều yếu tố khác.
Thứ hai, một số tài xế di chuyển quãng đường vượt xa tầm hoạt động thuần điện mỗi ngày, khiến kết quả càng bất lợi cho xe PHEV.
Ông Patrick Plötz đến từ Viện Fraunhofer cho biết động cơ đốt trong dường như hoạt động thường xuyên hơn so với dự tính của các hãng, ngay cả khi người lái kỳ vọng xe vẫn duy trì chế độ điện.
Điều kiện thử nghiệm đóng vai trò quyết định
Xét cho cùng, xe hybrid sạc ngoài tiết kiệm nhiên liệu hơn xe hybrid truyền thống, nhưng chỉ khi được sử dụng đúng cách.
Chương trình Top Gear từng thử nghiệm mức tiêu thụ nhiên liệu của Toyota Prius so với BMW M3. Kết quả là mẫu xe thể thao Đức chiến thắng, không phải nhờ mẹo kỹ thuật nào đặc biệt, mà vì bài thử yêu cầu chiếc Prius chạy hết tốc lực trên đường đua trong khi chiếc M3 chỉ cần bám theo.
Thông điệp là gì? Điều kiện thử nghiệm quan trọng không kém cách sử dụng xe.
Việc mua xe PHEV sẽ không mang lại nhiều lợi ích nếu người dùng không sạc pin. Ngược lại, cũng tồn tại những hạn chế nhất định trong quy trình thử nghiệm mức tiêu thụ nhiên liệu WLTP.
Nếu nghiên cứu này được thực hiện tại Mỹ với chuẩn đánh giá của Cơ quan Bảo vệ môi trường (EPA), con số có thể sát thực tế hơn, dù không hoàn hảo. EPA vẫn giả định rằng chủ xe PHEV sạc pin thường xuyên. Khi họ không làm vậy, kết quả sẽ giống như những gì nghiên cứu mới nhất này chỉ ra.
Nguồn: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/sai-lam-pho-bien-cua-nguoi-dung-xe-hybrid-sac-ngoai-20260302152729720.htm
