Chỉ trong vài ngày đầu tháng 3, bản đồ bay Trung Đông gần như “đóng băng”. Khi không phận tại UAE, Qatar và Kuwait tạm thời gián đoạn do các diễn biến quân sự giữa Mỹ – Israel và Iran, thị trường hàng không lập tức phân hóa rõ rệt: một bên là hàng chục nghìn hành khách chờ đợi thông báo mới, một bên là những chuyến chuyên cơ riêng giá cao vẫn lần lượt cất cánh.
Theo hãng tin AP, có khách chấp nhận trả tới 200.000 euro (khoảng 232.000 USD) cho một chuyến bay thuê riêng từ khu vực Vùng Vịnh sang châu Âu.
Một số du khách giàu có chi những khoản tiền khổng lồ để thuê các chuyến bay hạng sang sang châu Âu (Ảnh: TTW).
Chuyên cơ tăng vọt giá, cung không đủ cầu
Nhu cầu thuê chuyến từ Vùng Vịnh sang châu Âu tăng mạnh ngay sau khi các sân bay lớn như Sân bay quốc tế Dubai, Abu Dhabi hay Doha phải đóng cửa tạm thời.
Ông Altay Kula, CEO công ty môi giới máy bay riêng JET-VIP (Pháp), cho biết nhu cầu là cực lớn và công ty không có đủ máy bay để đáp ứng. Theo ông, một chuyến bay chở tối đa 16 khách từ Riyadh đến Porto (Bồ Đào Nha) trước đây có giá khoảng 100.000 euro, nay đã tăng lên khoảng gấp đôi.
Tương tự, ông Ameerh Naran, CEO Vimana Private Jets, cho biết giá thuê hiện dao động 150.000-200.000 euro cho hành trình từ Vùng Vịnh sang châu Âu, tùy điểm khởi hành, loại máy bay và các hạn chế về đường bay.
Giới môi giới cho rằng mức giá cao phản ánh hàng loạt chi phí phát sinh: Điều chuyển tàu bay từ khu vực khác đến, thay đổi lộ trình để tránh vùng nhạy cảm, phí bảo hiểm rủi ro tăng mạnh và áp lực thiếu hụt máy bay lẫn phi công trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh hàng không thương mại tạm dừng diện rộng, chuyên cơ riêng trở thành phương án khả thi hiếm hoi với những người cần rời đi gấp, từ lãnh đạo doanh nghiệp phải quay về trụ sở chính, các gia đình có con đang học tại châu Âu đến nhóm chuyên gia làm việc từ xa.
Sự khác biệt về khả năng chi trả khiến thị trường hình thành một “làn riêng” cho nhóm khách cao cấp, trong khi phần đông hành khách vẫn phụ thuộc vào lịch bay được khôi phục từng phần.
Hành trình đường bộ 10 giờ và chi phí an ninh tăng cao
Không phải ai cũng có thể xuất phát trực tiếp từ Dubai. Nhiều người phải di chuyển bằng đường bộ sang Muscat (Oman), mất khoảng 4 giờ lái xe, hoặc Riyadh (Saudi Arabia), hơn 10 giờ di chuyển, để tìm các chuyến bay còn hoạt động hoặc thuê chuyên cơ.
Ông Ian McCaul, Giám đốc điều hành Alma Risk (Anh), cho biết công ty đã hỗ trợ hơn 200 người sắp xếp phương tiện di chuyển trong những ngày qua. Theo ông, lưu lượng xe tăng đột biến khiến thời gian chờ tại cửa khẩu với Oman có thể kéo dài tới 4 giờ. Chi phí dịch vụ an ninh và hậu cần vì thế lên tới hàng nghìn USD cho mỗi nhóm khách.
Điểm đáng chú ý, theo ông McCaul, phần lớn người tìm cách rời đi là du khách mắc kẹt thay vì cư dân địa phương.
Ở chiều ngược lại, chính quyền UAE và Qatar triển khai các biện pháp hỗ trợ quy mô lớn. Cơ quan Hàng không Dân dụng UAE thông báo sẽ chi trả toàn bộ chi phí lưu trú và ăn uống cho hành khách bị ảnh hưởng. Sở Văn hóa và Du lịch Abu Dhabi yêu cầu các khách sạn gia hạn thời gian lưu trú cho đến khi du khách có thể khởi hành, với chi phí phát sinh do cơ quan này thanh toán.
Khoảng 20.200 hành khách bị ảnh hưởng bởi việc hủy hoặc điều chỉnh lịch bay tại UAE. Qatar cũng ban hành công văn yêu cầu khách sạn gia hạn lưu trú cho những người không thể rời đi do không phận đóng cửa, đồng thời cam kết thanh toán chi phí bổ sung.
Trong khi đó, các hãng hàng không lớn như Emirates, Etihad Airways và Qatar Airways liên tục cập nhật thông tin tới khách hàng, khuyến cáo hành khách không đến sân bay nếu chưa nhận được xác nhận chuyến bay. Một số chuyến bay đặc biệt được triển khai nhằm hỗ trợ hành khách rời đi khi điều kiện cho phép.
UAE và Qatar chi trả chi phí khách sạn, ăn uống cho hành khách mắc kẹt do các cuộc tấn công của Iran (Ảnh: ET).
Ngành hàng không bộc lộ sự phân tầng rõ rệt
Biến động lần này phơi bày rõ sự khác biệt về mức độ linh hoạt giữa hàng không thương mại và thị trường thuê chuyến.
Mức độ gián đoạn được đánh giá là nghiêm trọng. Những trung tâm trung chuyển lớn như Sân bay quốc tế Dubai có thời điểm chỉ duy trì hoạt động ở mức hạn chế, ưu tiên các chuyến bay được phê duyệt đặc biệt.
Trong khi đó, các hãng hàng không tư nhân như VistaJet, NetJets hay Fly7 chứng kiến nhu cầu tăng mạnh. Nhờ quy mô nhỏ và khả năng điều chỉnh lịch trình linh hoạt, chuyên cơ riêng có thể tận dụng các hành lang bay được kiểm soát chặt chẽ qua không phận Saudi Arabia và Ai Cập.
Một môi giới cấp cao tại một công ty thuê chuyến ở Mayfair (London) chia sẻ: “Chúng tôi không còn đơn thuần bán sự xa xỉ nữa. Chúng tôi đang cung cấp một phương án rời đi trong tình huống khẩn cấp”. Theo ông, nhiều khách bay hạng nhất của Emirates nay góp tiền chung để thuê một máy bay cỡ lớn như Global 7500.
Sự bùng nổ của phân khúc này cũng kéo theo tranh luận về tính công bằng trong phân bổ nguồn lực hàng không. Một số ý kiến cho rằng việc máy bay riêng tiếp cận các khung giờ bay hạn chế trong khi hành khách thương mại vẫn mắc kẹt đặt ra câu hỏi về cơ chế điều phối. Ở chiều ngược lại, đại diện ngành thuê chuyến cho rằng nhóm khách tự chi trả rời đi có thể giúp giảm áp lực lên hệ thống thương mại.
Theo các chuyên gia của International SOS, những diễn biến hiện tại có thể tiếp tục ảnh hưởng đến hạ tầng giao thông và năng lượng trong nhiều tuần tới. Điều đó đồng nghĩa với nguy cơ gián đoạn kéo dài, buộc cả doanh nghiệp lẫn du khách phải chuẩn bị các kịch bản linh hoạt hơn.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/232000-usd-de-roi-dubai-chuyen-co-chay-hang-20260304075003927.htm
