Tuy vậy, những bất định dài hạn liên quan đến định hướng chính sách thương mại của Mỹ, áp lực giảm thâm hụt hàng hóa và nguy cơ gia tăng các rào cản phòng vệ… vẫn là vấn đề cần quan tâm của doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường này.
Chính sách thuế của Mỹ: “Khoảng thở” hay bước đệm cho vòng xoáy mới?
Sáng 4/3, Tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn tổ chức hội thảo trực tuyến với chủ đề “Thuế đối ứng của Mỹ: Kịch bản sau phán quyết của Tối cao Pháp viện và khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt”. Chương trình diễn ra trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ vừa bác bỏ mức thuế đối ứng được ban hành dưới thời Tổng thống Donald Trump vào tháng 4 năm trước, tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong chính sách thương mại của Mỹ.
Xuất khẩu tôm vào Mỹ từng đối mặt với việc hầu như không thể xuất khẩu vào Mỹ vì thuế suất cao (Ảnh: Huân Trần).
Tại sự kiện, ông Đinh Trường Hinh, nguyên chuyên gia kinh tế cao cấp của Ngân hàng Thế giới, cho rằng trọng tâm vấn đề không nằm ở tranh luận pháp lý về thẩm quyền hành pháp, mà ở cách tiếp cận nhất quán của ông Trump đối với thuế quan. Theo ông, trong hơn 30 năm qua, ông Trump luôn xem thuế là công cụ then chốt nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế Mỹ và thu hẹp thâm hụt thương mại. Vì vậy, dù cơ sở pháp lý có điều chỉnh, định hướng sử dụng thuế để tác động đến cán cân thương mại nhiều khả năng vẫn tiếp diễn.
Dẫn số liệu phân tích, ông Hinh cho biết thuế suất hiệu dụng của Mỹ – tính theo tỷ lệ tổng thu thuế trên tổng giá trị hàng nhập khẩu – đã tăng mạnh trong năm 2025. Riêng với Trung Quốc, mức thuế này đến cuối năm 2025 lên khoảng 33%. Việt Nam chịu mức thuế hiệu dụng 12-13%, trong khi Mexico thấp hơn nhờ lợi thế từ các hiệp định thương mại khu vực với Mỹ và Canada.
Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ việc áp dụng quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế và chính quyền điều chỉnh sang mức thuế toàn cầu 15%, thuế bình quân của Mỹ giảm nhẹ từ khoảng 10% xuống còn 9%. Tuy nhiên, theo ông Hinh, thay đổi này không tạo tác động đáng kể đến cán cân thương mại.
Năm 2024, Mỹ thâm hụt thương mại hàng hóa khoảng 1.200 tỷ USD và sang năm 2025 gần như không cải thiện, dù thuế quan đã tăng đáng kể. Dù Mỹ duy trì thặng dư dịch vụ khoảng 300 tỷ USD, tổng cán cân hàng hóa và dịch vụ vẫn chưa có chuyển biến rõ rệt. Điều đó cho thấy áp lực chính trị nhằm thu hẹp thâm hụt hàng hóa có thể tiếp tục thúc đẩy các biện pháp thuế quan trong thời gian tới.
Cá tra là một trong những mặt hàng thủy sản xuất khẩu vào Mỹ của Việt Nam (Ảnh: Huân Trần).
Ở góc độ logistics, ông Trần Chí Dũng, Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Doanh nghiệp Logistics Việt Nam (VLA), nhận định ngành vận tải và xuất nhập khẩu đã quen với các biến động lớn kể từ đại dịch Covid-19. Nếu trước đây chi phí cước biển, hàng không và thuế tương đối ổn định, thì hiện nay hầu hết yếu tố đầu vào đều thay đổi nhanh và khó dự báo.
Theo ông Dũng, việc công bố mức thuế đối ứng 46% ban đầu gây cú sốc tâm lý đáng kể cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi Việt Nam chủ động đàm phán, thị trường dần ổn định trở lại. Các mức 10% hay 15% không tạo áp lực quá lớn về quan hệ thương mại song phương; thách thức thực sự nằm ở quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng, đổi mới mô hình kinh doanh và đẩy mạnh thương mại số để thích ứng linh hoạt.
Ông cũng nhấn mạnh khó khăn lớn nhất không phải là điều chỉnh giá hay đàm phán hợp đồng, mà là xử lý các tình huống thay đổi thuế giữa chừng, biến động pháp lý và cơ chế hoàn thuế. Trong bối cảnh hơn 90% doanh nghiệp chưa sẵn sàng chuyển đổi số, yêu cầu cấp thiết là xây dựng hệ thống dữ liệu đáng tin cậy nhằm hỗ trợ đàm phán và đề xuất các cơ chế thuế linh hoạt, phù hợp mục tiêu cân bằng thương mại.
Tận dụng cơ hội để khôi phục đơn hàng và giá bán
Trả lời câu hỏi liệu phán quyết mới đây của phía Mỹ có thực sự tạo ra “khoảng thở” cho ngành thủy sản hay chỉ mang tính tạm thời, bà Lê Hằng – Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) – cho rằng các doanh nghiệp hiện vẫn trong trạng thái chao đảo, “lúc thở mạnh, lúc thở nhẹ”.
Theo bà Hằng, thách thức của ngành không chỉ nằm ở thuế đối ứng 20%, mà còn ở tình trạng “thuế chồng thuế”, bao gồm thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp. Khi cộng gộp các sắc thuế này, một số mặt hàng như tôm có thể phải chịu tổng mức thuế lên tới gần 50%. Với biên lợi nhuận vốn đã mỏng, mức thuế như vậy gần như khiến hoạt động xuất khẩu sang Mỹ mất tính khả thi về mặt thương mại.
Trong bối cảnh đó, việc Mỹ tạm thời hạ thuế đối ứng xuống 10% trong vòng 150 ngày được xem là tín hiệu tích cực về tâm lý. Dù chưa thể dự đoán chính sách sau mốc thời gian này, khoảng “đệm” ngắn hạn giúp doanh nghiệp có cơ hội khôi phục đơn hàng, đàm phán lại giá bán và điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Bà Hằng kỳ vọng trong khoảng ba tháng tới, xuất khẩu tôm và cá tra sang Mỹ có thể ghi nhận chuyển biến khả quan hơn so với giai đoạn trước.
Chuyên gia của VASEP cho rằng, doanh nghiệp có thể tận dụng khoảng lặng 150 ngày sắp tới để tăng xuất khẩu vào Mỹ (Ảnh: Huân Trần).
Tuy nhiên, bà cũng lưu ý đây có thể chỉ là “khoảng lặng kỹ thuật”. Thị trường Mỹ vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi các biện pháp phòng vệ thương mại và rào cản kỹ thuật ngày càng gia tăng. Năm 2025, ngành từng đối mặt mức thuế chống bán phá giá tôm sơ bộ cao kỷ lục, có doanh nghiệp bị áp tới 35%. Đến ngày 17/5, thuế cuối cùng giảm còn 4,58% với phần lớn doanh nghiệp, song hai bị đơn bắt buộc vẫn chịu mức trên 25% – cao nhất trong vòng 7-8 năm.
Ngoài thuế quan, các yêu cầu kỹ thuật cũng tạo áp lực đáng kể, điển hình là quy định bảo vệ động vật biển MMPA. Theo quy định này, Việt Nam bị áp dụng hạn chế một phần đối với một số nghề khai thác và loài cá xuất khẩu. Từ ngày 1/1, nếu không có giấy xác nhận đáp ứng tiêu chuẩn, doanh nghiệp gần như không thể đưa hàng vào Mỹ.
Từ kinh nghiệm nhiều năm ứng phó với rào cản thương mại, bà Hằng cho rằng ba yếu tố then chốt để tồn tại là: Cập nhật thông tin kịp thời qua hiệp hội; chuẩn bị hồ sơ minh bạch, chuyên nghiệp; và chủ động nguồn lực pháp lý cho các vụ kiện phòng vệ. Bên cạnh đó, sự liên kết trong ngành đóng vai trò “bảo bối”, giúp chia sẻ thông tin và duy trì quan hệ chặt chẽ với nhà nhập khẩu.
“Một yếu tố cốt lõi khác là luôn chuẩn bị sẵn nguồn nguyên liệu ổn định, chất lượng cao. Cơ hội có thể đến bất kỳ lúc nào và chỉ khi sẵn sàng thì mới tận dụng được”, bà Hằng nhận định.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/toa-an-toi-cao-my-bac-thue-doi-ung-doanh-nghiep-viet-can-luu-y-gi-20260304194136828.htm
