Theo ước tính của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), tổng lượng vàng đã được khai thác trong lịch sử đạt khoảng 219.880 tấn. Trong đó, khoảng 44% (tương đương 98.000 tấn) đang tồn tại dưới dạng trang sức; 23% (khoảng 51.000 tấn) được nắm giữ dưới dạng vàng thỏi, tiền xu và các quỹ ETF được bảo chứng bằng vàng. Các ngân hàng trung ương hiện nắm giữ khoảng 38.600 tấn, chiếm 18% tổng lượng vàng đã khai thác.
Khác với cổ phiếu hay trái phiếu được giao dịch thường xuyên trên thị trường, phần lớn vàng được lưu trữ dài hạn và ít luân chuyển. Vì vậy, nếu toàn bộ hơn 200.000 tấn vàng này được đưa ra thị trường trong thời gian ngắn, cán cân cung – cầu sẽ chịu tác động mạnh.
Theo ước tính của Hội đồng Vàng Thế giới, khoảng 219.880 tấn vàng đã được khai thác trong suốt chiều dài lịch sử (Ảnh: AP).
Nếu một lượng cung lớn được đưa ra thị trường trong thời gian ngắn, áp lực bán sẽ vượt cầu, kéo giá vàng giảm mạnh. Trên các thị trường tài chính, biến động lớn có thể khiến các sở giao dịch kích hoạt cơ chế ngắt mạch, tạm dừng giao dịch hoặc điều chỉnh biên độ nhằm kiểm soát rủi ro.
Đối với nhà đầu tư nắm giữ vàng vật chất, rủi ro thanh khoản có thể gia tăng khi giá giảm sâu. Trong trường hợp biến động mạnh, một số doanh nghiệp kinh doanh vàng có thể tạm dừng giao dịch hoặc hạn chế thu mua để phòng ngừa rủi ro, khiến việc chuyển nhượng tài sản gặp khó khăn.
Hiệu ứng domino và bài học đẫm máu từ lịch sử
Sự sụp đổ của kim loại quý này không chỉ dừng lại trên các bảng điện tử mà sẽ nhanh chóng tạo ra chuỗi hiệu ứng domino tàn phá nhiều ngóc ngách của nền kinh tế thực. Cổ phiếu của các tập đoàn khai thác mỏ quy mô lớn, doanh nghiệp sản xuất trang sức và các nhà máy sử dụng linh kiện điện tử có chứa vàng sẽ đồng loạt bốc hơi giá trị, kéo lùi đà tăng trưởng chung.
Dù nhân loại chưa từng chứng kiến viễn cảnh xả bán vàng trên quy mô toàn cầu, nhưng lịch sử thị trường tài chính từng ghi nhận một cơn ác mộng tương tự đối với bạc. Theo dữ liệu từ tờ Yahoo Finance, vào năm 1980, hai tỷ phú anh em nhà Hunt đã sử dụng đòn bẩy tài chính khổng lồ để thâu tóm tới một phần ba khối lượng bạc toàn cầu.
Hoạt động gom hàng ráo riết này từng đẩy giá bạc vọt lên gần 25 USD/ounce từ mốc 2 USD. Thế nhưng, khi các nhà điều hành sàn giao dịch thay đổi luật chơi và phát đi lệnh gọi ký quỹ bổ sung (margin call), anh em nhà Hunt đã vỡ nợ do không đủ thanh khoản. Biến cố “Ngày thứ Năm Bạc” (Silver Thursday) vào 27/3/1980 đã trở thành huyền thoại buồn của phố Wall khi giá bạc bốc hơi hơn 50% chỉ trong vòng một ngày, rớt thẳng xuống dưới mốc 11 USD/ounce.
Bàn tay can thiệp và sự phục hồi kỳ diệu
Tuy nhiên, trong vòng xoáy của sự hoảng loạn, thị trường tài chính luôn sở hữu một cơ chế tự chữa lành đặc biệt. Một mức giá vàng rớt về bằng không là điều bất khả thi, và tình trạng đóng băng thanh khoản sẽ không kéo dài mãi mãi.
Thực thể đầu tiên đóng vai trò “người hùng” dọn dẹp bãi chiến trường này chính là các ngân hàng trung ương. Các chính phủ thừa hiểu rằng sự sụp đổ của giá vàng sẽ kéo theo sự sụp đổ của hệ thống tiền tệ toàn cầu. Do đó, giới chức tài chính có khả năng cao sẽ đồng thuận tung tiền để mua gom vàng ở mức giá chiết khấu sâu, đóng vai trò như một tấm nệm khổng lồ đỡ lấy thị trường và chặn đứng thảm họa.
Ngay sau khi giá vàng được thiết lập mặt bằng đáy vững chắc, dòng tiền từ giới đầu tư giá trị và các quỹ đầu cơ nhạy bén sẽ cuồn cuộn đổ vào để săn cơ hội ngàn năm có một. Cùng lúc đó, các mỏ khai thác vàng sẽ buộc phải đóng cửa để cắt giảm sản lượng, từ đó siết chặt nguồn cung cấp mới.
Sự cộng hưởng giữa lực cầu bắt đáy tăng vọt và nguồn cung bị thu hẹp sẽ trở thành bệ phóng đưa giá vàng bật tăng trở lại. Lịch sử đã chứng minh, sau những cú sốc lớn, vàng thường lấy lại vị thế rực rỡ chỉ trong vòng vài tháng nhờ bản chất “nơi trú ẩn” vĩnh cửu.
Nghịch lý thực tại: Giới tinh hoa vẫn miệt mài “gom” vàng
Bước ra khỏi kịch bản giả thuyết điên rồ kể trên, bức tranh thị trường thực tế lại đang diễn ra theo một chiều hướng hoàn toàn đối lập. Thay vì xả bán, giới đầu tư và các định chế tài chính toàn cầu vẫn đang khao khát được nắm giữ vàng. Sự hội tụ hiếm hoi của những yếu tố rủi ro vĩ mô đang biến vàng trở thành một kênh đầu tư sinh lời vượt trội thay vì chỉ là hầm trú ẩn thụ động.
Tại Trung Đông, những chiến dịch quân sự leo thang khốc liệt và lời đe dọa hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz – huyết mạch trung chuyển tới 20% lượng dầu mỏ toàn cầu – đang đẩy thị trường vào thế phòng thủ rủi ro tột độ.
Trong khi đó, nền tảng kinh tế Mỹ với những dữ liệu việc làm có dấu hiệu hạ nhiệt đang củng cố thêm kỳ vọng rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ sớm phải xoay trục, nới lỏng chính sách tiền tệ trong nửa cuối năm 2026. Lãi suất hạ sẽ làm suy giảm chi phí cơ hội của việc giữ vàng, khiến sức hút của kim loại quý này ngày càng tỏa sáng.
Như nhà đầu tư sừng sỏ David Einhorn, nhà sáng lập quỹ Greenlight Capital từng nhận định rằng khi áp lực lạm phát và các rủi ro hệ thống chưa buông tha nền kinh tế, các ngân hàng trung ương có thể sẽ phải nới lỏng tiền tệ mạnh tay hơn cả dự báo của thị trường. Và chừng nào những biến số rủi ro đó còn tồn tại, vàng sẽ không bao giờ bị xả bán, mà sẽ tiếp tục hành trình vững chãi để viết lại những kỷ lục mới của lịch sử đầu tư.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/neu-toan-the-gioi-ban-thao-vang-vao-ngay-mai-dieu-gi-se-xay-ra-20260305074820592.htm
