Vàng tăng bền bỉ, các kênh đầu tư khác có bị ‘lép vế’?

Tuy nhiên nhìn rộng hơn, các kênh tài sản khác không hề “lép vế”. VN-Index tăng gần 41% trong năm 2025, còn phân khúc chung cư tại hai đô thị lớn vẫn ghi nhận mức tăng trung bình trên 20% dù đã tăng rất nóng trước đó (theo CBRE). 

Nếu so với tốc độ tăng GDP danh nghĩa hay tổng cung tiền cùng kỳ, đây vẫn là mức sinh lời thực sự vượt trội, giúp nhà đầu tư nắm giữ các tài sản này gia tăng tài sản đáng kể.

Tài sản đang bước vào giai đoạn sau của chu kỳ tăng giá?

Mức tăng mạnh và liên tục khiến “cơn sốt vàng” có lúc rõ nét, thể hiện qua những hàng dài người xếp trước các tiệm vàng lớn mỗi buổi sáng.

Điều đáng chú ý là nhiều quyết định mua vào xuất phát từ tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội (FOMO), khi nhìn thấy lợi nhuận lớn của người khác trong quá khứ, hơn là một chiến lược phân bổ tài sản được tính toán kỹ lưỡng.

Những hình ảnh này không xa lạ.

Cuối 2021 và đầu 2022 là làn sóng mở tài khoản chứng khoán ồ ạt hay những đêm giao dịch đất nền vùng ven kéo dài đến khuya. Điều này không đồng nghĩa vàng sẽ lặp lại những kịch bản tương tự trong ngắn hạn, nhưng là lời nhắc rằng đầu tư không thể chỉ dựa vào “hào quang” đã qua. Một tài sản đang dẫn đầu hôm nay không đảm bảo sẽ tiếp tục dẫn đầu trong mọi giai đoạn.

Muốn đầu tư hiệu quả và bền vững, nhà đầu tư cần một góc nhìn rộng hơn về chu kỳ tài sản và quan trọng hơn, hiểu mình đang đứng ở đâu trong chu kỳ đó.

Chu kỳ hồi phục và tăng giá tài sản đã kéo dài khoảng ba năm, trong đó 1,5 năm gần nhất chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ trên diện rộng. 

Trong suốt giai đoạn này, mức sinh lời của hầu hết các tài sản đều vượt trội: vàng tăng 129%, chứng khoán hơn 77%, còn chung cư sơ cấp tại hai thành phố lớn tăng trên 71%.

Dù mỗi lớp tài sản có động lực riêng, giai đoạn đầu của chu kỳ thường được thúc đẩy lớn bởi một yếu tố chung: cung tiền tăng nhanh. Từ năm 2023 đến nay, cả trong nước lẫn toàn cầu đều trải qua môi trường thanh khoản dồi dào.

Theo thống kê của Fidelity, cung tiền toàn cầu duy trì mức tăng nhanh 12% so với cùng kỳ vào cuối 2025 và đạt gần 120.000 tỉ USD. Trong nước, tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế đạt hơn 19% – mức cao nhất trong hơn một thập kỷ.

Thanh khoản dồi dào luôn là “nhiên liệu” mạnh mẽ cho giá tài sản. Tuy nhiên bức tranh từ 2026 trở đi có dấu hiệu thay đổi. Chu kỳ giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn được dự báo chậm lại, khi bài toán cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát trở nên thận trọng hơn. 

Trong nước, Ngân hàng Nhà nước cũng điều hành chính sách theo hướng kiểm soát chặt tín dụng vào lĩnh vực đầu cơ và phân bổ hạn mức theo từng quý.

Những thay đổi này cho thấy giai đoạn “tiền rẻ lan tỏa diện rộng” có thể đã qua. Thị trường không còn ở pha đầu chu kỳ – nơi gần như mọi tài sản đều được hưởng lợi từ dòng tiền, mà đang bước dần sang giai đoạn sau, với tính chất chọn lọc và biến động cao hơn.

Bài học từ giai đoạn sau của chu kỳ: lợi nhuận giảm dần, rủi ro tăng dần

Sau khi được nâng đỡ mạnh bởi cung tiền, mỗi tài sản ở các năm tiếp theo sẽ quay về với động lực đặc thù của riêng mình. Điểm chung của giai đoạn này là mối tương quan giữa lợi nhuận kỳ vọng và rủi ro thay đổi đáng kể: nền giá đã cao hơn, dư địa tăng giá thu hẹp, trong khi mức độ biến động lại gia tăng và nhạy cảm hơn với các cú sốc vĩ mô.

Với vàng, căng thẳng địa chính trị và nhu cầu phòng thủ vẫn là động lực quan trọng. Tuy nhiên lịch sử 50 năm dữ liệu của Hội đồng Vàng thế giới cho thấy: khi bước sang năm thứ tư của một chu kỳ tăng giá, vàng thường tăng chậm lại đáng kể so với ba năm đầu, thậm chí có những giai đoạn điều chỉnh như 1988. Đồng thời mức độ biến động trong năm thứ tư thường cao hơn đáng kể từ 1,5 đến 2 lần so với trung bình các năm trước đó.

Điều này không phủ nhận xu hướng dài hạn của vàng, nhưng cho thấy việc “kiếm lãi dễ dàng” không còn như giai đoạn đầu.

Với chứng khoán, thị trường đang bước vào năm thứ hai của xu hướng tăng trên nền định giá không còn rẻ theo P/E. Lịch sử 15 năm qua cho thấy càng về sau của một chu kỳ tăng, biên độ dao động của chỉ số càng lớn và xác suất chấm dứt xu hướng dài hạn cũng tăng dần.

Cơ hội vẫn tồn tại, nhưng lợi nhuận sẽ đến nhiều hơn từ lựa chọn cổ phiếu và nhóm ngành cụ thể, thay vì chỉ dựa vào chỉ số chung.

Bất động sản cũng không nằm ngoài quy luật đó. Sau hai năm tăng mạnh, giai đoạn 2026-2027 có thể chứng kiến môi trường lãi suất và tín dụng thận trọng hơn, đồng thời nguồn cung mới gia tăng khi nhiều dự án được tháo gỡ pháp lý trước đó bắt đầu bước vào giai đoạn triển khai. 

Điều này không làm mất đi sức hút dài hạn của bất động sản, nhưng buộc nhà đầu tư phải điều chỉnh kỳ vọng và tập trung vào phân khúc có nhu cầu thực, thay vì dựa vào đòn bẩy đầu cơ.

Thời điểm của chiến lược và quản trị rủi ro

Bài học từ các chu kỳ trước đây cho thấy: khi bước sang giai đoạn sau của chu kỳ tăng giá, trọng tâm không còn là “tăng trưởng bằng mọi giá”, mà là cấu trúc danh mục hợp lý và quản trị rủi ro.

Thứ nhất, đa dạng hóa mang tính chiến lược. Trong môi trường lợi nhuận kỳ vọng hợp lý hơn và biến động cao hơn, đa dạng hóa giúp giảm độ dao động tổng thể của danh mục mà vẫn giữ được tiềm năng tăng trưởng.

Đồng thời khi xác suất một lớp tài sản bước vào pha suy giảm tăng lên, việc phân bổ hợp lý giúp hạn chế rủi ro tập trung.

Thứ hai, thanh khoản cần được ưu tiên. Ở giai đoạn cuối chu kỳ, các cú sốc thường xuất hiện nhanh và mạnh. 

Những tài sản kém thanh khoản, đặc biệt là các khoản đầu cơ thuần túy, có thể khiến nhà đầu tư bị “mắc kẹt”. Ngược lại, tiền gửi và các tài sản có khả năng chuyển đổi nhanh sang tiền mặt giúp danh mục linh hoạt và có sức chống chịu tốt hơn.

Thứ ba, đây là giai đoạn của sự chọn lọc. Trong cổ phiếu, lợi nhuận sẽ đến từ doanh nghiệp có nền tảng vững chắc và câu chuyện tăng trưởng riêng, thay vì sự lan tỏa đồng loạt. 

Trong bất động sản, đây là lúc cơ cấu lại danh mục theo hướng phục vụ nhu cầu ở thực và tiềm năng trung hạn, thay vì chạy theo cơn sốt ngắn hạn.

Tóm lại, khi chu kỳ bước sang giai đoạn sau, cơ hội không biến mất – chỉ là phần thưởng sẽ thuộc về những nhà đầu tư hiểu rõ vị thế của mình trong chu kỳ và chủ động điều chỉnh chiến lược, thay vì chạy theo ánh hào quang của tài sản đang nóng nhất.