Xu hướng này được gọi là “so khổ ngược” (reverse comparison), phản ánh tâm lý và áp lực ngày càng lớn mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt.
Nếu trước đây, mạng xã hội từng tràn ngập hình ảnh du lịch xa hoa, hàng hiệu đắt đỏ hay mức lương đáng mơ ước, thì nay nhiều bài đăng lại xoay quanh việc sống tiết kiệm và chật vật mưu sinh.
Thay vì cố gắng duy trì hình ảnh hoàn hảo, họ thừa nhận thiếu sót như một cơ chế phòng vệ trong môi trường cạnh tranh khốc liệt (Ảnh: Freepik).
Mới đây, một sinh viên chia sẻ câu chuyện “săn” hàng giá rẻ của bạn cùng phòng: “Bạn cùng phòng của tôi mua được hai túi bột giặt chỉ với 0.01 nhân dân tệ (khoảng 38 đồng)”. Bài viết nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác, không phải vì sự xa hoa, mà bởi mức giá rẻ đến khó tin khiến nhiều người vừa ngạc nhiên vừa thích thú.
Nhiều sinh viên khác cũng hào hứng kể chuyện mua 100 tờ giấy A4 chưa đến 1 nhân dân tệ (dưới 3.800 đồng), hoặc chia sẻ kinh nghiệm sống với 3.000 nhân dân tệ (khoảng 11,4 triệu đồng) mỗi tháng tại các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải.
Đằng sau những câu chuyện tưởng như hài hước ấy là một thực tế khắc nghiệt, từ chi phí sinh hoạt cao, cạnh tranh việc làm gay gắt và áp lực thành công đang khiến không ít sinh viên và người mới đi làm cảm thấy quá tải.
Đáng nói, sự thay đổi còn thể hiện rõ trong dịp Tết Nguyên đán, thời điểm vốn được xem là cơ hội để người trẻ “báo tin vui” với gia đình. Thay vì cố gắng xây dựng hình ảnh thành đạt, nhiều bạn trẻ nay lại thẳng thắn nói về chuyện giảm thưởng, lương không tăng, tiền thuê nhà leo thang hoặc khó khăn tìm việc sau khi ra trường.
Trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt, tấm bằng đại học không còn là “tấm vé đảm bảo” cho một tương lai ổn định như trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong thanh niên từng tăng cao những năm gần đây khiến tâm lý lo lắng lan rộng.
Chia sẻ khó khăn trở thành cách để tìm sự đồng cảm, thay vì tạo khoảng cách bằng thành công. Một số người trẻ cho rằng việc thừa nhận mình chưa ổn định còn giúp giảm bớt áp lực từ gia đình về chuyện mua nhà, kết hôn hay thăng tiến.
Theo các chuyên gia, xu hướng “so khổ ngược” cho thấy người trẻ đang dần rời xa chủ nghĩa tiêu dùng phô trương. Thay vì chạy theo logo và thương hiệu, họ ưu tiên tính thực tế, giá trị sử dụng và sự bền vững.
Trong bối cảnh kinh tế chuyển đổi, thu nhập không tăng nhanh như kỳ vọng, việc lựa chọn hàng giá rẻ hoặc đồ cũ là cách thích nghi hợp lý. Điều này không đồng nghĩa với việc họ từ bỏ ước mơ sống tốt, mà là sự điều chỉnh theo khả năng tài chính.
Bà Yang Xueyan, giáo sư Trường Chính sách công và Quản trị công, thuộc Đại học Giao thông Tây An, cho rằng xu hướng “so khổ ngược” phản ánh thái độ “tỉnh táo, tự giễu và mang tính phòng vệ” của giới trẻ trong giao tiếp xã hội.
Theo bà, trong một xã hội cạnh tranh khốc liệt, việc khoe giàu dễ gây đố kỵ và chỉ trích, trong khi thể hiện sự khiêm tốn lại trở thành “lá chắn” giúp giảm kỳ vọng từ người khác.
Giáo sư Yang cũng nhấn mạnh rằng việc so sánh ai mua được đồ rẻ hơn hay chia sẻ khó khăn có thể tạo sự gắn kết giữa những người trẻ, đồng thời là cách xả bớt bức xúc trước áp lực xã hội và cuộc đua khốc liệt.
Ở góc độ tâm lý – giáo dục, việc công khai chia sẻ khó khăn cũng phản ánh nhu cầu được lắng nghe của người trẻ. Áp lực học tập kéo dài từ phổ thông đến đại học, cùng kỳ vọng “phải thành công” sau tốt nghiệp, khiến nhiều người cảm thấy mệt mỏi.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo nếu tâm lý “so khổ” kéo dài và lan rộng, nó có thể vô tình làm giảm động lực phấn đấu, nuôi dưỡng thái độ bi quan hoặc chấp nhận thực tại một cách thụ động.
Đối với nhà trường và gia đình, xu hướng này là tín hiệu đáng chú ý. Bên cạnh việc trang bị kiến thức chuyên môn, việc hỗ trợ kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, định hướng nghề nghiệp và chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh, sinh viên ngày càng trở nên quan trọng.
“So khổ ngược” là một trào lưu trên mạng xã hội, nhưng đằng sau đó là câu chuyện lớn hơn về áp lực thế hệ. Khi thành công không còn dễ dàng và hào nhoáng như trước, nhiều người trẻ đang chọn cách sống thực tế hơn và tìm sự an ủi từ việc biết rằng mình không đơn độc trong những khó khăn của hành trình trưởng thành.
Huyền Trang
Nguồn: https://dantri.com.vn/giao-duc/chan-khoe-giau-co-tren-mang-sinh-vien-ro-trao-luu-ngheo-kho-20260305183113336.htm
