Nhân dịp 8.3, Đặc san Thanh Niên giới thiệu chân dung 5 nữ bác sĩ tiêu biểu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM – những “bóng hồng” tiên phong ứng dụng công nghệ cao thành công cụ cứu người, thành chiến lược điều trị dài hạn và thành cơ hội sống cho những sinh mệnh mong manh.
TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung – điểm tựa tinh thần cho người bệnh trên hành trình chờ cơ hội ghép thận
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Ngày đầu năm mới, khu Nội thận – Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM rất đông người chờ khám. Trong lúc chờ tới lượt, chị Nhi (46 tuổi) gọi video call cho chồng, trò chuyện với cô con gái 17 tháng tuổi. Chị là một trong 6 bệnh nhân ghép thận đã sinh con thành công nhờ được TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Tiết niệu – Thận học – Nam khoa, Trưởng khoa Nội thận – Lọc máu chăm sóc đặc biệt trước, trong và sau thai kỳ.
“Một ca ghép thận thành công không bắt đầu ở phòng mổ mà đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước đó”, bác sĩ Dung, người có gần 40 năm quản lý bệnh nhân ghép thận và tham gia đoàn thẩm định các cơ sở ghép thận tại Việt Nam, nhấn mạnh. Đây là lý do bà nỗ lực xây dựng hệ thống quản lý tiền ghép và hậu ghép tiêu chuẩn, bao gồm: đánh giá toàn diện, cải thiện thể trạng, kiểm soát miễn dịch và chuẩn bị tâm thế tuân thủ điều trị kỷ luật, lâu dài cho người bệnh.
“Tiền ghép là giai đoạn giảm tối đa yếu tố nguy cơ. Một cơ thể được chuẩn bị tốt sẽ quyết định tuổi thọ của quả thận ghép”, bác sĩ Dung phân tích, đồng thời cho biết tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM quy trình tiền ghép được chuẩn hóa theo các bước đánh giá miễn dịch, kiểm soát bệnh nền, tư vấn tâm lý, chuẩn bị dinh dưỡng và xây dựng kế hoạch theo dõi dài hạn.
Nếu trước đây ghép thận được nhìn chủ yếu như thành tựu ngoại khoa, thì ngày nay quản lý miễn dịch và hậu ghép mới là “mảnh ghép” quyết định tỷ lệ sống còn dài hạn – có thể đạt khoảng 95% sau 5 năm, nếu bệnh nhân được theo dõi chặt chẽ và tuân thủ điều trị. Không chỉ chuẩn hóa quy trình hậu ghép, quản lý bằng hệ thống dữ liệu số, cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh, bác sĩ Dung còn xây dựng hệ thống cảnh báo sớm để giảm thiểu rủi ro thải ghép.
Với TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, làm chủ kỹ thuật ghép thận không chỉ yêu cầu chuyên gia thành thục và ứng dụng máy móc hiện đại trong phẫu thuật mà còn kiến tạo một hệ thống chăm sóc bền vững, để quả thận ghép không chỉ “sống”, mà được bảo vệ và duy trì chức năng ổn định trong nhiều năm, người bệnh sống khỏe và có thể sinh con.
Trong phòng mổ Hybrid rộng hơn 65 m2 tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, BS.CKII Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Giám đốc Trung tâm Sản Phụ khoa, chuyên gia đầu ngành về sản phụ khoa, phẫu thuật nội soi phụ khoa, đang nhấn nhẹ pedal, tay đặt lên hai cần điều khiển. Cách bàn mổ 3m, bốn cánh tay của hệ thống Da Vinci Xi đồng loạt chuyển động, bắt đầu ca cắt tử cung cho nữ bệnh nhân 45 tuổi mắc ung thư cổ tử cung.
Ca phẫu thuật phụ khoa bằng robot đầu tiên tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh diễn ra thành công vào đầu tháng 11.2025, đánh dấu bước ngoặt mới trong hơn 30 năm làm nghề của bác sĩ Nhi, người đặt nền móng cho phẫu thuật nội soi ít xâm lấn trong ngành sản phụ khoa Việt Nam. Nay, bà trở thành nữ bác sĩ tiên phong điều khiển robot Da Vinci Xi phẫu thuật chuyên sâu trong lĩnh vực này, giữ vai trò “cơ trưởng” làm chủ công nghệ cao trong phòng mổ.
Để được cấp chứng chỉ phẫu thuật robot, phẫu thuật viên phải trải qua quy trình đào tạo nghiêm ngặt của hãng Intuitive Surgical. Với bác sĩ Mỹ Nhi, đó là hành trình “trở lại làm học trò” sau ba thập kỷ đứng lớp và cầm dao mổ cho hàng nghìn bệnh nhân. Kinh nghiệm hơn 10.000 ca nội soi giúp bác sĩ Mỹ Nhi nhanh chóng thích nghi với không gian 3D phóng đại. Bà cùng êkíp phải đạt điểm chuẩn 80% – 90% ở mọi nội dung sát hạch. Sau đó, bà liên tục di chuyển qua lại giữa Việt Nam và Singapore để học tập.
“Phẫu thuật robot là ước mơ gần 20 năm của tôi, dẫu khó khăn cũng không từ bỏ”, bà nói. Đến nay, sau 4 tháng triển khai, bác sĩ Mỹ Nhi đã điều khiển robot Da Vinci Xi phẫu thuật hàng chục trường hợp mắc bệnh phụ khoa, giúp người phụ nữ Việt Nam được thụ hưởng các kỹ thuật hiện đại, với chất lượng sống sau điều trị tốt nhất.
Theo bác sĩ Nhi, phẫu thuật robot dành cho những ai đủ kiên trì, đủ yêu nghề và đủ cẩn thận để lắng nghe từng thay đổi nhỏ trong kỹ thuật đặc biệt này. “Ở điểm này phụ nữ hoàn toàn không hề thua kém nam giới, có thể làm tốt hơn vì chúng tôi thường quen với sự nhẫn nại, kiên trì, tinh tế, chăm chút”, bác sĩ Mỹ Nhi nói, thêm rằng, chính những điều ấy lại giúp bà trở thành một phẫu thuật viên robot vững vàng.
0 giờ 30 phút, phòng sinh sáng đèn. Bé trai chào đời ở 24 tuần 2 ngày tuổi thai, nặng 670 gram, tím tái và không tự thở, tiên lượng sống mong manh. TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, cùng ê kíp lập tức kích hoạt phác đồ “giờ vàng”, kéo đứa trẻ trở về từ lằn ranh sinh tử.
Trước đó, sản phụ người Campuchia liên hệ với Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cầu cứu khi gặp tình trạng dọa sinh non ở tuần thai 23. TS.BS Cam Ngọc Phượng đã cùng ê kíp bàn phương án “chuyển viện trong tử cung”, đưa thai phụ từ Campuchia đến NICU Tâm Anh – nơi có đầy đủ năng lực hồi sức sơ sinh trước khi chuyển dạ.
Khi bé vừa chào đời, mọi thao tác của ê kíp hồi sức sơ sinh diễn ra gần như theo phản xạ đã được tập huấn hàng trăm lần: ủ ấm chống hạ thân nhiệt, hỗ trợ thở áp lực dương không xâm lấn, đặt catheter rốn, bơm Surfactant trong giờ đầu để giữ phổi không xẹp.
“Giờ vàng không cho phép sai sót. Muốn cứu trẻ sinh non 24 – 25 tuần, phải chuẩn bị từ trong bụng mẹ”, bác sĩ Phượng nói.
Ba tháng sau, đứa trẻ “nhỏ bằng lon nước ngọt” ngày nào được xuất viện khỏe mạnh. 5 tháng tuổi, bé nặng hơn 6kg, biết lật, đáp ứng nghe nhìn tốt. Với gia đình, đó là kỳ tích, còn với TS.BS Cam Ngọc Phượng, đó là kết quả của một chiến lược mà bà chuẩn bị kỹ lưỡng suốt nhiều năm.
Sau chuyến du học Úc vào năm 2018, khi thấy trẻ sơ sinh nước ngoài được can thiệp cứu sống, bác sĩ Phượng đã tự học hỏi, xây dựng phác đồ này nhằm cứu trẻ sinh non tại Việt Nam.
Phác đồ giờ vàng được thực hiện trong 60 phút đầu đời, ngay tại phòng sinh để cứu sống trẻ sinh non và rất non từ 24 tuần tuổi. Phác đồ bao gồm các kỹ thuật y khoa cao cấp như kẹp rốn muộn, phòng ngừa hạ thân nhiệt, truyền tĩnh mạch duy trì đường huyết sau sinh, phòng nhiễm khuẩn huyết, hỗ trợ hô hấp với phương pháp không xâm lấn, cụ thể là thở không xâm lấn (CPAP) tại phòng sinh và liên tục đến khi về đến đơn vị Hồi sức sơ sinh (NICU) cho nhóm trẻ sinh rất non…
Em bé quốc tịch Campuchia, sinh non lúc 24 tuần, được cứu sống và hồi sinh ngoạn mục phác đồ giờ vàng của TS.BS Cam Ngọc Phượng
“Nhiều bé tiên lượng chỉ còn khoảng 5% – 10% cơ hội sống. Tuy nhiên, nhờ ê kíp bác sĩ có kinh nghiệm nuôi sống nhiều trẻ sinh non mắc bệnh nặng với sự hỗ trợ của hệ thống máy thở mới cùng trang thiết bị hiện đại, các con đều được cứu sống, khỏe mạnh”, bác sĩ Phượng chia sẻ.
Năm 2023, phác đồ giờ vàng của bác sĩ Phượng được vinh danh là một trong 12 thành tựu y khoa Việt Nam. Sự tôn vinh không chỉ cho chuyên môn, mà cho tầm nhìn và sự kiên định giữ gìn sự sống cho trẻ đẻ non của nữ thủ lĩnh kiên cường.
Tại khoa Hồi sức tích cực & Chống độc (ICU) Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, đêm cũng như ngày, âm thanh đều đặn của máy thở, những con số nhấp nháy báo động trên màn hình monitor theo dõi sinh tồn, máy lọc máu… TTND.TS.BS.CKII Phan Thị Xuân, Trưởng khoa Cấp cứu kiêm Trưởng khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, quan sát toàn bộ hệ thống dữ liệu trên màn hình monitor hiện đại. Bà giữ vai trò của một “tổng chỉ huy” nhìn thấy bức tranh toàn cảnh, kết nối dữ liệu rời rạc thành chiến lược điều trị nhất quán. Bà phân tích từng thông số, đối chiếu với diễn tiến lâm sàng. Những chỉ định được đưa ra dứt khoát: điều chỉnh thông số máy thở, tối ưu thuốc vận mạch, kiểm tra lại dòng chảy hệ thống ECMO.
“Hàng chục người chúng tôi, làm tất cả chỉ để đường chỉ dấu sinh học của bệnh nhân đừng trải thẳng…”, TTND.TS.BS.CKII Phan Thị Xuân chia sẻ.
Suốt ba thập kỷ gắn bó với tuyến điều trị khắc nghiệt nhất, bác sĩ Xuân không chỉ cứu từng ca bệnh mà còn xây dựng một hệ thống hồi sức có khả năng phản ứng nhanh, tối ưu hiệu quả và kỷ luật. Bà là một trong những chuyên gia tiên phong triển khai ECMO tại khu vực phía Nam, đồng thời chuyển giao kỹ thuật cho nhiều đơn vị, mở rộng cơ hội sống cho những bệnh nhân từng được xem là “không còn hy vọng”.
Tại khoa ICU, hệ thống máy thở thế hệ mới, thiết bị theo dõi huyết động học và mạng lưới monitor đa thông số vận hành liên tục như một trung tâm chỉ huy công nghệ cao. Nhưng theo bác sĩ Xuân, công nghệ chỉ phát huy giá trị khi được đặt trong một cấu trúc điều hành chặt chẽ.
Hơn 35 năm gắn bó với lĩnh vực xét nghiệm, vi sinh lâm sàng, TTƯT.BS.CKII Trần Thị Thanh Nga – Giám đốc Trung tâm Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, hiểu rõ: 60% – 70% quyết định chẩn đoán dựa vào kết quả xét nghiệm. Nếu “chứng cứ” sai lệch, toàn bộ chiến lược điều trị có thể đi chệch hướng.
Vì thế, bác sĩ Thanh Nga không chỉ vận hành một phòng xét nghiệm mà xây dựng một hệ thống với độ chính xác ở mức cao nhất, nơi công nghệ trở thành nền tảng cốt lõi. Từ kỹ thuật Q-MAC (Quantitative Microarray-based Antibody Capture) đến các thiết bị chuyên dụng như BioDot và Odyssey DLx của LI-COR, những công nghệ hiện đại từ Mỹ được bà cùng cộng sự triển khai để tầm soát viêm gan siêu vi D – lĩnh vực còn rất mới tại Việt Nam. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM là đơn vị đầu tiên trong nước thực hiện kỹ thuật này với sự phối hợp chuyên môn cùng Đại học Stanford, mở ra hướng tiếp cận chuẩn quốc tế với chi phí tối ưu hơn cho người bệnh.
Không dừng ở kỹ thuật chuyên sâu, bác sĩ Nga còn thiết lập hệ thống vận chuyển mẫu tự động bằng ống khí nén gắn chip kết nối toàn viện. 100% mẫu được đưa về Trung tâm Xét nghiệm trong vòng dưới 5 phút, thời gian trung bình rút xuống còn 1 phút 13 giây, giảm sai số tiền phân tích, rút ngắn chờ đợi và tăng độ tin cậy của kết quả.
Giữa phòng xét nghiệm, bà vẫn bền bỉ giữ vai trò “hoa tiêu” làm chủ công nghệ để mỗi kết quả trả ra đều đủ chính xác, đủ tin cậy và đủ sức nâng đỡ những quyết định điều trị quan trọng nhất.
Nhân ngày 8.3, câu chuyện của 5 “nữ tướng” tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM không chỉ là lời tôn vinh. Đó là một khẳng định rõ ràng: trong kỷ nguyên y học công nghệ cao, phụ nữ không đứng phía sau công nghệ – họ ở vị trí điều khiển, làm chủ và góp phần định hình những chuẩn mực điều trị mới cho y khoa Việt Nam.
Nguồn: https://thanhnien.vn/nhung-bong-hong-lam-chu-thiet-bi-cong-nghe-y-te-hien-dai-bac-nhat-the-gioi-185260306190534812.htm
