Nhìn lại một tuần Iran chìm trong cuộc xung đột “chưa từng có”

5.000 quả bom, hơn 1.200 người thiệt mạng, trong đó có 168 trẻ em

Người dân Iran thức dậy trong tiếng nổ mới vang lên tại thủ đô Tehran, trong những nỗi lo sợ về xung đột, tròn một tuần kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào đất nước này.

Theo các báo cáo ban đầu, hơn 1.200 người đã thiệt mạng trong chiến sự, trong đó có lãnh tụ tối cao của Iran là Ali Khamenei. Ngoài ra còn có 168 trẻ em tử vong tại một trường học ở tỉnh phía nam Hormozgan. Hàng nghìn người khác bị thương.

Washington tuyên bố sẽ tấn công các mục tiêu “sâu hơn” bên trong lãnh thổ Iran, trong khi phía Israel cho biết đã thả hơn 5.000 quả bom kể từ khi chiến dịch bắt đầu.

Iran cũng tiến hành phản công bằng tên lửa và máy bay không người lái, nhắm vào nhiều mục tiêu trên khắp Trung Đông, bao gồm Israel, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar và Saudi Arabia. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố nước này sẽ tự vệ trước các cuộc tấn công.

Chỉ một tuần trước đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vẫn đang ở Geneva để tham gia vòng đàm phán hạt nhân thứ ba. Khi đó, ông nói rằng Tehran và Washington đã tiến “gần hơn tới một thỏa thuận”.

Tuy nhiên chỉ hai ngày sau, Israel và Mỹ mở chiến dịch tấn công mà không có một cơ sở pháp lý rõ ràng, đồng thời nhận được rất ít sự tham vấn từ Quốc hội hoặc công chúng Mỹ.

Tòa nhà “vặn xoắn”, hít thở cũng là điều khó khăn

Tehran, thành phố có khoảng 10 triệu dân, đã chìm trong khói lửa kể từ đó. Người dân thường trở thành những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Nhiếp ảnh gia Iran Mohammad Mohsenifar đang ghi lại cảnh tàn phá tại thủ đô. Ông cho biết, vào ngày 4/3, một khu chung cư ở phía đông nam Tehran đã trúng không kích. Hai tòa nhà bị phá hủy hoàn toàn, năm tòa khác hư hại nặng.

“Người dân đã phải sơ tán khỏi nhà” một người đàn ông nói trong trạng thái hoảng loạn khi đứng gần hiện trường và cho biết em gái ông sống ở khu vực này.

Khói vẫn bốc lên từ đống đổ nát khi lực lượng cứu hộ đưa thi thể nạn nhân ra ngoài và chăm sóc những người bị thương. Lính cứu hỏa liên tục phun nước vào phần còn lại của tòa nhà, giờ chỉ còn là khung bê tông và sắt thép vặn xoắn.

Tiếng khóc vang lên khắp nơi. Không khí lạnh đặc quánh mùi khói khiến việc hít thở trở nên khó khăn.

Dãy núi Alborz bao quanh thành phố vốn thường giữ lại lớp sương mù mùa đông, giờ đây cũng giữ lại cả khói từ các cuộc không kích.

Khung cảnh ở khu đông nam Tehran hỗn loạn. Một nhóm nữ sinh đôi mươi ngồi bên lề đường, khuôn mặt trống rỗng khi dòng người chạy qua.

Một phụ nữ vội vã nhét vài món đồ vào ô tô, cẩn thận đặt chiếc lồng có hai con vẹt xám Úc lên ghế phụ. Những người khác quay lại căn hộ bị hư hại để lấy những thứ còn dùng được như giấy tờ, đồ điện tử hoặc vài món đồ có giá trị.

Nhiều gia đình phủ chăn lên sofa và đồ đạc, nhưng cuối cùng vẫn phải bỏ lại hầu hết mọi thứ khi rời khỏi nhà, tìm nơi trú tạm ở nhà người thân bên ngoài thành phố, hướng về các vùng núi Gilan hoặc khu vực gần biển Caspi.

Gần đó, lực lượng cứu hộ đưa một thi thể lên xe cứu thương. Trong đống đổ nát có một con thỏ nhồi bông màu trắng phủ đầy bụi xám, cùng những cuốn sách, tràng hạt cầu nguyện và kính vỡ.

Và còn có máu.

Những lọn tóc dày. Những phần thi thể nằm rải rác trong đống gạch đá, được gom lại cho vào túi nhựa.

Và những đợt không kích không hồi kết

Theo Mohsenifar, một trong những điều kinh hoàng nhất là các đợt tấn công sau đó.

“Đôi khi vài phút sau khi lực lượng cứu hộ đến, lại có thêm vụ nổ mới” ông nói “Điều này khiến số thương vong tăng lên và cũng khiến đội cứu hộ do dự khi tiếp cận hiện trường ngay sau vụ nổ đầu tiên.”

Dù chiến sự diễn ra, Tehran vẫn chưa hoàn toàn tê liệt.

Trường học và đại học đã đóng cửa ngay từ ngày 28/2, khi xung đột bắt đầu. Tuy vậy nhiều cửa hàng, chợ vẫn mở cửa, và một số nhà hàng vẫn phục vụ bữa ăn Iftar vào lúc hoàng hôn khi người dân phá chay trong tháng Ramadan.

Một đợt mất internet trên diện rộng khiến nhiều người gần như không thể liên lạc với gia đình và bạn bè.

Ngày 3/3, một cuộc tấn công gần Azadi Square đã khiến tuyến cao tốc nối thủ đô với các tỉnh phía đông phải tạm đóng.

Cùng ngày, một đồn cảnh sát gần Enghelab Square ở trung tâm thành phố cũng bị tấn công. Khu vực này những ngày trước đó tập trung đông người dân đến tưởng niệm sau khi tin lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời được công bố.

“Có vài người đang đi qua quảng trường Azadi bằng ô tô bị thương trong vụ nổ và tôi đã thấy thi thể của hai người thiệt mạng,” Mohsenifar kể lại.

Sau vụ nổ, khung cảnh trở nên hỗn loạn: những chiếc ô tô cháy đen nằm dọc đường, người dân chạy tán loạn, nhiều người bị thương.

Một người phụ nữ chạy ngang qua lực lượng cứu hộ sau vụ tấn công vào đồn cảnh sát ở Tehran ngày 3 tháng 3 (Ảnh: Majid Khahi/ISNA/WANA)

Một người đàn ông gục xuống đường. Một chiếc xe buýt thành phố màu xanh với cửa kính vỡ nát đứng bên lề đường, phía sau là cột khói đen bốc lên.

Trên thân xe buýt vẫn còn một dòng chữ: “Lovely Tehran” (Tehran đáng yêu)

“Tehran không còn nơi nào thực sự an toàn nữa”

Đầu năm nay, khu vực này từng chứng kiến các cuộc biểu tình chống chính phủ lan rộng trên khắp Iran. Báo cáo của Liên Hợp Quốc, do báo cáo viên đặc biệt Mai Sato dẫn đầu, cho biết số người thiệt mạng trong các cuộc biểu tình có thể dao động từ 5.000 đến 20.000 người.

Hiện tại, một số người vẫn ra đường để xếp hàng mua bánh mì hoặc đi thăm người thân, nhưng họ di chuyển rất thận trọng.

Xe cộ trên đường rất ít và các chuyến đi chỉ diễn ra khi thật sự cần thiết.

Mohsenifar cho biết một trong những khoảnh khắc đáng sợ nhất khi lái xe là lúc đèn giao thông chuyển sang đỏ và người lái buộc phải dừng lại.

Những con phố từng đông đúc của Tehran giờ trở nên vắng lặng đến kỳ lạ. Tiếng nổ vang lên ở đâu đó trong thành phố mà không có bất kỳ cảnh báo nào.

Tròn một tuần kể từ vụ không kích đầu tiên, theo CNN, tốc độ của chiến dịch lần này là chưa từng có, phá vỡ nhiều chuẩn mực cuộc chiến trước đây. Các danh sách mục tiêu do AI hỗ trợ cùng ưu thế công nghệ vượt trội của Mỹ đã giúp đạt được trong một tuần những điều mà cách đây hai thập kỷ có thể mất nhiều tháng.

Một tuần qua đã lập kỷ lục mới về tốc độ tàn phá và leo thang xung đột. Khi tuần lễ khép lại, nhu cầu về giải pháp ngoại giao vẫn còn đó. Nhưng đến tuần sau, có thể những cơ hội ấy sẽ trở nên xa vời hơn.

Nguồn: The Guardian, Aljazeera, Retuers, CNN