Chiến sự Ukraine bước sang giai đoạn quyết liệt hơn (Ảnh minh họa: Le Monde).
Bốn năm sau khi xung đột Nga – Ukraine bùng nổ, chiến trường đã chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong chiến thuật quân sự, với máy bay không người lái (UAV) trở thành yếu tố thống trị, đẩy lùi vai trò của xe tăng hạng nặng và các phương tiện bọc thép truyền thống.
Theo Thượng sĩ Valentyn Bohdanov thuộc Lữ đoàn Cơ giới hạng nặng độc lập số 127 của quân đội Ukraine (AFU), những cuộc đối đầu xe tăng trực diện, từng là hình ảnh quen thuộc trong giai đoạn đầu cuộc chiến, nay gần như không còn.
Thay cho “những võ sĩ quyền anh tung cú đấm trên võ đài”, các máy bay không người lái “góc nhìn thứ nhất” (FPV) nhỏ gọn nhưng nguy hiểm đã chiếm lĩnh bầu trời, khiến việc di chuyển của xe tăng, thiết giáp trở nên cực kỳ rủi ro.
“Chúng (xe tăng, thiết giáp) sẽ không dám tiến vào khu vực trống trải: chúng sẽ bị tấn công dồn dập bởi UAV FPV và những loại mạnh hơn”, Bohdanov, 36 tuổi, biệt danh “Bodia”, chia sẻ. Chiếc xe tăng T-72 của anh hiện chỉ còn là một khẩu pháo cố định, ẩn mình dưới lớp bạt gần chiến tuyến phủ tuyết ở vùng đông bắc Kharkov.
Lực lượng Ukraine tháo chạy khỏi Pokrovsk nhưng bị UAV Nga ngăn chặn (Video: Telegram).
Sự trỗi dậy của UAV và “vùng tiêu diệt”
Hàng nghìn UAV chính xác, thường chỉ có giá vài trăm USD, bay lượn trên bầu trời mỗi ngày trong một “vùng tiêu diệt” đang mở rộng dọc theo mặt trận dài 1.200km. Chúng được bổ sung bởi các UAV mạnh mẽ hơn, có khả năng bay xa và mang theo tải trọng nặng hơn.
Mối đe dọa thường trực từ trên không khiến hầu hết mọi hoạt động – từ luân chuyển quân, sơ tán đến các cuộc tấn công bằng xe tăng – đều trở nên nguy hiểm hơn.
Một báo cáo của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp cho thấy, thương vong do UAV gây ra đã tăng từ dưới 10% tổng số vào năm 2022 lên tới 80% vào năm ngoái. Báo cáo mô tả sự thay đổi này là một phần của “logic chiến tranh mới được định nghĩa bởi tốc độ đổi mới, khả năng thích ứng nhanh chóng và sự tích hợp công nghệ liền mạch”, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo (AI).
Các đội săn lùng UAV di động đã trở nên phổ biến. Một thành viên của đội săn UAV thuộc Lữ đoàn Cơ giới 93 AFU, biệt danh “Marine”, kể lại đã từng chứng kiến 54 UAV Nga tấn công một mục tiêu duy nhất trong vòng một giờ. “Chúng luôn ở trên không như vậy, không cho ai thoát được”, anh nói.
Nhiều binh sĩ từng trực tiếp tham gia giao tranh mô tả sự choáng ngợp trước tốc độ và sự nhanh nhẹn của UAV FPV. Andriy Meskov, 42 tuổi, một phi công điều khiển UAV thuộc Tiểu đoàn Trinh sát – Tấn công Độc lập 151 AFU, bị thương trong lúc anh và hai đồng đội bị UAV Nga tấn công khi đang tìm chỗ trú ẩn.
“Tốc độ của con người không thể so sánh với tốc độ của máy bay không người lái FPV, vì vậy tôi thậm chí còn không kịp nhặt súng lên để bắn vào nó”, Meskov chia sẻ.
Những bài học mới và bước đột phá tiếp theo
Meskov bị vỡ đầu gối khi một chiếc UAV bật ra từ mũ bảo hiểm và phát nổ gần chân. Anh được sơ tán bằng phương tiện mặt đất không người lái, một loại UAV ngày càng được sử dụng rộng rãi cho nhiều nhiệm vụ, từ hậu cần đến sơ tán, nhằm giảm thiểu thương vong.
Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết, các loại UAV này đã thực hiện hơn 7.000 nhiệm vụ trong tháng Giêng và Ukraine dự định tăng cường sản xuất và mua sắm chúng trong năm nay.
Đại tá Viacheslav Kurinnyi, 45 tuổi, bác sĩ trưởng tại bệnh viện Kharkov, cho biết mối đe dọa từ UAV đối với các phương tiện đã đẩy thời gian sơ tán y tế trung bình vượt quá 3 ngày, hoàn toàn trái ngược với “giờ vàng” của quân y chiến trường.
“Bất kỳ quốc gia nào đang chuẩn bị cho chiến tranh cần nhận ra rằng sẽ không có giờ vàng'”, bác sĩ Kurinnyi nói và nhấn mạnh, “có thể sẽ có “ngày vàng nếu họ may mắn”.
Chỉ huy Bohdanov tin rằng xe tăng đang trở nên lỗi thời và nên được giảm bớt để ưu tiên cho pháo binh tầm xa hơn. Anh nói thêm rằng kíp xe của mình sẵn sàng được huấn luyện lại để trở nên hiệu quả hơn.
Theo nhà phân tích quân sự Rob Lee thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, mặc dù xe tăng vẫn được sử dụng trong các trận chiến đô thị hoặc trong điều kiện thời tiết xấu, nhưng các cuộc tấn công do thiết giáp dẫn đầu phần lớn đã được thay thế bằng các cuộc tấn công bộ binh quy mô nhỏ.
Tuy nhiên, chuyên gia Lee cũng nhấn mạnh rằng vẫn còn quá sớm để loại bỏ xe tăng hoàn toàn, vì tốc độ thay đổi nhanh chóng của công nghệ có thể sớm thay đổi chiến thuật một lần nữa.
“Hiện tại, vai trò của nó đã bị giảm bớt, và tôi nghĩ chúng ta đang chờ đợi bước đột phá công nghệ tiếp theo sẽ cho phép nó hoạt động linh hoạt trở lại”, ông nói.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/nhung-cu-dam-hang-nang-bien-mat-linh-ukraine-ke-ve-noi-lo-moi-20260303143725561.htm
