Giá dầu đã tăng vọt và chưa có dấu hiệu dừng lại kể từ khi Mỹ – Israel tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran hôm 28-2. Chiến sự leo thang ở Trung Đông khiến các tàu chở khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư do không thể đi qua eo biển Hormuz an toàn.
Sự gián đoạn vận chuyển cùng thiệt hại đối với các cơ sở dầu khí quan trọng ở Trung Đông đã làm gián đoạn nguồn cung từ một số nước sản xuất dầu hàng đầu thế giới. Ông Claudio Galimberti, Kinh tế trưởng của Công ty Rystad Energy (Na Uy), cho biết các thông tin về tàu chở dầu, nhà máy lọc dầu hoặc đường ống bị tấn công liên tục xuất hiện, khiến danh sách thiệt hại ngày càng dài.
Hệ quả là khoảng 9 triệu thùng dầu mỗi ngày đã bị rút khỏi thị trường do các cơ sở năng lượng bị đánh trúng hoặc các nhà sản xuất chủ động cắt giảm sản lượng để phòng ngừa. Với nguồn cung lớn bị gián đoạn như vậy, theo ông Galimberti, thị trường hiện rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.
Trong diễn biến mới đe dọa khiến thị trường năng lượng toàn cầu thêm biến động, chính phủ Kuwait hôm 7-3 cho biết sẽ giảm sản lượng dầu như một biện pháp “phòng ngừa” trước chiến sự, song không cho biết con số cụ thể. Theo đài CNBC, Kuwait hiện là nước sản xuất dầu lớn thứ năm trong Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), khai thác khoảng 2,6 triệu thùng dầu mỗi ngày vào tháng 1.
Các nước Ả Rập vùng Vịnh buộc phải giảm sản lượng khai thác dầu khi không còn đủ chỗ để lưu trữ. Trước đó, một nhà máy lọc dầu lớn ở Ả Rập Saudi và một cơ sở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Qatar bị tấn công, khiến dòng chảy các sản phẩm nhiên liệu tinh chế gián đoạn, khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu tạm thời bị ngừng hoạt động.
Lửa bốc lên từ một kho chứa dầu ở phía Nam thủ đô Tehran – Iran sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm 7-3Ảnh: AP
Giá dầu thế giới đã vượt mốc 90 USD/thùng hôm 6-3 và có thể còn tăng. Theo đài CNBC, bà Natasha Kaneva, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu hàng hóa toàn cầu – Ngân hàng JPMorgan (Mỹ), dự báo các nước Ả Rập vùng Vịnh có thể hết chỗ chứa dầu và buộc phải ngừng sản xuất nếu chiến sự kéo dài hơn 3 tuần. Kịch bản này có thể khiến giá dầu thô Brent vượt mốc 100 USD/thùng.
Bộ trưởng Năng lượng Qatar Saad al-Kaabi thậm chí dự báo giá dầu có thể lên tới 150 USD/thùng trong vòng 2-3 tuần tới, nếu tàu chở dầu không thể đi qua eo biển Hormuz. Trả lời phỏng vấn tờ Financial Times cuối tuần rồi, ông Kaabi cho rằng tất cả nhà xuất khẩu năng lượng ở vùng Vịnh có thể phải dừng hoạt động trong vài tuần nếu chiến sự tiếp diễn. “Những bên chưa tuyên bố tình trạng bất khả kháng thì chúng tôi dự đoán sẽ phải làm điều đó trong vài ngày tới nếu tình hình tiếp diễn. Tất cả các nhà xuất khẩu trong khu vực vùng Vịnh sẽ phải tuyên bố bất khả kháng” – ông nhấn mạnh.
Không dừng lại ở đó, Bộ trưởng Năng lượng Qatar cảnh báo tăng trưởng GDP của các nền kinh tế trên thế giới sẽ bị ảnh hưởng nếu chiến sự kéo dài thêm vài tuần. Theo ông Kaabi, giá năng lượng ở khắp nơi sẽ tăng mạnh, một số mặt hàng có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt, kéo theo hiệu ứng dây chuyền khi nhiều nhà máy không đủ nguồn nguyên liệu để duy trì sản xuất.
Ông Kaabi nhìn nhận ngay cả khi chiến sự kết thúc vào thời điểm này, Qatar cũng cần “từ vài tuần đến vài tháng” để quay trở lại chu kỳ giao hàng bình thường. Sản lượng LNG của Qatar tương đương khoảng 20% nguồn cung toàn cầu, đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng nhu cầu nhiên liệu của cả thị trường châu Á lẫn châu Âu.
Do phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng từ Trung Đông, châu Âu và châu Á đang đối mặt cú sốc giá nghiêm trọng. Theo ông Galimberti, giá dầu diesel tại châu Âu đã tăng gấp đôi, còn giá nhiên liệu máy bay tại châu Á tăng gần 200%.
An ninh nguồn nước trở thành tâm điểm
Chiến sự tại Trung Đông ngày 8-3 có một loạt diễn biến đáng chú ý. Chính phủ Bahrain cho biết một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran đã gây thiệt hại tại một nhà máy khử mặn nước biển.
Đây là lần đầu tiên, một quốc gia vùng Vịnh nói Iran nhắm mục tiêu vào cơ sở loại này kể từ khi chiến sự nổ ra hôm 28-2. Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi hôm 7-3 cho biết một cuộc tấn công của Mỹ đã đánh trúng nhà máy khử mặn nước biển trên đảo Qeshm, khiến nguồn cung nước cho khoảng 30 ngôi làng bị gián đoạn.
Theo AP, các nhà phân tích cảnh báo rằng nguồn nước – chứ không phải dầu mỏ – có thể là tài nguyên đối mặt rủi ro lớn nhất ở khu vực giàu năng lượng nhưng khô hạn này. Hàng trăm nhà máy khử mặn nước biển nằm dọc bờ vịnh Ba Tư và các nước trong khu vực phụ thuộc rất lớn vào những cơ sở này để bảo đảm nguồn nước. Tại Kuwait, khoảng 90% nước uống đến từ các nhà máy này, trong khi ở Oman là khoảng 86% và ở Ả Rập Saudi khoảng 70%.
Trong khi đó, lực lượng Israel và Mỹ đã tấn công các cơ sở dầu ở thủ đô Tehran – Iran vào cuối ngày 7-3. Đây được xem là đòn đánh đầu tiên nhằm vào một cơ sở công nghiệp dân sự kể từ khi chiến sự nổ ra. Ông Keramat Veyskarami, Giám đốc điều hành Công ty Phân phối sản phẩm dầu mỏ quốc gia Iran, nói với truyền thông nhà nước rằng 4 kho dầu, 1 trung tâm vận chuyển sản phẩm dầu mỏ tại Tehran và tỉnh Alborz đã bị tấn công, khiến 4 người thiệt mạng.
Nguồn: https://nld.com.vn/du-bao-dang-lo-ve-gia-dau-19626030820530524.htm
