Mỹ cân nhắc khả năng đưa đặc nhiệm đến Iran thu giữ uranium

Axios và Bloomberg News ngày 8.3 dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ phương án đưa đặc nhiệm Mỹ đến Iran đang được cân nhắc trong bối cảnh giới chức Washington ngày càng quan ngại rằng kho uranium của Iran có lẽ đã bị di chuyển khỏi nơi lưu trữ ban đầu.

Mỹ chưa xác định được vị trí chính xác của uranium ở Iran

Số uranium được đề cập liên quan đến chiến dịch tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran do Mỹ và Israel tiến hành trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6.2025.

Một trong những mục tiêu của các cuộc tấn công nhằm vào Iran là loại bỏ khả năng sản xuất vũ khí hạt nhân của nước này. Tuy nhiên, cuộc chiến 12 ngày hồi năm ngoái đã làm phức tạp hơn nhiệm vụ dò tìm uranium. Điều này giờ đây một lần nữa trở thành vấn đề khó giải quyết của các nhà lên kế hoạch quân sự.

Trong các phát biểu, giới chức Mỹ tỏ ra tự tin về nơi số uranium này đang được cất giữ, nhưng thực tế lại khác.

Vài tuần trước trước chiến dịch quân sự mới nhất của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, các nhà quan sát thuộc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) phát hiện những hoạt động bên ngoài hệ thống đường hầm xây trong sườn đồi gần thành phố Isfahan, nơi vật liệu hạt nhân được ghi nhận lần cuối trước khi cuộc tấn công được tiến hành hồi tháng 6.2025.

Những hoạt động này làm gia tăng khả năng ít nhất một vài trong số 441 kg uranium làm giàu ở cấp độ cao (60%) lưu giữ tại đây đã bị di chuyển đi nơi khác, theo tờ The New York Times hôm 8.3 dẫn lời một nhà ngoại giao ở thủ đô Áo nhắm thông tin của IAEA.

Theo ước tính của Mỹ, số vật liệu này đủ để chế tạo khoảng 11 đầu đạn hạt nhân nếu tiếp tục được làm giàu thêm đến mức 90%.

Iran cũng sở hữu hơn 8.000 kg uranium làm giàu ở các cấp độ thấp hơn, và có thể dễ dàng được nâng cấp nếu Iran khôi phục được năng lực làm giàu hạt nhân.

Khả năng điều đặc nhiệm đến Iran?

Phía Mỹ và Israel đang tích cực tìm kiếm số vật liệu trên và chuẩn bị sẵn các phương án thu giữ uranium trên lãnh thổ Iran nếu xác định được vị trí của chúng.

Trong quá khứ, quân đội Mỹ từng xây dựng các kế hoạch chi tiết cho kịch bản tiến vào Iran. Một kế hoạch có tên Dự án Honey Badger trước đó liên quan đến việc sử dụng hơn 100 máy bay để đưa khoảng 2.400 thành viên đội đặc nhiệm đến Iran, cũng như vận chuyển các thiết bị đào bới hạng nặng để thu hồi uranium nếu cần.

Thế nhưng, điều đầu tiên và trên hết là Mỹ và Israel phải biết được số uranium của Iran hiện ở đâu.

Khi tiến hành các cuộc tấn công, Mỹ đã sử dụng loại vũ khí thông thường mạnh nhất trong kho vũ khí của mình là bom xuyên phá boong ke để tấn công các cơ sở hạt nhân ngầm tại Natanz và Fordow. Trong khi đó, quân đội Mỹ sử dụng tên lửa hành trình Tomahawk để tấn công căn cứ tại Isfahan, theo The New York Times.

Bên cạnh kho uranium, Isfahan còn là nơi đặt lò phản ứng thử nghiệm của Iran và một cơ sở chuyển đổi khí uranium thành kim loại đặc. Quá trình này đóng một vai trò then chốt trong việc chế tạo vũ khí hạt nhân.

Sau đó, các hình ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy những hoạt động đáng kể ở Isfahan, theo đó Iran đưa các thiết bị đào bới đến đây.

Theo ước tính của Mỹ, số uranium làm giàu cao có thể được lưu trữ bên trong 16 bình hình trụ có chiều cao 91 cm, tương tự như kích thước bình lặn dưỡng khí. Mỗi bình có trọng lượng khoảng 25 kg, đủ nhẹ để vận chuyển bằng xe hoặc thậm chí được di chuyển bằng tay.

Đa số chuyên gia, bao gồm phía tình báo Mỹ, đồng ý rằng Iran vẫn chưa có quyết định phát triển vũ khí hạt nhân, và IAEA cũng chưa phát hiện chương trình chế tạo vũ khí có tổ chức tại nước này.

Theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (trụ sở Washington, Mỹ), trước đây khả năng Iran quyết định chế tạo bom hạt nhân hiện vẫn dưới 50%.

Tuy nhiên, cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã kích hoạt quy trình kế nhiệm có thể ảnh hưởng tới các quyết định liên quan đến hướng phát triển của chương trình hạt nhân nước này.