Một nghiên cứu quy mô lớn đăng trên tạp chí khoa học quốc tế Gerontology đã phân tích hồ sơ sức khỏe của hơn 1.200 người sống đến 100 tuổi và phát hiện những đặc điểm sinh học chung đáng chú ý.
Kết quả mang lại nhiều gợi ý quan trọng về cách duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.
Ba dấu hiệu sinh học nổi bật ở người sống thọ
Nghiên cứu do nhóm nhà khoa học tại Viện Karolinska, Thụy Điển thực hiện, theo dõi 44.636 người trong suốt 35 năm. Khi những người tham gia đến độ tuổi 64-99, các nhà khoa học tiến hành đo nhiều chỉ số sinh học trong máu nhằm đánh giá mối liên hệ giữa tình trạng chuyển hóa và tuổi thọ.
Trong tổng số người tham gia, có 1.224 người sống đến 100 tuổi, chiếm 2,7%. Đáng chú ý, phụ nữ chiếm tới 84,6% trong nhóm này.
Cụ bà Việt Nam sống thọ hơn 100 tuổi (Ảnh: Dương Nguyên).
Nhóm nghiên cứu phân tích 12 dấu ấn sinh học liên quan đến lão hóa và nguy cơ tử vong, bao gồm axit uric, cholesterol toàn phần, đường huyết, men gan, creatinine và một số chỉ số liên quan đến chuyển hóa sắt.
Kết quả cho thấy, so với những người không đạt đến tuổi 100, nhóm người sống thọ thường có ba đặc điểm sinh học nổi bật.
Thứ nhất là mức đường huyết thấp từ tuổi 60. Phần lớn người sống thọ duy trì đường huyết ổn định ở mức thấp và hiếm người có chỉ số vượt quá 6,5mmol/l sau tuổi 60.
Thứ hai là chỉ số creatinine thấp, phản ánh chức năng thận tương đối tốt. Ở người sống thọ, creatinine thường duy trì dưới 125µmol/l.
Thứ ba là nồng độ axit uric thấp. Những người có chỉ số axit uric thấp nhất có khả năng sống thọ cao gấp đôi so với nhóm có mức cao nhất.
Tổng hợp các dữ liệu cho thấy, từ sau tuổi 60, những người có khả năng sống tới 100 tuổi thường duy trì ba chỉ số quan trọng gồm đường huyết, creatinine và axit uric ở mức thấp. Đây đều là những chỉ số phản ánh tình trạng chuyển hóa, chức năng gan thận và mức độ viêm trong cơ thể.
Ba chỉ số quan trọng liên quan trực tiếp đến tuổi thọ
Các chuyên gia cho rằng ba chỉ số trên không chỉ liên quan đến tuổi thọ mà còn phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể.
Với đường huyết, người khỏe mạnh nên duy trì mức đường huyết lúc đói trong khoảng 3,9 đến 6,1mmol/l. Khi đường huyết vượt quá ngưỡng này, nguy cơ rối loạn chuyển hóa và bệnh tiểu đường sẽ tăng lên.
Để kiểm soát đường huyết, các chuyên gia khuyến nghị nên thay đổi thói quen ăn uống theo hướng khoa học hơn như tăng cường chất xơ, ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế tinh bột tinh chế, ăn chậm và nhai kỹ.
Creatinine là chỉ số phản ánh chức năng lọc của thận. Khi thận suy giảm, chỉ số này sẽ tăng cao trong máu. Ở người khỏe mạnh, mức creatinine tương đối ổn định và nằm trong giới hạn an toàn theo giới tính.
Các dấu hiệu cảnh báo rối loạn chức năng thận có thể gồm thay đổi tần suất đi tiểu, tiểu đêm nhiều, nước tiểu bất thường hoặc phù ở chân, mí mắt. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người dân cần đi kiểm tra chức năng thận sớm.
Trong khi đó, axit uric cao được ví như mối nguy âm thầm vì có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như thận, khớp, tim và mạch máu. Khi chỉ số này tăng kéo dài, nguy cơ mắc gout, sỏi thận và bệnh tim mạch sẽ gia tăng.
Để kiểm soát axit uric, chuyên gia khuyến nghị hạn chế thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật, hải sản, bia rượu; uống đủ nước mỗi ngày, duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục đều đặn.
Sống thọ không chỉ phụ thuộc vào gen
Các nghiên cứu về tuổi thọ cho thấy yếu tố di truyền chỉ chiếm khoảng 15%, phần lớn còn lại phụ thuộc vào môi trường sống và thói quen sinh hoạt.
Một khảo sát tại Trung Quốc với hàng nghìn người cao tuổi cho thấy những người sống thọ thường có nhiều điểm chung trong lối sống.
Điểm đầu tiên là giữ tâm lý ổn định và lạc quan. Người sống thọ ít khi lo lắng thái quá và thường duy trì tâm trạng bình thản trước biến cố. Nhà khoa học Elizabeth Blackburn, người đoạt giải Nobel Sinh lý học năm 2009, từng nhận định cân bằng tâm lý đóng vai trò rất lớn trong quá trình lão hóa khỏe mạnh.
Thứ hai là chế độ ăn uống đa dạng, cân bằng. Nhiều người trăm tuổi có chế độ ăn thanh đạm, nhiều rau xanh, thực phẩm nguồn gốc thực vật, ít muối và ít chất béo. Họ ăn chậm, chia nhỏ bữa và đảm bảo cung cấp đủ protein chất lượng cao.
Các chuyên gia cũng cho rằng người cao tuổi không nên quá gầy. Chỉ số BMI dưới 20 có thể làm tăng nguy cơ suy nhược. Một cơ thể hơi đầy đặn đôi khi lại có lợi hơn cho sức khỏe ở tuổi già.
Thứ ba là duy trì hoạt động trí não. Người cao tuổi nên đọc sách, học hỏi, giao tiếp và suy nghĩ thường xuyên để giữ cho não bộ linh hoạt, qua đó giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ngoài ra, sự tò mò và thói quen tham gia các hoạt động xã hội cũng là đặc điểm phổ biến ở người sống thọ. Việc tiếp xúc với môi trường mới giúp họ duy trì hứng thú với cuộc sống.
Cuối cùng là sinh hoạt điều độ và duy trì sở thích cá nhân. Nhiều người sống thọ duy trì nếp sinh hoạt ổn định trong nhiều năm, kết hợp các thú vui như đọc sách, viết lách, nghe nhạc hoặc hoạt động giải trí nhẹ nhàng.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/nghien-cuu-1200-nguoi-tram-tuoi-muon-song-tho-hay-giu-3-chi-so-o-muc-thap-20260309065727407.htm
