Bộ Tư pháp đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi

Luật Nuôi con nuôi năm 2010 có hiệu lực thi hành đã 15 năm, dần bộc lộ một số hạn chế, không đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Do đó, Bộ Tư pháp đề xuất xây dựng luật sửa đổi theo hướng bảo đảm tốt nhất lợi ích của trẻ em khi được nhận làm con nuôi.

ẢNH MINH HỌA TẠO BỞI AI

Giới hạn độ tuổi nhận con nuôi

Luật hiện hành quy định độ tuổi tối đa được nhận làm con nuôi là dưới 16 (trừ trường hợp được cha dượng, mẹ kế, cô, dì, chú, bác nhận làm con nuôi). Với người nhận con nuôi, một trong các điều kiện là “phải hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên”.

Bộ Tư pháp cho rằng như trên là chưa phù hợp. Bởi thực tế cho thấy, nhiều trường hợp người nhận con nuôi đã cao tuổi, không còn phù hợp để làm cha, mẹ nuôi, dẫn tới không bảo đảm lợi ích của người được nhận làm con nuôi.

Song, luật chỉ quy định khoảng cách độ tuổi tối thiểu giữa người nhận con nuôi và người được nhận làm con nuôi, mà chưa có giới hạn về độ tuổi tối đa, nên cơ quan có thẩm quyền không có cơ sở để từ chối giải quyết các trường hợp này.

Để khắc phục hạn chế, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi theo hướng người nhận con nuôi phải đáp ứng điều kiện “hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất 45 tuổi”. Tức là, giới hạn độ tuổi để một người được nhận con nuôi là dưới 61 tuổi.

Riêng trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng thì khoảng cách độ tuổi được áp dụng cho người ít tuổi hơn.

Bộ Tư pháp còn đề xuất bổ sung người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo mà chưa hết thời gian thử thách sẽ không được nhận con nuôi. Quy định như vậy nhằm phòng tránh trường hợp người đang được hưởng án treo bị chuyển sang án tù, khiến ảnh hưởng đến lợi ích của con nuôi, vì không có người chăm sóc, nuôi dưỡng.

Bịt “lỗ hổng” trục lợi từ việc nhận con nuôi

Vẫn theo Bộ Tư pháp, đối với nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, luật hiện hành quy định rõ về thủ tục giới thiệu trẻ em cho làm con nuôi (lựa chọn gia đình cha mẹ nuôi phù hợp). Thế nhưng, với trường hợp giới thiệu trẻ em cho làm con nuôi trong nước, luật lại chưa có cơ chế điều chỉnh.

Thực tiễn trên dẫn đến hệ quả là, người nhận con nuôi trong nước thường tự đi tìm trẻ em, tiếp xúc, trao đổi, thỏa thuận với cha, mẹ đẻ hoặc người giám hộ, hoặc người nuôi dưỡng trẻ em về việc cho, nhận con nuôi, sau đó hoàn thiện hồ sơ đăng ký nuôi con nuôi và nộp tại cơ quan có thẩm quyền.

Điều này vừa không bảo đảm lựa chọn gia đình phù hợp cho trẻ em để đảm bảo lợi ích của trẻ em, vừa tiềm ẩn khả năng phát sinh những tiêu cực trong quá trình tự thỏa thuận giữa các bên về việc cho, nhận con nuôi. Thậm chí, tạo cơ hội cho những người trung gian lợi dụng cơ chế giải quyết nuôi con nuôi thiếu chặt chẽ nhằm trục lợi.

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung quy định theo hướng UBND cấp xã, sở tư pháp nơi có có thẩm quyền giải quyết việc nuôi con nuôi thực hiện việc giới thiệu trẻ em cho làm con nuôi sau khi đề nghị người được cấp chứng nhận hành nghề công tác xã hội hoặc người làm công tác xã hội trong các đơn vị, cơ sở cung cấp dịch vụ công tác xã hội tham gia đánh giá điều kiện của người được nhận làm con nuôi, người nhận con nuôi, lựa chọn người nhận con nuôi phù hợp với nhu cầu, đặc điểm của trẻ em được nhận làm con nuôi.

Việc giới thiệu trẻ em phải được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện sự phù hợp giữa điều kiện của người nhận nuôi với đặc điểm, nhu cầu của trẻ em được nhận làm con nuôi.