Ngoài quy định phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi, Bộ Tư pháp đề xuất người nhận nuôi cũng không được nhiều hơn con quá 45 tuổi; trẻ từ 7 tuổi được bày tỏ quan điểm về việc này.
Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về dự thảo chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi, sau 15 năm thi hành Luật Nuôi con nuôi ra đời 2010 mà chưa từng được sửa đổi, bổ sung.
Việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi (2026) đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong nỗ lực bảo vệ quyền lợi trẻ em, trong đó các thay đổi về điều kiện của người nhận con nuôi và độ tuổi trẻ em được bày tỏ ý kiến là những điểm nhấn trung tâm.
Theo cơ quan soạn thảo, những điều chỉnh này không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý mà còn xuất phát từ thực tiễn thi hành luật sau 15 năm và yêu cầu đồng bộ hóa với các đạo luật chuyên ngành khác.
Cha mẹ nuôi quá cao tuổi có thể bị từ chối nhận con nuôi
Về điều kiện đối với người nhận con nuôi, Luật hiện hành quy định khoảng cách tuổi tối thiểu là hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi.
Dự thảo Luật năm 2026 đã bổ sung một giới hạn mới mang tính bước ngoặt khi quy định người nhận con nuôi phải hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi và nhiều nhất không quá 45 tuổi. Đối với vợ chồng, khoảng cách độ tuổi này sẽ được tính theo tuổi người ít hơn.
Đề xuất này xuất phát từ thực trạng trong những năm qua có nhiều trường hợp người nhận con nuôi khi đã cao tuổi, dẫn đến sự khác biệt quá lớn về thế hệ và không bảo đảm được khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng con nuôi lâu dài cho đến khi trưởng thành.
Việc áp dụng ngưỡng 45 tuổi được coi là giải pháp tối ưu để đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ, giúp trẻ được lớn lên trong một môi trường gia đình có sự tương đồng phù hợp về sức khỏe và tâm sinh lý với cha mẹ, theo Bộ Tư pháp.
Về độ tuổi của người được nhận làm con nuôi trong dự thảo vẫn giữ khung độ tuổi cơ bản như luật năm 2010, là dưới 18 tuổi. Riêng trẻ 16-18 tuổi, chỉ được nhận làm con nuôi nếu thuộc một trong hai diện: Được cha dượng, mẹ kế nhận làm con nuôi; hoặc được cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận làm con nuôi.
Dự thảo bổ sung điều kiện: Việc nhận nuôi trẻ 16-18 tuổi phải vì lý do trẻ mồ côi hoặc cha mẹ đẻ không đủ điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc.
Quy định về giới hạn tuổi (hơn con 20-45 tuổi) sẽ không áp dụng với các trường hợp mang tính nhân văn như cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng, hay cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi.
Điều này đồng nghĩa nếu người nhận nuôi không phải các diện trên (cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột) thì chỉ được nhận nuôi trẻ dưới 16 tuổi và không được nhiều hơn con nuôi quá 45 tuổi. Tức, người nhận nuôi phải không quá 61 tuổi.
Bên cạnh yếu tố tuổi tác, tiêu chuẩn về đạo đức và án tích của người nhận con nuôi cũng được thắt chặt hơn đáng kể so với quy định cũ. Luật năm 2010 chỉ cấm những người đang chấp hành hình phạt tù. Dự thảo mới đã mở rộng đối tượng bị cấm bao gồm cả những người đang bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo mà chưa hết thời gian thử thách.
Nguyên nhân của sự thay đổi này là theo quy định hiện hành, người đang hưởng án treo nếu vi phạm nghĩa vụ trong thời gian thử thách vẫn có nguy cơ phải chấp hành hình phạt tù theo quyết định của Tòa án.
Nếu cho phép họ nhận con nuôi trong thời gian này, thực tế lợi ích của con nuôi sẽ bị đe dọa trực tiếp vì trẻ sẽ không có người chăm sóc, nuôi dưỡng nếu cha mẹ nuôi phải đi chấp hành án. Đây là sự điều chỉnh nhằm loại bỏ những rủi ro pháp lý có thể gây tổn thương cho trẻ em sau khi được nhận nuôi.
Trẻ em tại Làng trẻ SOS Gò Vấp tham gia các hoạt động trong Tết thiếu nhi. Ảnh: Xuân Hoa
Trẻ từ 7 tuổi được thể hiện quan điểm về việc nhận nuôi
Một thay đổi quan trọng khác liên quan trực tiếp đến quyền của trẻ em là độ tuổi mà trẻ được bày tỏ sự đồng ý về việc làm con nuôi.
Theo Luật năm 2010, chỉ những trẻ em từ đủ 9 tuổi trở lên mới cần được lấy ý kiến đồng ý. Dự thảo Luật năm 2026 đã đề xuất giảm độ tuổi này xuống còn từ đủ 7 tuổi trở lên. Sự điều chỉnh này nhằm đảm bảo tính thống nhất hoàn toàn với Luật Trẻ em hiện hành, vốn quy định việc thực hiện các biện pháp chăm sóc thay thế phải lấy ý kiến của trẻ từ 7 tuổi trở lên.
Đề xuất này phản ánh xu hướng tiến bộ trong việc tôn trọng quyền tham gia và năng lực nhận thức ngày càng sớm của trẻ em. Theo Bộ Tư pháp, việc lắng nghe tiếng nói của trẻ từ sớm hơn giúp cơ quan có thẩm quyền đánh giá chính xác hơn về tâm tư, nguyện vọng của trẻ, từ đó đảm bảo việc nuôi con nuôi thực sự dựa trên sự tự nguyện và lợi ích của chính các em.
Bằng cách đặt ra giới hạn tuổi tối đa cho người nhận nuôi và lắng nghe ý kiến trẻ em sớm hơn, Nhà nước đang nỗ lực tạo ra một môi trường nuôi dưỡng an toàn, bền vững và nhân văn nhất cho mọi trẻ em cần tìm gia đình thay thế.
Ngoài các đề xuất trên, Bộ Tư pháp cũng đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về trẻ cần nhận làm con nuôi để phục vụ tra cứu dữ liệu thuận tiện, ứng dụng công nghệ để tăng tỷ lệ tìm được gia đình phù hợp cho trẻ được nhận nuôi.
Chính sách đang được Bộ Tư pháp lấy ý kiến công khai đến hết 12/3. Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, tháng 10 năm nay.
Hải Thư
Nguồn: https://vnexpress.net/de-xuat-nguoi-tren-61-tuoi-khong-duoc-nhan-con-nuoi-5048698.html
