Nhà nước sẽ là ‘khách hàng đầu tiên’ của sản phẩm công nghệ chiến lược

Thông tin được nêu tại cuộc họp triển khai Quyết định 2815 của Thủ tướng về phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược, sáng 10/3. “Doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư nghiên cứu và phát triển sản phẩm, nhưng vấn đề lớn nhất là đầu ra thị trường”, ông Hoàng Anh Tú, Vụ phó Khoa học kỹ thuật và công nghệ, phân tích.

Theo ông, nhiều sản phẩm công nghệ nếu không có cơ hội triển khai thực tế sẽ khó hoàn thiện và thương mại hóa. Vì vậy, Nhà nước sẽ đóng vai trò khách hàng đầu tiên, thông qua các dự án đặt hàng, nhằm tạo thị trường ban đầu cho sản phẩm.

Tại cuộc họp, nhiều đơn vị cũng đưa ra bài toán công nghệ cụ thể, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang cho biết thành phố đang xem xét đặt hàng nghiên cứu camera AI xử lý tại biên, phục vụ hệ thống đô thị thông minh.

Theo ông, nhu cầu camera AI tại Hà Nội “hiện rất lớn” để phát triển đô thị thông minh. Thành phố muốn đặt hàng nghiên cứu, thiết kế và thử nghiệm các hệ thống có khả năng xử lý dữ liệu ngay tại thiết bị, giải quyết những vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường hay ngập úng.

Tại Đà Nẵng, địa phương đang xây dựng danh mục đề xuất đặt hàng công nghệ, trong đó có các ứng dụng truy xuất nguồn gốc cho nông sản địa phương như sâm Ngọc Linh và xây dựng bản đồ số phục vụ quản lý đô thị.

Trong khi đó, Cần Thơ quan tâm tới ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong nông nghiệp và các nền tảng công nghệ để giám sát sạt lở bờ sông. “Các nội dung này đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, một số đã bắt đầu được triển khai đặt hàng”, ông Nguyễn Hữu Thanh Bình, Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ, cho biết.

Không chỉ địa phương, đại diện Bộ Xây dựng cho biết lĩnh vực này cũng có nhu cầu lớn với công nghệ như UAV, robot tự hành và AI camera. Trong đó, AI camera có thể hỗ trợ giám sát hạ tầng giao thông và các công trình xây dựng. UAV có thể được sử dụng để tìm kiếm cứu nạn trên biển, giám sát công trình giao thông hoặc theo dõi những khu vực thi công có địa hình phức tạp.

Theo Bộ Xây dựng, nhiều công trình biển, công trình ven sông hoặc khu vực khó tiếp cận hiện rất cần UAV giám sát. Thiết bị này cũng có thể hỗ trợ theo dõi việc triển khai quy hoạch đô thị tại các thành phố.

Một hướng ứng dụng khác là robot tự hành, đặc biệt tại các công trình ngầm hoặc môi trường thi công nguy hiểm. Robot có thể giúp giảm rủi ro cho người lao động, giải phóng nguồn nhân lực và nâng cao hiệu quả thi công.

Trong khi đó, đại diện Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao quan tâm tới các hệ thống AI hỗ trợ phân tích hồ sơ vụ án và khả năng sử dụng UAV để thu thập dữ liệu phục vụ xử lý vi phạm, chẳng hạn trong lĩnh vực môi trường hoặc xây dựng. “Khi có hướng dẫn cụ thể, chúng tôi sẽ đặt hàng”, cơ quan này cho biết.

Theo Thứ trưởng Thường trực Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, Bộ đang xây dựng mẫu đặt hàng các chương trình và nhiệm vụ phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược. Định hướng là tập trung vào một vài công nghệ, tạo ra những khuôn mẫu đầu tiên để triển khai nhanh, hiệu quả.

Thứ trưởng cho rằng, cần lựa chọn những nhiệm vụ cụ thể và khả thi để triển khai trước, tập trung nguồn lực nhằm tạo ra “những chiến thắng nhỏ ban đầu”. Cách làm này sẽ tạo thêm động lực và kinh nghiệm để tiến tới những mục tiêu lớn hơn.

Theo Quyết định 2815 của Thủ tướng, Việt Nam ưu tiên phát triển 6 sản phẩm công nghệ chiến lược gồm mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt, AI camera xử lý tại biên, robot di động tự hành, thiết bị mạng 5G, hạ tầng blockchain và thiết bị bay không người lái. Các sản phẩm này được lựa chọn từ danh mục rộng hơn gồm 11 nhóm công nghệ chiến lược với 35 sản phẩm.

Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam làm chủ 80% các công nghệ lõi, tỷ lệ nội địa hóa đạt tối thiểu 60% giá bán và đáp ứng tối thiểu 30% thị trường trong nước. Ban Chỉ đạo Trung ương về Nghị quyết 57 đặt mục tiêu đến năm 2026 thương mại hóa thành công ít nhất 5 sản phẩm công nghệ chiến lược.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, trong quá trình này, doanh nghiệp sẽ đóng vai trò chủ thể phát triển sản phẩm và đưa ra thị trường, còn bộ, ngành và địa phương dẫn dắt thông qua cơ chế đặt hàng và thử nghiệm. Các bên sẽ xây dựng nhu cầu cụ thể, gửi về Bộ Khoa học và Công nghệ. Bộ sẽ tổ chức hội đồng chuyên gia để lựa chọn đơn vị thực hiện, sau đó nghiệm thu và bàn giao sản phẩm cho đơn vị sử dụng.

Trọng Đạt