“Linh Bản Thổ” với mô hình sinh kế bền vững

Chị Nguyễn Lê Ngọc Linh (sinh năm 1990), người dân tộc Thổ ở xã Hóa Quỳ, tỉnh Thanh Hóa, được nhiều người biết tới với cái tên “Linh Bản Thổ” hay “Linh vườn rừng Bản Thổ”. Bản Thổ là nơi Linh khởi nghiệp, tạo mô hình làm kinh tế bền vững không những cho bản thân mà còn cho cả cộng đồng.

Tạo thương hiệu từ giá trị bản địa

Gặp Linh, trực tiếp tham quan “Vườn rừng Bản Thổ” – nơi cô gái trẻ người Thổ khởi nghiệp – mới thấy được những gì mà Linh đã và đang kiến tạo nên mô hình nông nghiệp bền vững không hề đơn giản. Nó được hình thành sau một quá trình dài nỗ lực và một niềm đam mê cháy bỏng “muốn làm một điều gì đó cho quê hương”.

Sau khi tốt nghiệp đại học, chị Linh có hơn 10 năm sinh sống, học tập và làm việc tại Hà Nội. Ở đó, chị có điều kiện tiếp cận tri thức, phát triển sự nghiệp và cuộc sống tiện nghi. Tuy nhiên, trong Linh vẫn luôn khao khát tìm con đường thực hiện việc tái sinh rừng, giữ lại các cây rừng bản địa mà vẫn tạo sinh kế sung túc hơn cho người dân địa phương ngay trên chính mảnh đất quê hương.

“Với khao khát đó, năm 2019, tôi quyết định về quê làm nông nghiệp bền vững với thương hiệu “Vườn rừng Bản Thổ” – Linh chia sẻ.

Để kiến tạo nên “Vườn rừng Bản Thổ” như ngày hôm nay, Linh gặp rất nhiều thách thức. Đầu tiên, khi đưa ra ý tưởng “rời phố về rừng”, gia đình phản đối, vì cho rằng quyết định của chị là mạo hiểm, viển vông. Nhưng rồi, trước sự kiên định của Linh, người thân cũng đành để chị về quê khởi nghiệp.

Nhờ có những kiến thức cơ bản sau một thời gian tìm tòi học hỏi, từ 3 ha đất rừng chỉ trồng keo của bố mẹ, Linh đã tái tạo nên một khu rừng xanh mướt với 100 loài cây khác nhau. Từ đây, các sản phẩm sạch từ rừng lần lượt được Linh cho ra thị trường. Trong đó nổi bật nhất là các loại mật ong lên men.

Mô hình vườn rừng của chị Linh hình thành theo hệ sinh thái rừng tự nhiên. Nghĩa là rừng được trồng các loại cây đa dạng để tạo nên hệ sinh thái đa tầng tán trên cùng một diện tích canh tác, từ cây gỗ lớn, cây ăn quả đến cây cỏ… Từ đó, người dân có thể sử dụng tối đa năng lượng mặt trời và thu hoạch được nhiều vụ trên cùng diện tích, đa dạng nguồn thu. Mô hình này còn giúp đất đai được cải tạo phì nhiêu hơn, giữ được nước và độ ẩm, chống xói mòn. Nhờ đó, hệ sinh thái, môi trường sống thay đổi rõ rệt.

Hình thành chuỗi mô hình kinh tế bền vững

Sau 7 năm nỗ lực, từ việc chỉ có Linh, nay Bản Thổ đã là một hợp tác xã (HTX) có 17 xã viên (phần lớn là người dân tộc thiểu số và hộ nghèo), hình thành nên một chuỗi giá trị bảo tồn, tái tạo rừng, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào. Trong đó, sản phẩm “mật ong lên men” là sự kết tinh hoàn hảo cho hành trình tái tạo rừng, nuôi dưỡng rừng và làm kinh tế từ rừng.

Không dừng lại ở Bản Thổ, hiện nay, HTX Bản Thổ của Linh còn liên kết tiếp với 7 hộ trồng dược liệu theo hướng hữu cơ phục vụ cho HTX, nâng tổng diện tích cả vùng liên kết lên 7 ha và liên kết mở rộng với 27 hộ nuôi ong tự nhiên dưới tán rừng già thuộc Vườn Quốc gia Bến En và rừng phòng hộ tại một số địa phương trong tỉnh, giúp người dân có nguồn thu nhập ổn định.

Ông Đinh Đình Phú, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hóa Quỳ, cho biết mô hình “Vườn rừng Bản Thổ” do chị Nguyễn Lê Ngọc Linh sáng lập là một mô hình kinh tế nông nghiệp hiệu quả của địa phương trong nhiều năm qua. Nhiều đoàn khách trong và ngoài nước tới tham quan đã đánh giá rất cao mô hình của Linh, đặc biệt là việc tái tạo, hồi sinh rừng, tạo sinh kế ngay từ rừng.

Ông Phú đánh giá mô hình của chị Linh còn rất nhiều dư địa để phát triển, bởi đất đai nơi đây đa phần là đồi núi. “Hội Nông dân cũng đã trao đổi với chị Linh để nhân rộng mô hình, tạo thêm công ăn việc làm cho người dân địa phương, đặc biệt là phụ nữ, đồng bào dân tộc. Ngoài liên kết thu mua mật ong, HTX Bản Thổ đang mở rộng liên kết cung cấp giống cho các hộ dân trong vùng trồng cây dược liệu như nghệ, tỏi, gừng… dưới tán rừng để cung cấp cho HTX. Việc mở rộng không ồ ạt mà đi tới đâu chắc đến đó. Mục tiêu của HTX là phải bảo vệ cây rừng, vừa canh tác, vừa trồng thêm cây gỗ để làm giàu rừng và quan trọng nhất là các sản phẩm nói không với phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật” – ông Phú chia sẻ.