Tinh trùng có thể sống tới 72 giờ ngoài cơ thể
Theo nhà khoa học Brett Nixon từ University of Newcastle, tinh trùng được tạo ra trong tinh hoàn nhưng chưa thể hoạt động ngay.
Sau khi hình thành, chúng di chuyển đến mào tinh hoàn để hoàn thiện cấu trúc và phát triển khả năng bơi. Khi đã trưởng thành, tinh trùng tiếp tục được đưa đến đoạn cuối của ống dẫn tinh để chờ xuất tinh.
Khu vực này có thể xem như một kho lưu trữ tạm thời của cơ thể. Nhờ nhiệt độ ổn định và môi trường được bảo vệ khỏi các tác nhân gây hại, tinh trùng vẫn giữ được khả năng thụ tinh trong khoảng 2 tuần. Trong thời gian này, chúng gần như ở trạng thái nghỉ nhằm tiết kiệm năng lượng.
Môi trường lưu trữ trong cơ thể nam giới giúp tinh trùng bảo toàn khả năng thụ tinh trong tối đa 2 tuần (Ảnh: Getty).
Khi ra khỏi cơ thể nam giới, tinh trùng phải thích nghi với môi trường hoàn toàn khác. Quan niệm cho rằng tinh trùng chết ngay khi tiếp xúc với oxy là chưa chính xác. Trên thực tế, độ ẩm và nhiệt độ mới là những yếu tố ảnh hưởng lớn đến khả năng sống của chúng.
Nếu tinh dịch bám trên các bề mặt khô như da tay hoặc quần áo, tinh trùng sẽ nhanh chóng mất nước. Sự mất nước làm tổn thương cấu trúc tế bào khiến tinh trùng chết chỉ sau vài phút đến khoảng một giờ.
Ngược lại, khi được duy trì trong môi trường chất lỏng phù hợp và nhiệt độ ổn định như điều kiện phòng thí nghiệm, tinh trùng có thể sống tới khoảng 72 giờ.
Trong điều trị vô sinh hiếm muộn, các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như Thụ tinh trong ống nghiệm tạo ra môi trường nuôi cấy chuyên biệt giúp tinh trùng duy trì hoạt động sinh học tối ưu.
Đặc biệt, công nghệ đông lạnh bằng nitơ lỏng cho phép bảo quản tinh trùng trong nhiều năm. Khi được rã đông đúng quy trình, tinh trùng vẫn giữ khả năng thụ tinh do các hoạt động sống của tế bào đã được làm chậm gần như hoàn toàn trong thời gian trữ đông.
Trong khi đó, giáo sư Christopher Barratt từ University of Dundee cho biết môi trường trong đường sinh dục nữ tạo điều kiện thuận lợi giúp tinh trùng tồn tại lâu hơn.
Ở đa số trường hợp, tinh trùng có thể sống trong cơ thể phụ nữ tối đa khoảng 7 ngày.
Thực tế, phụ nữ vẫn có thể mang thai dù quan hệ tình dục trước thời điểm rụng trứng gần một tuần. Điều này cho thấy tinh trùng có thể tồn tại đủ lâu để chờ trứng được giải phóng.
Một số trường hợp ghi nhận tinh trùng tồn tại gần 4 tuần, tương đương đến chu kỳ kinh nguyệt tiếp theo. Tuy nhiên, đây không phải hiện tượng sinh lý phổ biến.
Cơ chế giúp tinh trùng sống lâu trong cơ thể nữ giới
Tinh dịch đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và nuôi dưỡng tinh trùng sau khi xuất tinh. Thành phần của dịch này chứa nhiều protein, enzym chống oxy hóa, kẽm và các chất dinh dưỡng giúp ổn định cấu trúc màng tế bào, bảo vệ ADN và cung cấp năng lượng.
Tinh trùng tiêu thụ năng lượng rất lớn cho hoạt động di chuyển. Khi nguồn năng lượng suy giảm, tế bào có thể chuyển sang cơ chế trao đổi chất tiết kiệm năng lượng, giúp kéo dài thời gian tồn tại.
Bên cạnh đó, hệ sinh dục nữ cung cấp thêm nguồn dinh dưỡng thiết yếu. Glucose trong dịch tiết của tử cung và ống dẫn trứng trở thành nguồn nhiên liệu quan trọng duy trì hoạt động của tinh trùng trong nhiều ngày.
Các nghiên cứu sinh học sinh sản hiện đại còn phát hiện cơ chế lưu trữ tinh trùng tại những khoang đặc biệt nằm ở đoạn dưới của ống dẫn trứng.
Thay vì di chuyển liên tục về phía trứng, một số tinh trùng có xu hướng giảm tốc độ và bám vào bề mặt tế bào tại các vị trí này để tạm thời trú ẩn. Chúng chỉ tiếp tục hành trình khi nhận được tín hiệu sinh học phù hợp.
Tinh dịch và môi trường trong cơ thể phụ nữ cung cấp dinh dưỡng, giúp tinh trùng được bảo vệ và tồn tại lâu hơn để chờ thụ tinh (Ảnh: Getty).
Các nghiên cứu trên động vật có vú cho thấy tinh trùng có thể liên kết với các phân tử đường phức tạp gọi là glycan trên bề mặt tế bào ống dẫn trứng. Những tinh trùng tham gia liên kết này thường sống lâu hơn, duy trì khả năng di chuyển tốt hơn và có tỷ lệ thụ tinh cao hơn so với nhóm không liên kết.
Giới khoa học nhận định các tế bào biểu mô ống dẫn trứng có thể cung cấp các tín hiệu phân tử giúp duy trì cấu trúc màng, ổn định chuyển hóa và giảm tổn thương oxy hóa cho tinh trùng. Đồng thời, bản thân tinh trùng cũng phát ra tín hiệu sinh học tương tác ngược trở lại môi trường xung quanh.
Lợi thế này không chỉ xuất hiện ở người mà còn phổ biến ở nhiều loài động vật. Một số loài dơi có khả năng lưu trữ tinh trùng trong cơ thể con cái đến 6 tháng. Ở một số loài bò sát, tinh trùng thậm chí có thể tồn tại nhiều năm trong đường sinh sản của con cái.
Tuy nhiên, việc nghiên cứu trực tiếp cơ chế này trên cơ thể người còn gặp nhiều hạn chế về kỹ thuật và đạo đức nghiên cứu.
Các nhà sinh học tiến hóa cho rằng khả năng lưu trữ tinh trùng lâu dài là chiến lược thích nghi nhằm tối ưu hóa cơ hội sinh sản trong điều kiện môi trường khắc nghiệt hoặc khi tần suất giao phối thấp.
Khả năng sống sót kéo dài là một lợi thế tiến hóa quan trọng giúp nâng cao xác suất thụ tinh tự nhiên. Những tiến bộ trong công nghệ hỗ trợ sinh sản còn cho phép bảo quản tinh trùng trong thời gian rất dài mà vẫn duy trì khả năng thụ tinh.
Hiểu đúng về tuổi thọ tinh trùng không chỉ giúp xóa bỏ các quan niệm sai lầm phổ biến mà còn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình.
Nguồn: https://dantri.com.vn/suc-khoe/co-che-dac-biet-giup-tinh-trung-ton-tai-nhieu-ngay-trong-co-the-phu-nu-20260310204125767.htm
