Huyền tích về vị thiền sư chữa bệnh trong mộng cho vua Minh Mạng

Dưới chân dãy núi Bà, chùa cổ Linh Phong (hay còn gọi là chùa Ông Núi) từ lâu gắn với huyền tích thiền sư chữa bệnh cho vua Minh Mạng.

Mỗi năm, cứ vào ngày 24 và 25 tháng giêng, dòng người từ nhiều nơi lại đổ về ngôi chùa nằm ở xã Cát Tiến, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc huyện Phù Cát, Bình Định) dự lễ hội. Họ đến không chỉ để lễ Phật, vãn cảnh, mà còn để tìm về một huyền thoại đã tắm mát tâm hồn người dân vùng đất này suốt nhiều thế kỷ.

Nơi giao hòa giữa núi và biển

Từ xa, khi đi ngang qua cầu Thị Nại trong những ngày trời quang, du khách đã có thể nhìn thấy pho tượng Phật trắng khổng lồ nổi bật trên lưng chừng núi Bà. Đó chính là tượng Phật Thích Ca Mâu Ni của chùa Linh Phong, một trong những công trình kiến trúc dễ nhận diện nhất của vùng ven biển này.

Đường lên chùa bắt đầu từ chân núi với hơn 600 bậc thang đá. Càng lên cao, gió từ biển Trung Lương thổi vào mang theo mùi cỏ cây và thoang thoảng hương hoa sứ. 

Khi vượt qua những bậc thang cuối cùng, trước mắt mở ra khoảng sân rộng lặng gió. Từ đây, chỉ cần đứng trên một phiến đá nhô ra là có thể phóng tầm mắt bao trọn khung cảnh phía dưới. Những cánh đồng lúa trải dài, đầm Thị Nại lấp lánh ánh bạc, bãi biển Trung Lương cong cong như vầng trăng khuyết và phố biển Quy Nhơn thấp thoáng trong sương mờ.

Tựa lưng vào dãy núi Bà hùng vĩ, hướng mặt ra biển cả mênh mông, chùa cổ Linh Phong, từ lâu đã được xem là nơi giao hòa giữa núi và biển. Đây cũng một trong những thắng tích nổi tiếng của vùng đất võ.

Kiến trúc của chùa là sự kết hợp hài hòa giữa nét truyền thống và hiện đại. Chánh điện được xây dựng theo lối cổ với mái ngói nhiều tầng, những chi tiết chạm khắc gỗ tinh xảo. Cổng tam quan với ba lối đi riêng biệt tạo nên vẻ uy nghiêm của một chốn thiền môn. Bên cạnh đó còn có nhà thờ Tổ, tháp chuông, khu trưng bày… tất cả được bố trí hài hòa giữa núi rừng, tạo nên không gian vừa trang nghiêm vừa thanh tịnh.

Sau 600 bậc đá, giữa khung cảnh ấy, tiếng chuông chùa vang lên chậm rãi khiến bước chân người hành hương như cũng trở nên nhẹ nhàng hơn.

Huyền tích chùa Ông Núi

Không chỉ nổi tiếng bởi phong cảnh, chùa Ông Núi còn gắn liền với nhiều huyền tích đặc biệt. Theo sách Đại Nam nhất thống chí, chùa được dựng vào năm 1702 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu. Khi ấy, một thiền sư tên Lê Ban đã tìm đến hang đá phía đông núi Bà để ẩn tu. Ngôi chùa ban đầu chỉ là một am nhỏ lợp cỏ mang tên Dũng Tuyền.

Cuộc sống của thiền sư Lê Ban thanh đạm đến mức gần như tách biệt hoàn toàn với thế tục. Người đời kể rằng ông mặc áo bằng vỏ cây, quanh năm sống trong hang đá. Thỉnh thoảng, ông gánh củi xuống ngã ba đường, đặt lại đó rồi lặng lẽ quay về núi. Dân làng đem gạo, muối đến đổi. Sáng hôm sau, ông xuống lấy, không bao giờ để ý đến chuyện nhiều ít.

Ngoài việc tu hành, sư Lê Ban còn am hiểu dược tính của các loài cây cỏ trên núi Bà. Khi vùng hạ sơn có dịch bệnh, ông lại mang thuốc xuống cứu chữa cho người dân. Việc chữa bệnh hoàn toàn không lấy tiền, không nhận lễ tạ. Chính sự thanh bạch và lòng nhân từ ấy đã khiến người dân gọi ông là Ông Núi với đầy sự kính trọng.

Danh tiếng của vị thiền sư dần lan xa đến kinh đô. Năm 1733, chúa Nguyễn Phúc Chu đã ban sắc phong cho ông là Tĩnh Giác Thiện Trì Đại lão Thiền sư, đồng thời cho trùng tu lại ngôi chùa và đổi tên thành Linh Phong. Đến năm 1785, nhà sư Lê Ban viên tịch.

Chùa Ông Núi còn gắn với một huyền tích khác liên quan đến vua Minh Mạng. Theo sách Bình Định danh thắng và di tích, vào năm 1826, nhà vua lâm bệnh nặng, nhiều phương thuốc trong thái y viện đều không hiệu nghiệm. Một đêm, vua mơ thấy một vị sư mặc áo vỏ cây, tay cầm quạt mo, tay dâng chén thuốc. Uống xong chén thuốc, nhà sư bỗng biến mất.

Khi tỉnh dậy, bệnh tình của nhà vua dần thuyên giảm rồi khỏi hẳn. Lấy làm lạ, vua kể lại giấc mơ cho các đình thần nghe. Một vị đại thần hiểu rõ sự tích Ông Núi cho rằng hình dáng vị sư trong giấc mơ chính là Đại lão Thiền sư từng trụ trì chùa Linh Phong. Sau câu chuyện ấy, vua Minh Mạng đã cấp 120 nén bạc để trùng tu ngôi chùa.

Huyền tích ấy đến nay vẫn được người dân nhắc lại như một câu chuyện mang màu sắc tâm linh. Tuy thực hư khó kiểm chứng, nhưng việc vua Minh Mạng ban tiền trùng tu chùa là điều đã được ghi chép trong sử sách.

Nhiều năm sau khi thiền sư Lê Ban viên tịch, hang đá nơi ông từng tu hành trở thành điểm đến thu hút khách hành hương. Người dân địa phương kể rằng bên trong có những phiến đá tự nhiên xếp thành bàn ghế, dấu tích của nơi thiền sư từng ngồi tĩnh tọa.

Cũng có câu chuyện truyền miệng rằng ông từng nuôi hai con cọp mun hiền lành, chỉ ăn trái cây rừng. Cũng có chuyện khe nước trong hang đá có linh khí, ai thành tâm đến xin nước đều đạt được ước nguyện.

Thực hư sự linh nghiệm của nguồn nước này vẫn còn là bí ẩn thế nhưng những người hành hương khi đến hang đá này đều xin cho mình một chai nước mang về như một cách gửi gắm niềm tin tâm linh.

Trong những ngày này, hàng ngàn phật tử và du khách từ nhiều nơi lại tìm về dãy núi Bà dự lễ giỗ tổ chùa Ông Núi để tưởng nhớ Đại lão Thiền sư Lê Ban. Không khí lễ hội hòa cùng tiếng chuông chùa, khói nhang bảng lảng giữa núi rừng khiến chùa Linh Phong trở thành điểm hành hương đặc biệt của vùng ven biển Gia Lai.