Hơn 30 năm nói đớt do dính thắng lưỡi

Dây thắng lưỡi là một lớp màng mỏng dưới lưỡi, nối lưỡi với sàn miệng. BS.CKII Nguyễn Đức Ngọc, Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích, dính thắng lưỡi là dị tật bẩm sinh do lớp thắng lưỡi bám chặt hoặc ngắn hơn bình thường, thường được phát hiện khi trẻ vừa chào đời hoặc tập ăn, tập nói.

Dính thắng lưỡi khiến lưỡi không thè ra ngoài tối đa, hạn chế cử động, ảnh hưởng đến quá trình phát âm, khiến anh Nam nói đớt kéo dài, nói ngọng nhất là ở các âm cần cong lưỡi. Tình trạng kéo dài làm cho dây thắng phát triển dày hơn, lan rộng và bám chắc vào mặt dưới lưỡi, triệu chứng nặng hơn.

Theo bác sĩ Ngọc, cắt thắng lưỡi khi còn nhỏ có lợi cho quá trình phát triển ngôn ngữ. Tuy nhiên, dị tật ở mức độ nhẹ chưa ảnh hưởng nhiều đến ăn uống, phát âm nên dễ bỏ qua hoặc lầm tưởng với nói ngọng nên nhiều trường hợp đến tuổi trưởng thành mới phát hiện.

Anh Nam được chỉ định cắt thắng lưỡi. Bác sĩ Ngọc cắt phần niêm mạc bằng dao điện lưỡng cực (bipolar) giúp cầm máu tại chỗ, trong khoảng 5-10 phút.

Sau can thiệp, sức khỏe anh Nam ổn định, xuất viện trong ngày, có thể ăn uống bình thường, không cần kiêng nói. Người bệnh được hướng dẫn vệ sinh răng miệng hàng ngày, súc miệng bằng nước muối sinh lý sau ăn để giữ khoang miệng sạch sẽ. Khi đánh răng cần nhẹ nhàng, tránh để bàn chải chạm trực tiếp vào vị trí vết mổ, nên uống nước thường xuyên để khoang miệng sạch sẽ, hỗ trợ hồi phục.

Theo bác sĩ Ngọc, người bị dính thắng lưỡi lâu năm, lưỡi hạn chế cử động thời gian dài nên thói quen phát âm sai. Sau can thiệp, lưỡi di chuyển linh hoạt hơn nhưng não và cơ lưỡi vẫn chưa quen với cách vận động mới. Vì vậy, anh Nam tiếp tục tập các bài tập vận động lưỡi và luyện phát âm để điều chỉnh lại cách phát âm.

Các động tác đơn giản như thè lưỡi ra ngoài và giữ vài giây, đưa lưỡi sang trái phải để tăng độ linh hoạt, chạm đầu lưỡi vào vòm miệng hoặc vào mặt trong của răng cửa. Tập phát âm các âm cần cong lưỡi như l, n, t, d, r… giúp cơ lưỡi thích nghi với biên độ vận động mới.

Bác sĩ Ngọc khuyến cáo thời điểm cắt thắng lưỡi tốt nhất là 3-6 tháng đầu sau sinh hoặc trước khi trẻ tập nói, nếu trễ hơn, trẻ có nguy cơ nói ngọng, phát âm không rõ. Trẻ dính thắng lưỡi thường khó bú hoặc bú kém, không đưa lưỡi sang hai bên, không nâng được lưỡi chạm hàm trên, không đẩy lưỡi ra khỏi hàm dưới. Khi trẻ khóc hoặc thè lưỡi, đầu lưỡi có thể bị kéo chùng xuống.

Uyên Trinh

*Tên nhân vật đã được thay đổi