TP.HCM: Hơn 500 tỉ đồng khơi thông dòng chảy thương mại hóa khoa học – công nghệ

Ngày 13-3, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức hội nghị triển khai thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, hướng tới đưa nhanh kết quả nghiên cứu khoa học – công nghệ và tài sản trí tuệ được hình thành từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh.

Tham dự hội nghị có Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Đặng Minh Thông và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường.

Tại hội nghị, TP.HCM công bố danh mục gồm 54 sản phẩm khoa học và công nghệ của 29 tổ chức đăng ký tham gia đề án, với tổng kinh phí dự kiến khoảng hơn 500 tỉ đồng. Trong đó ngân sách nhà nước hơn 200 tỉ đồng để hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm và bảo hộ tài sản trí tuệ.

Các sản phẩm đăng ký đợt 1 thuộc nhiều lĩnh vực như: UAV – Kinh tế tầm thấp, AI – Chuyển đổi số – Đô thị thông minh, Công nghệ sinh học – Y sinh – Dược, Nông nghiệp công nghệ cao – Công nghệ sinh học nông nghiệp…

Các đơn vị đề xuất là: Công ty Cổ phần Real-time Robotics Việt Nam, Công ty TNHH Saolatek, Công ty TNHH Service Aviation General, Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG TP.HCM, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM, Trường Đại học Công nghệ Thông tin – ĐHQG TP.HCM, Bệnh viện Y học cổ truyền, Viện Khoa học sự sống…

TP.HCM dám thí điểm, dám chịu trách nhiệm

Phát biểu tại hội nghị, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết tỉ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước hiện nay chỉ đạt khoảng 5%.

Khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng vẫn chưa được đưa vào thực tiễn, chủ yếu do vướng mắc về cơ chế định giá, thủ tục giao quyền và tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi công vụ.

Bên cạnh đó, mối liên kết giữa nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp chưa đủ chặt chẽ, thiếu các cơ chế đủ mạnh để doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu, cùng chia sẻ rủi ro và đồng hành trong quá trình phát triển sản phẩm.

Ông Lâm Đình Thắng cho rằng những tồn tại này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế – xã hội, đồng thời làm giảm hiệu quả đầu tư của Nhà nước cho khoa học và công nghệ.

Do đó, đề án lần này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của TP.HCM trong khuyến khích và bảo vệ cán bộ, nhà khoa học, doanh nghiệp dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. “TP chọn đi đầu ở những lĩnh vực khó, sẵn sàng hành động thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn thương mại hóa khoa học – công nghệ” – ông Thắng nói và nhấn mạnh TP.HCM dám thí điểm và dám chịu trách nhiệm; đồng hành, chia sẻ rủi ro với các tổ chức, cá nhân triển khai đúng quy định, đúng mục tiêu, nhằm đưa khoa học – công nghệ vào thực tiễn nhanh nhất

Chuyển từ “thí điểm” sang cơ chế chính thức

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhìn nhận để có thể ban hành và triển khai đề án ngày hôm nay là cả một quá trình chuẩn bị lâu dài. Nhiều thế hệ lãnh đạo của Sở Khoa học và Công nghệ cũng như UBND TP đã ấp ủ, nghiên cứu và chuẩn bị cho việc thí điểm này.

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường nhìn nhận TP.HCM có điều kiện để thực hiện đề án với hệ thống viện, trường có năng lực nghiên cứu khoa học lớn; cùng với cộng đồng doanh nghiệp năng động, sáng tạo. Đáng chú ý, Thành ủy, HĐND và UBND TP cũng luôn quan tâm, tạo điều kiện để thúc đẩy các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

“Chúng ta cần nhìn nhận thẳng thắn rằng việc ban hành được đề án mới chỉ là bước khởi đầu. Trách nhiệm của tất cả chúng ta là phải triển khai thành công đề án này” – ông Cường nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Nguyễn Mạnh Cường đề nghị trong quá trình triển khai, cơ quan chủ trì cần quan tâm đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Bởi nếu vẫn áp dụng đầy đủ các quy trình theo cách thức thông thường thì có thể gây khó khăn cho các đơn vị tham gia thí điểm.

“Đề án lần này trước mắt là cơ chế thí điểm. Vì vậy, trong quá trình triển khai, chúng ta cần vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, vừa hoàn thiện các cơ chế, chính sách. Mục tiêu cuối cùng là sau giai đoạn thí điểm, chúng ta có thể bỏ chữ “thí điểm”, để các cơ chế này trở thành chính sách chính thức, được triển khai rộng rãi và đồng bộ” – ông Cường nói.

Kết nối nghiên cứu với thị trường bằng cơ chế

PGS.TS Phạm Đình Anh Khôi, Giám đốc Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Công nghệ, Trường ĐH Bách Khoa, ĐH Quốc gia TP.HCM, đánh giá cao việc TP.HCM ban hành đề án thí điểm chính sách về thương mại hóa và mời các đơn vị đăng ký tham gia. Đây là một cách làm thiết thực và thể hiện rõ tinh thần “thể chế phải đi trước một bước” đúng với Nghị quyết 57.

Do đó, ĐH Bách Khoa đã chủ động đăng ký tham gia đề án với hai nhiệm vụ cụ thể, đều là những kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước của TP, đã nghiệm thu, có tài sản trí tuệ đi kèm, đã qua giai đoạn phòng thí nghiệm và đang ở ngưỡng rất gần thị trường.

Theo ông Khôi, các trường đại học kỹ thuật, đặc biệt là tại Trường ĐH Bách Khoa có nhiều kết quả nghiên cứu đủ độ chín để bước vào giai đoạn thương mại hóa. Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn chỉ là “có công nghệ hay không”, mà là “có cơ chế để công nghệ đi tiếp hay không”.

“Đề án thí điểm của TP có ý nghĩa rất lớn, bởi nó đang trực tiếp giải quyết đúng khâu then chốt nhất: Kết nối nghiên cứu với thị trường bằng cơ chế” – ông Khôi nói.

Từ thực tiễn, ĐH Bách Khoa mong các cơ quan quản lý hỗ trợ thương mại hóa theo chuỗi, từ hoàn thiện công nghệ, kiểm định, thử nghiệm thị trường, bảo hộ sở hữu trí tuệ, đến kết nối với doanh nghiệp tiếp nhận và mua sắm công đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, xây dựng một hệ sinh thái bền vững giữa TP, nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đầu tư, để thương mại hóa không phải là nỗ lực đơn lẻ của từng nhóm nghiên cứu, mà trở thành một quy trình được hậu thuẫn bởi cả hệ thống.

***