Cảnh sát nêu 3 nguyên tắc giúp học sinh tránh bẫy thao túng tâm lý trên mạng

Khi người lớn dần cảnh giác với các chiêu lừa đảo trực tuyến, tội phạm giả danh công an đã chuyển hướng sang học sinh, sinh viên – nhóm dễ bị tác động tâm lý. Bằng cách khiến nạn nhân hoảng sợ và rơi vào trạng thái cô lập, chúng tìm cách gây áp lực buộc gia đình chuyển tiền để “giải quyết vụ việc”.

Cảnh báo này được đại úy Nguyễn Xuân Toàn, cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP HCM, chia sẻ tại buổi giao lưu “Sống an toàn trên không gian mạng” do báo VnExpress tổ chức khi trao tặng Tủ sách 25 năm cho Trường THCS Quang Trung (phường Vĩnh Hội). Chương trình thu hút khoảng 1.000 học sinh, thầy cô tham dự.

Đứng trước hội trường đông học sinh, đại úy Toàn mở đầu bằng một câu chuyện có thật mà ông từng tham gia xử lý.

Một học sinh xảy ra mâu thuẫn với bạn. Sau đó, người bạn này nhờ chị giả danh công an từ Hà Nội gọi điện, nhắn tin đe dọa sẽ báo công an “bắt giữ”. Bị hù dọa, học sinh hoảng sợ, không dám nói với cha mẹ mà tìm cách năn nỉ người gọi điện.

“Có em khi nhận điện thoại hoặc tin nhắn đe dọa cũng không dám nói chuyện trước mặt cha mẹ vì sợ”, đại úy Toàn kể. Theo ông, khi nhận thấy nạn nhân hoảng loạn và tìm cách cầu xin, người đe dọa sẽ bắt đầu đưa ra các yêu sách. Những thông tin cá nhân mà chúng nắm được từ trước trở thành công cụ để tiếp tục gây áp lực.

Vì vậy, điều quan trọng nhất trong những tình huống này là không giấu gia đình. “Các em không nên tự giải quyết vấn đề một mình. Cha mẹ, anh chị có thể không giải quyết được mọi việc, nhưng họ có kinh nghiệm và sẽ giúp các em tìm ra hướng xử lý tốt hơn”, đại úy Toàn nói.

Để học sinh dễ hình dung, ông đặt ra một tình huống: nếu có người xưng là công an gọi điện yêu cầu làm theo chỉ dẫn, các em nên phản ứng thế nào? Một học sinh xung phong trả lời rằng cần bình tĩnh, xin phép hỏi ý kiến cha mẹ trước, sau đó báo lại cho gia đình việc có người tự xưng là công an liên hệ.

Theo đại úy Toàn, đây là cách xử lý đúng. Công an không làm việc với người dân bằng cách gọi điện đe dọa hay yêu cầu chuyển tiền. Ông cũng phân tích thêm, khi người lớn đã cảnh giác hơn với các chiêu lừa đảo trên mạng, tội phạm bắt đầu chuyển sang gọi điện cho học sinh, sinh viên. Dù nhóm này thường không có tài sản, chúng vẫn bị nhắm tới vì dễ bị lợi dụng tâm lý sợ hãi.

“Mục tiêu của chúng là khiến các em hoang mang, làm theo hướng dẫn, thậm chí rơi vào tình trạng bị cô lập. Sau đó chúng quay sang gây áp lực với gia đình để tống tiền”, ông nói.

Theo cán bộ an ninh mạng, để sống an toàn trên Internet, học sinh cần ghi nhớ ba nguyên tắc: không hoảng sợ trước các cuộc gọi đe dọa; không làm theo yêu cầu từ người lạ trên mạng; và phải báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc người thân khi gặp tình huống bất thường.

Đó cũng là thông điệp lực lượng công an muốn gửi đến học sinh trong chiến dịch “Không một mình – Cùng nhau an toàn trực tuyến” do Bộ Công an phát động, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong môi trường số.

Tại chương trình, thạc sĩ, luật sư Võ Đan Mạch (Đoàn luật sư TP HCM) cũng trao đổi với học sinh về những rủi ro pháp lý khi sử dụng mạng xã hội. Khi được hỏi, phần lớn học sinh cho biết đã có tài khoản cá nhân trên nhiều nền tảng mạng xã hội.

Theo luật sư Mạch, ở lứa tuổi THCS, các em vẫn thuộc nhóm trẻ em, trong khi hiểu biết về xã hội và pháp luật còn hạn chế nên dễ gặp rủi ro trên không gian mạng. Ngoài các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản đang phổ biến trên Internet, môi trường mạng còn xuất hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác như xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác hoặc phát tán thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng.

Vì vậy, luật sư khuyến nghị học sinh khi sử dụng mạng xã hội cần có sự định hướng và giám sát của cha mẹ, giáo viên.

Điều này không chỉ giúp các em tránh bị lợi dụng mà còn giúp biết chọn lọc thông tin, nhận diện nội dung có giá trị và ứng xử văn minh trên môi trường mạng.

Hải Duyên