Mỹ ‘bỏ túi’ 10 tỉ USD nhờ dàn xếp thương vụ TikTok

Theo The Wall Street Journal ngày 13.3 dẫn các thạo nguồn tin, khoản tiền này đến từ nhóm nhà đầu tư nắm quyền kiểm soát hoạt động của TikTok tại Mỹ sau khi đạt thỏa thuận với công ty mẹ ByteDance (Trung Quốc). Thỏa thuận cho phép thành lập một thực thể mới để điều hành nền tảng mạng xã hội này tại thị trường Mỹ.

Các nguồn tin cho hay nhóm nhà đầu tư gồm Oracle, Silver Lake và quỹ đầu tư Abu Dhabi MGX. Họ đã thanh toán khoảng 2,5 tỉ USD cho Bộ Tài chính Mỹ khi thỏa thuận hoàn tất vào tháng 1 và dự kiến tiếp tục các khoản chi trả khác cho đến khi tổng số tiền đạt khoảng 10 tỉ USD.

Khoản thanh toán này được xem là một phần trong thỏa thuận chuyển quyền kiểm soát TikTok Mỹ sang các nhà đầu tư thân thiện với chính quyền Tổng thống Trump, trong khi ByteDance vẫn giữ một phần cổ phần. Theo thỏa thuận, công ty Trung Quốc cấp phép thuật toán cốt lõi của TikTok cho liên doanh mới, đồng thời duy trì gần 20% cổ phần.

Khi công bố khuôn khổ thỏa thuận hồi tháng 9, ông Trump cho biết “Mỹ sẽ nhận được một khoản phí khổng lồ chỉ vì đạt được thỏa thuận này”, đồng thời nói thêm rằng quy mô của thỏa thuận cũng như số tiền và công sức mà chính phủ bỏ ra là xứng đáng với khoản tiền đó.

Theo Phó tổng thống Mỹ JD Vance, thực thể TikTok mới điều hành hoạt động tại Mỹ được định giá khoảng 14 tỉ USD trong thương vụ. Tuy nhiên, một số nhà phân tích công nghệ cho rằng mức định giá này thấp hơn đáng kể so với giá trị thực của nền tảng.

Các nhà sử học và chuyên gia tài chính nhận định khoản phí 10 tỉ USD là trường hợp gần như chưa từng có tiền lệ đối với một chính phủ tham gia dàn xếp một thương vụ doanh nghiệp. Trong các giao dịch thông thường, các ngân hàng đầu tư tư vấn chỉ nhận phí dưới 1% giá trị giao dịch.

Đơn cử, Bank of America dự kiến nhận khoảng 130 triệu USD khi tư vấn cho thương vụ bán lại công ty đường sắt Norfolk Southern cho Union Pacific (Mỹ) với giá 71,5 tỉ USD – một trong những khoản phí tư vấn lớn nhất từng được ghi nhận.

Các quan chức chính quyền ông Trump cho rằng khoản phí trong thương vụ TikTok là hợp lý, bởi Mỹ đóng vai trò quan trọng trong việc đàm phán với Trung Quốc, giải quyết các lo ngại về an ninh quốc gia và đảm bảo ứng dụng này tiếp tục hoạt động tại Mỹ.

Thỏa thuận được thúc đẩy sau khi Quốc hội Mỹ thông qua đạo luật yêu cầu TikTok phải giảm tỷ lệ sở hữu của ByteDance hoặc đối mặt nguy cơ bị cấm hoạt động tại Mỹ. Nhiều nhà lập pháp lo ngại việc một công ty Trung Quốc kiểm soát nền tảng chứa lượng lớn dữ liệu cá nhân của người dùng Mỹ có thể gây rủi ro an ninh.

Thương vụ TikTok cũng phản ánh xu hướng chính quyền ông Trump can dự sâu hơn vào các giao dịch doanh nghiệp lớn. Chính quyền Mỹ gần đây tham gia hoặc có ảnh hưởng trực tiếp tới một số thương vụ trong lĩnh vực công nghệ và công nghiệp chiến lược, đặc biệt liên quan chuỗi cung ứng bán dẫn và các tập đoàn sản xuất lớn.

Theo đó, ông Trump đã nắm gần 10% cổ phần tại hãng bán dẫn Intel, đồng thời đồng ý nhận một phần doanh thu từ hoạt động bán chip sang Trung Quốc của NVIDIA để đổi lấy việc cấp giấy phép xuất khẩu. Chính quyền Mỹ cũng có tiếng nói trong hoạt động của U.S. Steel sau thỏa thuận “cổ phần vàng” với tập đoàn Nippon Steel của Nhật Bản trong thương vụ thâu tóm công ty này.