Tốc độ tăng trưởng kinh tế TP.HCM gặp thách thức lớn về giá năng lượng, nguyên liệu

Bài toán bảo đảm nguồn năng lượng, nguyên liệu ổn định là những yếu tố then chốt quyết định khả năng bứt phá của TP.

Đó là ý kiến của nhiều chuyên gia và doanh nghiệp tại hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng hai con số từ các động lực truyền thống và động lực mới trong bối cảnh đảm bảo ổn định năng lượng tại TP.HCM”, do UBND TP tổ chức vào chiều 13-3.

Theo Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% trong năm 2026, tốc độ tăng trưởng của TP.HCM trong 6 tháng đầu năm phải đạt tối thiểu khoảng 10,3%. 

Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng GRDP quý 2 cần duy trì ở mức cao, dao động khoảng 10,41 – 13,52% tùy theo từng kịch bản kinh tế toàn cầu.

Phải đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Bình An, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho rằng triển vọng tăng trưởng kinh tế của TP trong năm 2026 sẽ chịu ảnh hưởng lớn từ bối cảnh kinh tế toàn cầu, đặc biệt là diễn biến căng thẳng địa chính trị và giá năng lượng.

“Cần có sự chuẩn bị cho giai đoạn bất định mới, khi các cú sốc địa chính trị ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định kinh tế trên địa bàn. Trong đó, các giải pháp không chỉ tập trung vào giảm thiểu rủi ro, mà còn trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, giảm thiểu mức độ dễ tổn thương trong tương lai”, ông An nhấn mạnh.

Ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng với TP.HCM, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới đồng nghĩa với việc nhu cầu điện cho sản xuất công nghiệp, dịch vụ và hạ tầng đô thị sẽ gia tăng rất mạnh.

Khi các ngành công nghiệp chế biến, logistics, công nghệ số, trung tâm dữ liệu và các dịch vụ giá trị gia tăng cao phát triển nhanh, nhu cầu điện năng sẽ trở thành một trong những yếu tố then chốt quyết định khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo ông Trai, sự gia tăng nhu cầu điện sẽ kéo theo những hệ lụy quan trọng về kinh tế vĩ mô. Trước hết là áp lực đầu tư rất lớn cho hệ thống phát điện, truyền tải và phân phối. Khi giá nhiên liệu trên thị trường quốc tế biến động, chi phí năng lượng tăng sẽ trực tiếp làm tăng giá thành sản phẩm và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Với TP.HCM, một trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics lớn nhất cả nước, điện năng không chỉ đơn thuần là một yếu tố đầu vào của sản xuất mà còn là một yếu tố quyết định niềm tin của nhà đầu tư và khả năng duy trì năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các trung tâm kinh tế trong khu vực, khả năng đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định, đáng tin cậy và với chi phí hợp lý là một trong những yếu tố quan trọng nhất để thu hút đầu tư và duy trì hoạt động của doanh nghiệp.

“Việc bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định, bền vững và hiệu quả sẽ là điều kiện tiên quyết để TP có thể hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của nền kinh tế quốc gia”, ông Trai nhấn mạnh.

Cần nâng cao năng lực dự trữ nguyên liệu

Trong khi đó, theo ông Trần Việt Anh, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP xuất nhập khẩu Nam Thái Sơn, vấn đề năng lượng và cung ứng nguyên liệu trong bối cảnh xung đột không chỉ dừng lại ở việc giá cả tăng cao, mà quan trọng hơn là tình trạng khan hiếm, thậm chí là không có nguồn hàng để nhập khẩu.

Chẳng hạn, nhiều đơn vị cung ứng nguyên liệu nhựa lớn nhất Việt Nam luôn tuân thủ các cam kết về giá và cung ứng dù có biến động thị trường, nhưng vừa công bố hủy đơn hàng với lý do “bất khả kháng do chiến tranh”. “Đây là điều mà cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam chưa từng gặp phải trong hơn 30 năm qua”, ông Việt Anh nói.

Chưa hết, một số hãng tàu cũng đề nghị tăng giá cước vận chuyển thêm 250 USD/mỗi đơn hàng với cùng lý do chiến tranh. Trong thực tế, nhiều đơn hàng nhập khẩu nguyên liệu không thể ký kết được, trong khi nguyên liệu dự trữ tốt nhất của một doanh nghiệp thường chỉ kéo dài 3 tháng. Do đó, có thể đến tháng 6, nguồn nguyên liệu sẽ cạn kiệt.

Một số doanh nghiệp trong ngành công nghiệp phụ trợ đã bắt đầu phải cắt giảm công suất từ hai ca xuống còn một ca, kéo theo đó là lực lượng lao động phải nghỉ chờ việc vì không đủ nguyên liệu sản xuất. Giá nguyên liệu đã tăng vọt từ 860 USD lên đến 1.600 USD (tăng khoảng 30 – 40%), gây ra áp lực vô cùng lớn.

Thực tế này cho thấy năng lực dự trữ của nhiều ngành công nghiệp then chốt như thép, nhựa, giấy… đang rất kém. 

“Doanh nghiệp Việt Nam thường chỉ đủ lực tồn kho trong khoảng một tháng là hết vốn. Nếu không có con số dự trữ cụ thể, chúng ta sẽ mãi ở thế bị động và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ Trung Đông, đặc biệt là trong các ngành hỗ trợ cao cho công nghệ điện tử và chip”, ông Việt Anh nhấn mạnh.

Do vậy, theo ông Việt Anh, TP.HCM cần có chiến lược xây dựng dữ liệu dự trữ cho mỗi ngành, có những đánh giá và so sánh sự khác biệt giữa các cuộc xung đột để doanh nghiệp có kế hoạch ứng phó kịp thời, tránh tình trạng công nhân hoang mang vì không biết đơn hàng sắp tới sẽ ra sao.

“Thành phố nên có dữ liệu cụ thể để phân loại. Với những ngành tăng trưởng tốt (trên 15 – 20%), cần tập trung các chương trình hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa để tạo đà bứt phá. Với những ngành luôn trì trệ ở mức dưới 10%, cần tìm hiểu nguyên nhân để có chính sách điều chỉnh. Nếu sau khi được hỗ trợ mà vẫn không đi lên được, phải để các ngành tăng trưởng 15 – 17% gánh vác …”, ông Việt Anh nói.