Ngày 12/3, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết họ “tạm thời cho phép các nước mua dầu Nga đang mắc kẹt trên biển”, nhằm bình ổn thị trường năng lượng toàn cầu. Chính sách này kéo dài 30 ngày.
Ông khẳng định biện pháp “ngắn hạn, quy mô hẹp” này chỉ áp dụng với số dầu đang trong quá trình vận chuyển và “không mang lại lợi ích tài chính lớn cho chính phủ Nga”. Vì phần lớn nguồn thu năng lượng của chính phủ nước này đến từ các khoản thuế đã được tính ngay thời điểm khai thác.
Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ cũng tạm thời cho phép Ấn Độ mua dầu Nga trên biển trong 30 ngày. Nguồn tin của Bloomberg hôm 11/3 cho biết New Delhi đã mua khoảng 30 triệu thùng dầu Nga từ khi được cấp phép.
Ấn Độ được đánh giá là một trong những nền kinh tế dễ bị tổn thương trước cú sốc năng lượng. Lượng dầu thô dự trữ của nước này chỉ đủ dùng trong khoảng 25 ngày, trong khi tồn kho dầu diesel, xăng và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) tại các nhà máy lọc dầu cũng khá hạn chế. Một quan chức chính phủ Ấn Độ cho biết nước này đang gấp rút tìm các nguồn cung thay thế nếu xung đột Trung Đông kéo dài quá 10-15 ngày.
Theo Financial Times, căng thẳng tại khu vực này cũng có thể khiến Trung Quốc xích lại gần Nga hơn trong lĩnh vực năng lượng. Bắc Kinh có nguy cơ mất nguồn dầu giá rẻ của Iran và phải đối mặt với nguy cơ gián đoạn kéo dài trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Trung Quốc hiện là quốc gia nhập khẩu dầu và khí đốt lớn nhất thế giới, trong đó khoảng 13% lượng dầu thô nhập khẩu đến từ Iran. Bên cạnh đó, gần 30% dầu và 25% khí đốt mà nước này nhập khẩu phải đi qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới. Tuy nhiên, hoạt động tại khu vực này gần như bị đình trệ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cuối tuần trước.
Một tàu dầu thả neo tại thành phố cảng ở Nga (Ảnh: Reuters).
Các nhà quan sát cho rằng sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông cùng đà tăng mạnh của giá năng lượng trong những ngày gần đây đang mang lại lợi ích đáng kể cho Nga. Theo AP, giá dầu xuất khẩu của Moscow đã tăng từ dưới 40 USD/thùng vào tháng 12/2025 lên khoảng 62 USD/thùng hiện nay do lo ngại chiến sự và hoạt động hàng hải tại Vùng Vịnh bị gián đoạn.
Ngày 12/3, Guardian trích các số liệu cho thấy Nga có thể đã thu về khoảng 6 tỷ euro từ bán nhiên liệu hóa thạch (dầu thô, khí đốt và than đá) trong 2 tuần kể từ khi xung đột tại Trung Đông nổ ra.
Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) cho biết giá trung bình ngày của các sản phẩm trên đã tăng 14% trong tháng này so với tháng 2.
Dầu Nga bị phương Tây trừng phạt từ năm 2022, sau khi chiến sự tại Ukraine nổ ra. Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) và các nước G7 đã cấm nhập khẩu dầu thô và nhiều sản phẩm dầu từ Moscow, đồng thời áp dụng trần giá nhằm hạn chế nguồn thu của nước này từ xuất khẩu năng lượng.
Theo đó, các hãng bảo hiểm, vận tải phương Tây chỉ được cung cấp dịch vụ cho Nga nếu giá bán dưới 48 USD. Các tàu chở dầu bị nghi giúp Nga lách lệnh trừng phạt cũng bị đưa vào danh sách đen.
Bên cạnh đó, việc Qatar – một trong những nhà cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới – tạm dừng sản xuất cũng khiến nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn, qua đó làm tăng giá trị các lô hàng còn lại, bao gồm cả nguồn cung từ Nga.
Trước đó, tháng 1 năm nay, nguồn thu từ dầu khí của Nga giảm xuống mức thấp nhất trong 4 năm, chỉ đạt 393 tỷ rúp. Thâm hụt ngân sách trong tháng 1 lên tới 1.700 tỷ rúp, mức cao kỷ lục.
Nguyên nhân là Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) siết chặt hoạt động của “đội tàu bóng tối” – các tàu chở dầu có chủ sở hữu không rõ ràng được sử dụng để né lệnh trừng phạt – trong khi giá năng lượng toàn cầu suy yếu buộc Nga phải tăng chiết khấu để bán dầu.
Theo ông Simone Tagliapietra, chuyên gia năng lượng tại Viện nghiên cứu Bruegel, Nga là một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ biến động năng lượng liên quan đến xung đột. “Giá dầu tăng đồng nghĩa nguồn thu của chính phủ Nga tăng”, ông nhận định.
Bà Amena Bakr, nhà phân tích Trung Đông và OPEC+ tại hãng dữ liệu Kpler, cũng cho rằng khi nguồn dầu từ Trung Đông gặp trở ngại về logistics, Ấn Độ và Trung Quốc sẽ có động lực lớn hơn để tăng mua dầu từ Nga.
Theo bà Alexandra Prokopenko, chuyên gia kinh tế Nga tại Carnegie Russia Eurasia Center (Đức), tác động cuối cùng còn phụ thuộc vào việc eo biển Hormuz bị gián đoạn trong bao lâu.
Bà cho rằng EU có thể buộc phải cân nhắc lại kế hoạch chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu dầu và khí đốt từ Moscow, đặc biệt khi một số nước như Hungary, Slovakia vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung này.
Trong phát biểu trên truyền hình ngày 4/3, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng những biến động hiện nay trên thị trường năng lượng châu Âu là hệ quả từ “các chính sách sai lầm” của phương Tây. Cùng ngày, Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak khẳng định dầu Nga “đang có nhu cầu cao” và nước này sẵn sàng tăng nguồn cung cho Trung Quốc và Ấn Độ.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/bao-gia-nang-luong-trung-dong-dau-nga-ngu-ong-dac-loi-20260313193401993.htm
