Chiến sự Iran leo thang nguy hiểm

Cuộc chiến của Mỹ – Israel chống lại Iran, hiện đã bước sang tuần thứ ba, tiếp tục lan rộng một cách nguy hiểm sau khi lực lượng Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg – trung tâm quan trọng nơi phần lớn dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua.

Hàng loạt động thái leo thang

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã cố tình chừa lại hạ tầng dầu mỏ của đảo Kharg, nhưng cảnh báo không loại trừ khả năng sẽ tấn công cả các hạ tầng này nếu Iran tiếp tục can thiệp vào hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Đảo Kharg được giới chuyên gia nhất trí là địa điểm sống còn với nền kinh tế Iran, vì khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của quốc gia này đi qua đây.

Trong khi đó, Tehran cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào các cơ sở năng lượng của họ sẽ kích hoạt sự trả đũa nhằm vào hạ tầng dầu mỏ trong khu vực và các tài sản liên minh với Mỹ, làm gia tăng lo ngại về một cuộc khủng hoảng an ninh và năng lượng rộng lớn hơn khắp vùng Vịnh.

Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó cho biết họ đã phóng tên lửa và máy bay không người lái (drone) vào Israel với sự phối hợp của lực lượng ủy nhiệm Hezbollah tại Lebanon – một phần của “chiến dịch ngày al-Quds” hàng năm nhằm thể hiện sự ủng hộ với Palestine.

Tehran đồng thời tiến hành các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa nhằm vào nhiều tài sản, căn cứ quân sự và địa điểm thương mại của Mỹ khắp khu vực vùng Vịnh. Chẳng hạn Bộ Quốc phòng Saudi Arabia thông báo đã đánh chặn 6 chiếc drone vào ngày 13-3.

Lực lượng vũ trang Qatar cũng đã đánh chặn thành công 1 tên lửa sau khi phát đi cảnh báo an ninh ở mức độ cao tới tất cả điện thoại di động cho người dân và tạm thời sơ tán dân một số khu vực. Ở Bahrain, còi báo động đã vang lên và Bộ Nội vụ nước này cũng đã hối thúc người dân sơ tán.

Riêng tại Oman, sau một sự cố gần đây khiến hai người thiệt mạng do drone rơi, Quốc vương Oman Haitham bin Tariq và Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani đã có cuộc điện đàm hối thúc đối thoại và hạ nhiệt căng thẳng khu vực.

Để chống lại các cuộc tấn công bằng drone của Iran, Mỹ đang triển khai 10.000 máy bay không người lái đánh chặn đến Trung Đông, theo Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll.

Tin tức từ truyền thông Mỹ còn cho biết Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth đã phê chuẩn triển khai tàu tấn công đổ bộ USS Tripoli cùng 2.500 lính thủy quân lục chiến đến khu vực.

Nhấn mạnh lập trường hết sức cứng rắn của Washington, ông Hegseth nói quân đội Mỹ sẽ “không thương xót, không bắt tù binh”.

Ai đang nắm đòn bẩy ngoại giao?

Trong khi các cơ sở quân sự trên đảo Kharg bị phá hủy, ông Trump nói ông chọn không tấn công hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo “vì lý do nhân đạo”. Đảo Kharg là nơi bố trí hệ thống bể chứa, cảng bốc dỡ và đường ống dẫn dầu chủ chốt của Iran.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cảnh báo rằng nếu Iran can thiệp vào việc lưu thông tự do và an toàn của tàu bè qua eo biển Hormuz, ông sẽ xem xét lại quyết định đó và nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ.

Giới phân tích cho rằng vụ không kích đảo Kharg là tín hiệu cho thấy Mỹ có thể làm tê liệt khả năng tấn công tàu thuyền của Iran tại eo biển trong khi vẫn giữ lại lựa chọn tấn công hạ tầng dầu mỏ – động thái có thể gây gián đoạn đáng kể việc xuất khẩu dầu thô của Iran và làm trầm trọng thêm cú sốc năng lượng toàn cầu.

Cuộc chiến của Mỹ – Israel chống Iran gần như lập tức thúc đẩy một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu và khiến giá dầu tăng vọt. Để ứng phó, Canada ngày 14-3 thông báo sẽ giải phóng 23,6 triệu thùng dầu trong nỗ lực phối hợp khẩn cấp của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA).

Trong khi đó, hàng loạt hãng hàng không lớn, bao gồm hai hãng hàng đầu Ấn Độ Air India và IndiGo, ngày 13-3 đã tăng mạnh giá vé để bù đắp chi phí nhiên liệu bay đang gia tăng do bất ổn địa chính trị.

Với tình hình hiện tại, bất chấp sự hiện diện quân sự dày đặc của Mỹ hiện giờ, Đài Al Jazeera dẫn lời các chuyên gia lưu ý rằng Mỹ đang mất dần đòn bẩy ngoại giao liên quan đến việc đóng cửa eo biển Hormuz.

Các quốc gia chủ chốt – bao gồm Ấn Độ, Pháp và Ý – hiện đang bỏ qua Washington và liên hệ trực tiếp với Iran để đàm phán lộ trình an toàn cho tàu thuyền của họ, cho thấy một sự thay đổi trong nhận thức từ bên ngoài về việc ai đang kiểm soát cuộc khủng hoảng trước mắt, ít ra là ở Hormuz.