Nhân vật nào thời Tam quốc sáng tạo nên môn võ phổ biến đến tận ngày nay?

Vị danh y thời Tam quốc

Hoa Đà (145-208) là vị danh y nổi tiếng cuối thời Đông Hán, đầu thời Tam quốc nổi tiếng loạn lạc trong lịch sử Trung Quốc.

Ông cùng với Biển Thước, Trương Trọng Cảnh và Lý Thời Trân được xưng tụng là 4 vị danh y vĩ đại nhất lịch sử Trung Hoa, có nhiều ảnh hưởng đến nền y học hiện đại của cả khu vực Đông Á.

Nhưng điều thú vị là Hoa Đà còn sáng tạo nên một hệ thống rèn luyện thân thể, từ đó đặt nền tảng cho võ thuật Trung Hoa ngày này. Đó chính là Ngũ Cầm Hí – phương pháp tập luyện dựa trên động tác của 5 loài động vật là hổ, hươu, gấu, khỉ và chim.

Trong lịch sử võ học và y học Trung Hoa, ít có hệ thống vận động nào tồn tại lâu dài như Ngũ Cầm Hí, với tuổi đời lên đến hơn 2.000 năm. 

Dù ban đầu được xây dựng với mục tiêu dưỡng sinh và phòng bệnh, hệ thống động tác mô phỏng năm loài động vật này vẫn được tập luyện rộng rãi cho đến ngày nay, và thậm chí trở thành nền tảng phát triển của võ thuật Trung Hoa.

Theo các ghi chép cổ, Hoa Đà quan sát rằng cơ thể con người nếu ít vận động sẽ giống như bản lề cửa bị bỏ lâu ngày và dần trở nên cứng lại. 

Từ quan sát này, ông phát triển một hệ thống động tác mô phỏng chuyển động của năm loài động vật gồm hổ, hươu, gấu, khỉ và chim hạc. Mỗi loài vật tượng trưng cho một kiểu vận động khác nhau của cơ thể. 

Động tác của hổ nhấn mạnh sức mạnh cơ bắp và sự bùng nổ của lực, hươu tập trung vào sự linh hoạt của thân người và cột sống, gấu biểu trưng cho sự vững chắc của trọng tâm cơ thể, khỉ thể hiện sự nhanh nhẹn và linh hoạt, còn chim hạc chú trọng sự nhẹ nhàng, cân bằng và điều hòa hơi thở.

Điểm đáng chú ý là Ngũ Cầm Hí ban đầu không phải võ thuật chiến đấu mà là một phương pháp dưỡng sinh. 

Trong y học cổ truyền Trung Hoa, vận động được xem là một cách giúp khí huyết lưu thông và duy trì sự cân bằng của cơ thể. 

Nhiều nhà nghiên cứu hiện đại cho rằng quan điểm này có một số điểm tương đồng với khoa học vận động ngày nay. 

Các nghiên cứu trong sinh lý học thể thao cho thấy những bài tập kết hợp kéo giãn cơ, vận động nhịp nhàng và điều hòa hơi thở có thể cải thiện tuần hoàn máu, tăng độ linh hoạt của khớp và giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính liên quan đến lối sống ít vận động.

Giá trị với võ thuật

Theo các nhà nghiên cứu về y học cổ truyền, Ngũ Cầm Hí có thể được xem là một trong những hệ thống thể dục cổ xưa nhất còn được duy trì cho đến ngày nay. 

Bài tập này vẫn được luyện tập tại Trung Quốc trong các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng và trong một số trường phái khí công. 

Sự tồn tại lâu dài của Ngũ Cầm Hí phản ánh một đặc điểm quan trọng của văn hóa Trung Hoa: vận động cơ thể không chỉ phục vụ chiến đấu mà còn gắn chặt với việc dưỡng sinh và phòng bệnh.

Dù mang mục đích y học, Ngũ Cầm Hí vẫn có mối liên hệ nhất định với võ thuật Trung Hoa. Trong lịch sử, nhiều hệ phái kung fu phát triển các kỹ thuật lấy cảm hứng từ động vật. 

Các môn như hổ quyền, hạc quyền hay khỉ quyền đều xây dựng hệ thống động tác dựa trên hình tượng và đặc điểm chuyển động của động vật. 

Một số nhà nghiên cứu võ thuật cho rằng ý tưởng mô phỏng động vật trong kung fu có thể chịu ảnh hưởng từ các phương pháp vận động cổ truyền như Ngũ Cầm Hí, dù mối liên hệ này chủ yếu mang tính văn hóa hơn là kế thừa trực tiếp.

Nhiều hệ thống võ thuật truyền thống Trung Hoa lại phát triển trong bối cảnh văn hóa nơi võ học gắn liền với triết học và dưỡng sinh. 

Điều này khiến các môn kung fu thường bao gồm nhiều yếu tố như bài quyền, phương pháp hô hấp, khí công và các nguyên lý triết học. Chính sự pha trộn này tạo nên bản sắc độc đáo của võ học Trung Hoa, nhưng cũng khiến chúng khác với các môn võ thể thao hiện đại vốn tập trung chủ yếu vào hiệu quả chiến đấu.

Huấn luyện viên MMA người Mỹ Ramsey Dewey, người từng nhiều năm làm việc tại Trung Quốc, từng nhận xét rằng nhiều hệ thống võ thuật truyền thống ở châu Á có xu hướng kết hợp cả yếu tố dưỡng sinh và chiến đấu. 

Theo ông, các bài tập cổ truyền như Ngũ Cầm Hí có thể rất hữu ích đối với sức khỏe và khả năng vận động của cơ thể, nhưng không phải lúc nào cũng được thiết kế cho mục đích chiến đấu trực tiếp.