400 triệu thùng dầu vẫn chưa đủ làm dịu thị trường

Lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển này, nơi chiếm 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu lưu thông, đã sụt giảm nghiêm trọng sau khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào Iran vào ngày 28-2. Các quốc gia châu Á (bao gồm Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản) cũng như một số nước châu Âu đều phụ thuộc phần lớn vào nguồn cung năng lượng từ vùng Vịnh. Do đó, bất kỳ sự gián đoạn nguồn cung nào cũng sẽ làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu. Nhằm giảm thiểu cú sốc này, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp nhưng kết quả vẫn không thể kéo giá dầu đi xuống. Theo IEA, lượng dầu vận chuyển qua tuyến đường thủy chiến lược Hormuz hiện đã giảm xuống mức chưa đến 10% so với trước khi có xung đột.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) ước tính mức tiêu thụ dầu mỏ và các nhiên liệu lỏng khác trên toàn thế giới sẽ đạt trung bình 105,17 triệu thùng/ngày trong năm 2026. Với tốc độ đó, về mặt lý thuyết, 400 triệu thùng xả ra cũng chỉ đủ đáp ứng cho 4 ngày tiêu thụ của toàn cầu. Ngay cả khi so sánh với lưu lượng thông thường qua eo biển Hormuz (khoảng 20 triệu thùng/ngày) thì lượng dầu được xả ra cũng chỉ tương đương với khoảng 20 ngày lưu thông bình thường. Chiến lược gia năng lượng Naif Aldandeni chia sẻ với đài Al Jazeera rằng các kho dự trữ khẩn cấp có thể xoa dịu tâm lý hoảng loạn trên thị trường nhưng không thể thay thế được vai trò của một hành lang hàng hải đang bị gián đoạn. Chuyên gia về dầu mỏ Nabil al-Marsoumi nói với kênh Al Jazeera: “Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã cộng thêm khoảng 40 USD/thùng dưới dạng phụ phí rủi ro địa chính trị cao hơn nhiều so với mức giá mà thị trường thông thường quyết định”. Các dự báo gần đây của EIA cho thấy nhu cầu toàn cầu vẫn chưa giảm đáng kể do xung đột, duy trì ở mức sát 105 triệu thùng/ngày. Do đó, áp lực thị trường không xuất phát từ việc sụt giảm tiêu dùng, mà chủ yếu đến từ nỗi lo thiếu hụt nguồn cung và sự chậm trễ trong việc giao hàng đến các nhà máy lọc dầu cũng như người tiêu dùng. Chuyên gia al-Marsoumi cảnh báo tình trạng gián đoạn kéo dài ở eo biển Hormuz hoặc mối đe dọa lan rộng sang các “điểm nghẽn” khác như eo biển Bab al-Mandeb ở Biển Đỏ có thể nhanh chóng đẩy giá dầu lên cao hơn nữa. Việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa hoàn toàn đã bất ngờ đưa 2 tuyến đường ống dẫn dầu thay thế vào tâm điểm chú ý của toàn cầu, gồm mạng lưới đường ống Đông – Tây của Ả Rập Saudi (Petroline) và đường ống dẫn Dầu thô Abu Dhabi (ADCOP) của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Hệ thống Petroline dài khoảng 1.200 km vận chuyển dầu thô xuyên suốt lãnh thổ Ả Rập Saudi, nối liền khu vực Abqaiq giàu dầu mỏ ở bờ biển phía Đông với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ. Sau các đợt mở rộng gần đây, đường ống Đông – Tây ước tính đạt tổng công suất thiết kế là 7 triệu thùng/ngày. Tuyến đường ống thứ hai ADCOP với chiều dài khoảng 400 km, nối từ các cơ sở dầu mỏ trên đất liền tại Habshan đến cảng Fujairah, ước tính đang vận chuyển 1,5 triệu thùng/ngày và có thể đạt mức tối đa gần 1,8 triệu thùng/ngày.

Theo đài CNBC, các nhà phân tích năng lượng cho rằng khi kết hợp lại, đường ống Đông – Tây và ADCOP có thể giúp bù đắp một phần cho gần 20 triệu thùng/ngày thường đi qua eo biển Hormuz. Ông Pankaj Srivastava, Phó Chủ tịch cấp cao tại Công ty Nghiên cứu năng lượng Rystad Energy, nhận định đường ống dẫn dầu thô Abu Dhabi (ADCOP) của UAE cho phép xuất khẩu dầu thô đi vòng qua eo biển này thông qua cảng Fujairah nhưng các sản phẩm lọc hóa dầu từ khu liên hợp Ruwais phần lớn vẫn phụ thuộc vào các tuyến đường tàu chở dầu đi qua Hormuz. Do đó, các nhà máy lọc dầu của UAE có thể vẫn cần phải điều chỉnh lượng sản phẩm xuất khẩu hoặc quản lý tình trạng tích tụ hàng tồn kho nếu dòng chảy hàng hải tiếp tục bị hạn chế.