Tiêm kích cất cánh từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ trong chiến dịch tập kích Iran (Ảnh: Reuters).
Hai tháng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích các đồng minh NATO vì những nỗ lực yếu kém của họ ở Afghanistan, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục cảnh báo liên minh này sẽ đối mặt với một tương lai “rất tồi tệ” nếu các đồng minh không hỗ trợ Mỹ trong việc bảo đảm an ninh eo biển Hormuz. Iran đã tuyên bố đóng cửa eo biển này sau khi bị Mỹ và Israel tấn công.
“Những người được hưởng lợi từ eo biển này phải giúp đảm bảo không có điều gì tồi tệ xảy ra ở đó. Nếu không có phản hồi hoặc nếu đó là phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO”, ông Trump nói hôm 15/3 trong một cuộc phỏng vấn với Financial Times.
Cảnh báo mới nhất của Tổng thống Trump với các đồng minh đã đặt châu Âu vào thế khó. Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, các nhà lãnh đạo châu Âu đã phải chịu nhiều biện pháp cứng rắn từ Washington, gồm thuế quan, những lời chỉ trích gay gắt và các mối đe dọa lãnh thổ.
Giờ đây, Tổng thống Trump dường như gay gắt hơn, yêu cầu các đồng minh của Mỹ làm “bất cứ điều gì cần thiết” để bảo vệ eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới.
Nhưng lần này, các đồng minh của Mỹ đã từ chối yêu cầu của Tổng thống Trump về việc gửi tàu chiến để hỗ trợ vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Động thái này cho thấy có giới hạn trong sự ủng hộ của NATO dành cho nhà lãnh đạo Mỹ.
“Cuộc chiến này không liên quan gì đến NATO. Đây không phải là cuộc chiến của NATO. Việc tham gia (chiến dịch hỗ trợ qua eo biển Hormuz) chưa từng được xem xét trước chiến tranh và hiện cũng không được xem xét”, người phát ngôn của Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng bác bỏ yêu cầu của Tổng thống Trump. Ông đặt câu hỏi: “Ông Trump mong đợi một vài tàu khu trục châu Âu có thể làm gì ở eo biển Hormuz mà Hải quân Mỹ hùng mạnh không thể làm được? Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi; chúng tôi không phải là người khởi xướng”.
Bà Kaja Kallas, người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu, cũng đã phản ứng lạnh nhạt trước yêu cầu hỗ trợ của Tổng thống Trump, nói rằng eo biển Hormuz “nằm ngoài phạm vi hoạt động của NATO”.
Hôm 16/3, Ngoại trưởng của các nước EU đã thảo luận các phương án để đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz, nhưng bà Kallas cho biết không ai “muốn” mở rộng các hoạt động hải quân của họ trong khu vực.
“Đây không phải là cuộc chiến của châu Âu, nhưng lợi ích của châu Âu đang bị đe dọa trực tiếp”, quan chức châu Âu nói thêm.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Các quan chức Italy, Nhật Bản và Australia cũng cho biết các nước này sẽ không tham gia vào nỗ lực mở lại eo biển Hormuz theo đề xuất của Tổng thống Mỹ.
Ngay cả những quốc gia thể hiện sự sẵn lòng giúp đỡ cũng chỉ nói một cách mơ hồ.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết chính phủ của ông đang làm việc với các đồng minh để mở lại eo biển, nhưng không cung cấp chi tiết.
Sự do dự trong phát ngôn của Thủ tướng Starmer cho thấy các đồng minh của Mỹ thiếu những lựa chọn khả thi để thúc đẩy Iran mở lại eo biển Hormuz.
Ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC), lực lượng đang kiểm soát hiệu quả tuyến hàng hải huyết mạch này, lại có “nhiều lựa chọn để gây rối”, theo tướng Nick Carter, cựu Tham mưu trưởng quân đội Anh.
Ông Carter nói với BBC rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran có “mọi thứ từ tên lửa đặt trên bờ và máy bay không người lái đến tàu cao tốc vũ trang, xuồng không người lái và tất nhiên là cả thủy lôi”.
Ông cho biết các lực lượng quân sự phương Tây chưa đặt “hoạt động rà phá thủy lôi lên ưu tiên hàng đầu trong năng lực hải quân của họ”, đồng thời cảnh báo việc điều tàu chiến hộ tống tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sẽ “gặp nhiều thách thức”.
Julien Barnes-Dacey, giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), cho biết chiến lược của châu Âu đối với Iran ban đầu được thúc đẩy bởi “mong muốn làm hài lòng ông Trump” và duy trì viện trợ của Mỹ cho Ukraine.
Tuy nhiên cuộc chiến ở Iran đang bộc lộ những hạn chế của chiến lược đó, ông nói. Kho dự trữ đạn dược và tên lửa đánh chặn của phương Tây đang cạn kiệt ở Trung Đông, trong khi giá năng lượng tăng vọt – và việc chính quyền Tổng thống Trump tạm thời miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga vận chuyển bằng đường biển – đã mang lại lợi nhuận đáng kể cho nền kinh tế Nga.
“Việc ông Trump không tập trung vào Ukraine và liên tục miễn trừ trừng phạt Nga ngày càng làm suy yếu lập luận rằng việc liên minh với ông Trump là con đường để bảo vệ lợi ích của châu Âu tại Ukraine”, chuyên gia Barnes-Dacey nhận định.
Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Trump cho biết ông nghi ngờ các đồng minh của Mỹ sẽ đáp lại lời kêu gọi của ông liên quan tới eo biển Hormuz.
Tướng Carter chỉ trích cách tiếp cận của ông Trump đối với các liên minh.
“NATO được thành lập như một liên minh phòng thủ. Đó không phải là một liên minh được thiết kế để một trong các đồng minh tự ý tiến hành chiến tranh rồi buộc tất cả những nước khác phải làm theo. Nó hoàn toàn không được thiết kế cho mục đích đó. Tôi không chắc đó là kiểu NATO mà bất kỳ ai trong chúng ta muốn tham gia”, cựu Tham mưu trưởng quân đội Anh nhận định.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/dong-minh-tu-choi-de-nghi-cua-my-dua-tau-chien-toi-gan-iran-20260317110716503.htm
