ESG đang trở thành xu hướng tất yếu trong hoạt động kinh doanh toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp vẫn triển khai các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị chủ yếu để đáp ứng yêu cầu báo cáo, mang tính hình thức, chưa tạo ra thay đổi thực chất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
HỎI ĐÁP VỚI CHUYÊN GIA
Câu hỏi: Theo kinh nghiệm quốc tế, đâu là những tiêu chí hoặc dấu hiệu cốt lõi để phân biệt một doanh nghiệp thực hiện ESG một cách thực chất, tích hợp vào chiến lược dài hạn, với những trường hợp chỉ dừng ở mức “tuân thủ” hoặc “đánh bóng hình ảnh”? Đâu là những rủi ro mà doanh nghiệp có thể đối mặt nếu chỉ tiếp cận ESG theo hướng hình thức?
TS Hoàng Quốc Bảo – Đại học Southern Arkansas (Mỹ), Nhà sáng lập, giám đốc điều hành SPACE ASEAN:
Để nhận biết một doanh nghiệp thực hiện ESG một cách thực chất hay chỉ dừng lại ở mức hình thức, trước hết cần nhìn vào nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp mới chỉ dừng ở mức “tuân thủ” khi triển khai ESG.
Thứ nhất, ESG mới được thúc đẩy mạnh trong vài năm gần đây tại các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Dù đã có không ít doanh nghiệp nỗ lực triển khai ESG theo hướng thực chất, tạo ra giá trị cho môi trường, xã hội và quản trị, nhưng đây vẫn là lĩnh vực mới, có phạm vi bao trùm toàn bộ hoạt động doanh nghiệp.
Vì vậy, việc triển khai mang tính hình thức còn khá phổ biến, chủ yếu do doanh nghiệp chưa hiểu đầy đủ tính toàn diện và các yêu cầu cụ thể của ESG.
Nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp mới chỉ dừng ở mức “tuân thủ” khi triển khai ESG (Ảnh: Reuters).
Thứ hai, một số doanh nghiệp chịu sức ép từ các thị trường phát triển như châu Âu và Mỹ. Chẳng hạn, Liên minh châu Âu (EU) đưa ra nhiều yêu cầu liên quan đến ESG, thậm chí yêu cầu báo cáo ESG để thuận lợi trong xuất khẩu.
Trong khi đó, ESG tác động tới hầu hết hoạt động của doanh nghiệp, nên việc tuân thủ đòi hỏi điều chỉnh toàn diện, tiêu tốn thời gian và nguồn lực. Do vậy, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu, lựa chọn triển khai ESG ở mức tối thiểu để đáp ứng yêu cầu thị trường.
Thứ ba, việc thực hiện ESG một cách toàn diện đòi hỏi nguồn lực đáng kể. Ví dụ, ở khía cạnh môi trường, doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ sạch, quy trình sản xuất tiên tiến để giảm phát thải, điều này thường kéo theo chi phí lớn.
Tương tự, các tiêu chí xã hội cũng đòi hỏi đầu tư về nhân lực và quản trị. Đây là lý do khiến nhiều doanh nghiệp chưa đủ nguồn lực để triển khai ESG một cách đầy đủ.
Thứ tư, ESG hiện vẫn mang tính tự nguyện ở phần lớn các quốc gia (ngoại trừ một số quy định chặt chẽ tại châu Âu), đồng thời chưa có một bộ tiêu chuẩn thống nhất toàn cầu.
Hiện nay, các bộ tiêu chuẩn như GRI được sử dụng phổ biến, bên cạnh đó còn có SASB, CDP, ISSB và các tiêu chuẩn theo ngành. Hoạt động kiểm định báo cáo ESG cũng chưa hoàn toàn thống nhất, thường do các công ty kiểm toán lớn (Big4) hoặc các tổ chức độc lập thực hiện.
Thứ năm, ở cả các quốc gia phát triển và đang phát triển, vẫn tồn tại một nhóm doanh nghiệp cố tình áp dụng ESG theo hướng đối phó, hình thức, dù có đủ nguồn lực và hiểu biết để làm tốt hơn. Đây là nhóm thường bị chỉ trích liên quan đến hiện tượng “greenwashing” (tẩy xanh).
Về cách phân biệt doanh nghiệp thực hiện ESG thực chất và hình thức:
Thứ nhất, có thể dựa vào nội dung công bố thông tin. Doanh nghiệp thực hiện ESG thực chất thường đưa ra các cam kết và dữ liệu cụ thể, gắn với hoạt động thực tế. Ngược lại, doanh nghiệp làm hình thức thường đưa ra thông tin chung chung, mục tiêu thiếu tính khả thi.
TS Hoàng Quốc Bảo – Đại học Southern Arkansas (Mỹ), Nhà sáng lập, giám đốc điều hành SPACE ASEAN (Ảnh: S.P).
Thứ hai, có thể xem xét các chứng nhận uy tín trong nước và quốc tế liên quan đến ESG như B Corp, LEED, ISO 14001, GOTS, Fair Trade, FSC, USDA Organic… Đây là những tín hiệu tích cực phản ánh mức độ cam kết và thực hành ESG của doanh nghiệp.
Thứ ba, ESG liên quan đến toàn bộ hoạt động doanh nghiệp và đòi hỏi nguồn lực lớn về tài chính, thời gian và năng lực. Vì vậy, cần thận trọng với những doanh nghiệp đưa ra các mục tiêu hoặc kết quả “quá hoàn hảo” trong mọi khía cạnh ESG.
Thứ tư, nếu doanh nghiệp công bố báo cáo ESG được thẩm định độc lập bởi các tổ chức uy tín, có thể đánh giá ở mức tương đối rằng doanh nghiệp đang triển khai ESG một cách nghiêm túc và thực chất.
TS Hoàng Quốc Bảo là chuyên gia tư vấn cho các nhà quản lý, doanh nhân và tổ chức. Ông cũng tham gia Hiệp hội Doanh nghiệp châu Á tại Arkansas (AAAB) và Mạng lưới Nghiên cứu ASEAN về Năng lượng và Biến đổi khí hậu (ARNECC).
Ông là người sáng lập SPACE ASEAN – tổ chức thúc đẩy hợp tác giữa Mỹ và ASEAN trong lĩnh vực phát triển bền vững, bao gồm đổi mới xanh, thương mại tác động và đầu tư xã hội.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/doanh-nghiep-lam-esg-that-hay-danh-bong-nhin-vao-dau-20260317120341566.htm
