Cân não lãi suất – tỉ giá

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), trong 2 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng tín dụng đối với nền kinh tế đạt 1,4%, trong khi huy động vốn tăng khoảng 0,36%. Diễn biến này khiến thanh toán hệ thống tiếp tục chịu sức ép, đẩy lãi suất nhích lên trong bối cảnh rủi ro lạm phát từ giá dầu neo cao; hạn mức (room) tín dụng trong quý đầu năm cũng không dồi dào…

Áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu

Trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô mới nhất, Công ty Chứng khoán MBS cho biết có 3 trong tổng số 16 NH thương mại được MBS theo dõi vừa tiếp tục tăng lãi suất tiền gửi ở các kỳ hạn trên 6 tháng trong tháng 2-2026, với mức tăng cao nhất tới 0,9 điểm %. Ở chiều ngược lại, chỉ một NH giảm 0,2 điểm % lãi suất tại tất cả kỳ hạn.

Bà Trần Khánh Hiền, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán MBS, cho hay xu hướng tăng lãi suất huy động vẫn đang chiếm ưu thế nhưng số lượng NH và mức điều chỉnh đã thấp hơn đáng kể so với trước. Dù mặt bằng lãi suất của hầu hết NH trong năm 2025 đã tăng từ 1-1,5 điểm % nhưng áp lực huy động vốn đối với các NH vẫn còn hiện hữu. Đặc biệt khi nhu cầu vay vốn dài hạn cho các dự án đầu tư công, xây dựng hạ tầng tăng cao nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Đồng Thanh Tuấn, chuyên gia phân tích vĩ mô và thị trường tiền tệ, Công ty Chứng khoán ACBS, trong năm 2026, NHNN đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng là 15%, tương đối thận trọng so với mức thực hiện 19% của năm 2025. Dù phù hợp với định hướng giảm sự phụ thuộc vào hệ thống tín dụng NH, hạn chế đầu cơ bất động sản nhưng các kênh dẫn vốn khác như trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán vẫn chưa thể hoàn toàn bù đắp cho sự sụt giảm của tín dụng NH.

Trong khi đó, mặt bằng lãi suất của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trong 2 tháng đầu năm do chênh lệch giữa nhu cầu tín dụng và huy động vốn. Lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng tại nhóm NH quốc doanh (Big4) đã tăng 0,7 điểm % từ đầu năm, trong khi lãi suất cho vay đối với bất động sản hiện ghi nhận quanh ngưỡng 10%-14%/năm. “Xu hướng này có khả năng sẽ tiếp diễn trong nửa đầu năm 2026, cho đến khi bối cảnh tỉ giá trở nên thuận lợi hơn, cùng với việc xung đột địa chính trị hạ nhiệt giúp ổn định dòng chảy ngoại tệ” – ông Tuấn nói.

Hướng tín dụng vào các động lực tăng trưởng

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động, dù room tín dụng quý I/2026 không còn dồi dào và một số lĩnh vực dòng vốn được kiểm soát chặt để hạn chế rủi ro, nhiều NH vẫn dành những gói ưu đãi cho các lĩnh vực ưu tiên. Lãnh đạo NH Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) cho biết NH vẫn tiếp tục tài trợ các dự án trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực năng lượng, hạ tầng, xuất khẩu; tiếp tục phát triển đa dạng sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ, hộ kinh doanh và khách hàng cá nhân. “Ngay từ đầu năm 2026, NH đã triển khai 15 chương trình cho vay ưu đãi đối với cả khoản vay ngắn hạn và trung dài hạn, với mức lãi suất thấp hơn 0,5-3,5 điểm % so với mặt bằng bình quân thị trường. NH cũng duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở mức thấp nhằm hỗ trợ khách hàng ổn định hoạt động sản xuất – kinh doanh” – lãnh đạo Vietcombank thông tin.

Theo đó, các chương trình ưu đãi được triển khai đồng bộ cho cả khối khách hàng DN và khách hàng bán lẻ, mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho nhiều nhóm đối tượng trong nền kinh tế. Tính đến hết tháng 2-2026, đã có hơn 20.500 khách hàng cá nhân và khách hàng tổ chức bán lẻ được tiếp cận vốn với lãi suất ưu đãi, với dư nợ đạt trên 47.000 tỉ đồng…

Tại họp báo thường kỳ Chính phủ tháng 2-2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà nhấn mạnh sẽ điều hành lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường, kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ. Đồng thời chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế…

NHNN cũng yêu cầu các NH thương mại kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tăng cường rà soát, đơn giản hóa thủ tục cấp tín dụng, áp dụng chuyển đổi số vào quy trình cấp tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và DN tiếp cận vốn.

Trong khi đó, các chuyên gia của ACBS dự báo vào nửa cuối năm 2026, NHNN có thể sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ hơn nhằm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026. Lúc này, lạm phát và tỉ giá có thể đối mặt với nguy cơ gia tăng mạnh hơn so với những năm trước. Ở kịch bản kém khả quan hơn, nếu dự trữ ngoại hối sụt giảm, chi phí vốn và chỉ số đồng USD có thể neo ở mức cao tương tự năm 2022. “Tuy nhiên, rủi ro hệ thống sẽ được kiểm soát tốt hơn nhờ giảm bớt áp lực thanh khoản từ thị trường bất động sản” – chuyên gia của ACBS nhận xét.

Ở góc độ vĩ mô, chuyên gia kinh tế, TS Cấn Văn Lực góp ý cơ quan quản lý cần xây dựng các kịch bản tăng trưởng, lạm phát gắn với các biện pháp điều hành khác nhau. Trong đó phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và chính sách vĩ mô khác nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng. “Cần cân bằng giữa tỉ giá và lãi suất – bình ổn lãi suất là cần thiết cho tăng trưởng và ổn định thị trường nhưng cũng cần hợp lý nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, tỉ giá. Có cơ chế hỗ trợ kịp thời cho các DN và ngành chịu tác động mạnh, trực tiếp từ chi phí nhiên liệu, vận tải, bảo hiểm và đầu vào tăng cao” – TS Lực nói.