Theo dự thảo Nghị định về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng đang được Bộ Nội vụ lấy ý kiến có 2 phương án được đưa ra.
Hai phương án tăng lương hưu khác nhau ra sao?
Ở phương án thứ nhất, dự thảo đề xuất điều chỉnh theo hướng kết hợp giữa tăng theo tỷ lệ phần trăm và cộng thêm một khoản tiền cụ thể.
Dự kiến sẽ có hàng triệu người được tăng lương hưu từ 1.7
Theo đó, từ ngày 1.7.2026, nhóm đối tượng chính như cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, quân nhân, công an… sẽ được tăng thêm 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng trên mức hưởng của tháng 6.2026.
Đối với một số nhóm khác như người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, trợ cấp tuất hằng tháng…, mức điều chỉnh là tăng thêm 8%.
Trong khi đó, phương án 2 đưa ra cách điều chỉnh đơn giản hơn khi áp dụng mức tăng đồng loạt 8% đối với toàn bộ các đối tượng.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế hỗ trợ đối với người có mức hưởng thấp. Theo đó, những người nghỉ hưởng trước năm 1995, sau khi điều chỉnh mà vẫn dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ tiếp tục được tăng thêm. Cụ thể, người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/tháng được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng; người có mức từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ được nâng lên bằng 3,8 triệu đồng/tháng.
Lý giải về sự kết hợp mức tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng ở phương án 1, Bộ Nội vụ cho biết, việc xây dựng phương án dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI), khả năng cân đối ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội, đồng thời đảm bảo cải thiện mức hưởng đối với nhóm có lương hưu thấp, đặc biệt là những người nghỉ trước năm 1995.
Còn nếu áp dụng tăng đồng đều 8% như phương án 2 cho tất cả nhóm thụ hưởng thì không khắc phục được chênh lệch lương hưu giữa người hưởng thấp và người hưởng cao, thậm chí kéo dài khoảng cách. Phương án này cũng chưa thể chế hóa Nghị quyết 28 về thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ.
Nên có phương án dung hòa
Theo TS Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, phương án tăng đồng đều 8% có ưu điểm là đảm bảo nguyên tắc đóng – hưởng, hạn chế tâm tư giữa các nhóm thụ hưởng.
Người có mức lương hưu cao là do quá trình tham gia bảo hiểm xã hội dài và mức đóng cao hơn, vì vậy việc tăng theo tỷ lệ sẽ phù hợp với nguyên tắc này.
Tuy nhiên, vị chuyên gia lo ngại chi phí đời sống leo thang trong thời gian qua ảnh hưởng đến đời sống người dân, trong đó có người nghỉ hưu, do đó cần bình ổn giá cả thị trường để đảm bảo an sinh.
Về lâu dài, theo ông Lợi, cần có lộ trình nâng dần mức hưởng của nhóm nghỉ hưu trước năm 1995, bởi đây là nhóm có thu nhập thấp, mức hưởng sau điều chỉnh vẫn còn khoảng cách khá xa so với mức lương tối thiểu vùng hiện nay.
Trong khi đó, PGS-TS Giang Thanh Long, giảng viên cao cấp Trường đại học Kinh tế quốc dân, nhìn nhận việc điều chỉnh lương hưu không đơn thuần là tăng đồng đều mà cần hướng tới thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các nhóm.
“Nếu chúng ta cố gắng kéo người này lên thêm một tí, nhưng người kia lại tăng nhiều hơn về mặt tuyệt đối thì dẫn đến tư tưởng cào bằng. Xét về tính công bằng, nếu áp dụng phương án tăng đồng loạt 8% thì những người đang có mức lương cao sẽ được hưởng lợi rất lớn so với người lương thấp”, ông Long nói.
Ông Long lấy ví dụ, một người hưởng 1 triệu đồng/tháng khi tăng 8% chỉ tăng thêm 80.000 đồng, trong khi người hưởng 10 triệu đồng sẽ tăng thêm tới 800.000 đồng, khiến chênh lệch giữa 2 nhóm tiếp tục giãn rộng.
Về phương án 1 tăng 4,5% cộng thêm 200.000 đồng, ông Long cho rằng, đây thực chất là công cụ điều tiết để làm sao khoảng cách thu nhập cố gắng giảm bớt đi.
Ông Long phân tích: “Khoản cộng thêm này có ý nghĩa rất lớn với người thu nhập thấp, đặc biệt trong bối cảnh giá cả sinh hoạt tăng. Đặc biệt, đối với nhóm có mức lương hưu rất thấp (chỉ khoảng 3 – 4 triệu đồng), họ là những đối tượng chịu tác động nặng nề nhất khi giá cả thị trường biến động. Vì thế, sau khi điều chỉnh theo tỷ lệ phần trăm, cần thiết phải cộng thêm một khoản hỗ trợ cố định để họ đảm bảo duy trì cuộc sống”.
Theo chuyên gia, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt còn nhiều biến động, chính sách điều chỉnh cần đảm bảo người có mức hưởng thấp duy trì được mức sống tối thiểu, đồng thời vẫn tôn trọng nguyên tắc đóng – hưởng.
“Thay vì chỉ chọn một trong 2 phương án, cơ quan quản lý có thể tính tới giải pháp dung hòa, dựa trên dữ liệu cụ thể để đạt được sự cân bằng giữa công bằng và bền vững”, ông Long nêu quan điểm.
Nguồn: https://thanhnien.vn/tang-luong-huu-tang-45-cong-200000-dong-hay-tang-8-loi-hon-185260319121339906.htm
