Tranh cãi vụ chủ nhà đâm chết ‘tình địch’ gây rối giữa đêm

Bi kịch khởi nguồn từ mối quan hệ tay ba phức tạp.

Tiêu Đào (sinh năm 1999) và Lý Mai (sinh năm 2002) làm quen qua ứng dụng trò chuyện vào tháng 3/2023, sau đó bắt đầu yêu nhau và thuê căn hộ sống chung vào tháng 9 cùng năm.

Mai kể hai người liên tục cãi vã từ tháng 5/2024, Đào từng đề nghị chia tay nhưng chưa hoàn toàn chấm dứt. Đến tháng 10/2024, họ quyết định dừng lại sau trận cãi cọ lớn. Cuối tháng đó, Mai quen Hàn Siêu trong một lần đi uống rượu, bắt đầu hẹn hò nhưng chỉ được một thời gian ngắn lại chia tay vì mâu thuẫn.

Trong thời gian hẹn hò rồi chia tay Siêu, Mai vẫn sống cùng căn hộ với Đào. Sau đó, mối quan hệ giữa Mai và Đào dần được hàn gắn. Nhưng sự yên bình bị phá vỡ bởi một loạt cuộc gọi lúc nửa đêm.

Án mạng từ tranh chấp tình cảm

0h ngày 19/11/2024, Siêu nhiều lần gọi điện cho Mai mong tái hợp, nhưng đều bị từ chối. Không ngờ, khoảng 3h, Siêu say rượu lái xe đến căn hộ Mai và Đào đang chung sống.

Theo hồ sơ tòa án, Siêu cãi nhau với Mai ở cửa. Nghe thấy tiếng ồn, Đào bước ra khỏi phòng ngủ, gia nhập cuộc tranh cãi sau khi biết đối phương là bạn trai cũ của bạn gái mình. Sau đó, Đào lấy một con dao gấp màu đen, dài khoảng 21,5 cm, từ bàn trà trong phòng khách và quay lại cửa, vung dao trước mặt Siêu rồi tiếp tục cãi vã.

Cuộc cãi vã leo thang thành ẩu đả. Đào túm cổ áo Siêu trước, Siêu cũng túm lại cổ áo Đào đồng thời đẩy vào trong nhà. Trong lúc giằng co, Đào dùng dao đâm và chém Siêu cho đến khi anh ta ngã xuống đất. Mai giật lấy con dao gấp từ tay Đào ném vào bồn rửa chén. Đào lại vào bếp lấy một con dao gọt trái cây, Mai cũng giật lấy ném vào bồn rửa chén.

Sau đó, Mai gọi điện cho bố của Đào, ông đến nơi thì bảo Mai gọi cấp cứu và cảnh sát. Khi nhân viên y tế đến hiện trường, Siêu đã tử vong. Đào bị cảnh sát bắt.

Theo cảnh sát, mẫu máu của Siêu có nồng độ cồn cao tới 167,33 mg/100ml, vượt xa giới hạn cho phép là 80 mg/100ml.

Tranh cãi phòng vệ chính đáng

Điểm mấu chốt gây tranh cãi trong vụ án là hành vi của Đào thuộc về phòng vệ chính đáng hay cố ý giết người?

Luật sư bào chữa của Đào lập luận rằng Siêu đã xâm nhập trái phép vào nhà người khác trong tình trạng say xỉn, có lỗi nghiêm trọng, hành động của Đào là phòng vệ chính đáng; ngay cả khi không phải vậy thì cũng nên được coi là “vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng” và nhận hình phạt như hành vi cố ý gây thương tích.

Điều đáng chú ý là những thay đổi trong lời khai của các nhân chứng. Lời khai ban đầu của Đào là “Siêu tấn công trước”, sau đó đổi thành “Lúc đó tôi rất tức giận nên đã túm cổ áo anh ta… Siêu dùng cả hai tay giật mạnh cánh tay và vai tôi”. Lời khai của Mai cũng thay đổi, từ mô tả ban đầu rằng “Siêu đấm vào mặt Đào” thành “Đào vươn tay túm cổ áo Siêu, Siêu cũng vươn tay túm cổ áo Đào, đẩy vào trong nhà”.

Trong phiên tòa phúc thẩm, TAND cấp cao tỉnh Cam Túc kết luận rằng trong lúc xảy ra xung đột, Siêu đã dùng cánh tay kẹp cổ Đào và đè anh ta xuống. Đào đâm Siêu vào sau eo bên trái, rồi tiếp tục đâm vào các vùng trọng yếu như ngực và bụng sau khi Siêu buông tay.

Chi tiết này đã trở thành yếu tố then chốt giúp tòa án xác định bản chất của hành vi phạm tội.

Lý lẽ của tòa án

Trong tình huống đối phương đến tận nhà quấy rối vào đêm khuya, tại sao tòa án vẫn nhận định rằng hành động của Đào không cấu thành phòng vệ chính đáng?

Theo “Hướng dẫn về việc áp dụng chế định phòng vệ chính đáng” do TAND Tối cao, VKSND Tối cao và Bộ Công an Trung Quốc cùng ban hành năm 2020, việc xác định phòng vệ chính đáng phải nắm rõ ba điều kiện: nguyên nhân, thời điểm và giới hạn.

Trong vụ án này, lập luận của tòa án bao gồm hai logic cốt lõi:

Đầu tiên là việc xác định mức độ xâm phạm trái phép. Tòa án nhận định rằng dù việc Siêu gây rối tại nhà riêng vào đêm khuya có một phần lỗi dẫn đến vụ án, nhưng “không gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng và tài sản của người khác, thuộc về hành vi xâm phạm trái pháp luật ở mức độ nhẹ”. Nói cách khác, dù Siêu đã vào nhà người khác trái phép, hành động của anh ta chưa đến mức gây nguy hiểm nghiêm trọng đến an toàn cá nhân.

Thứ hai là việc đánh giá tính tương xứng của các biện pháp phòng vệ. Theo quy định, “đối với các hành vi vi phạm pháp luật ở mức độ nhẹ, nếu trong hoàn cảnh có thể nhận biết được hành vi vi phạm mà chủ thể trực tiếp sử dụng phương pháp đủ gây thương tích nghiêm trọng hoặc tử vong để ngăn chặn hành vi đó, thì không được coi là phòng vệ”.

Tòa án cho rằng trong hoàn cảnh có thể nhận biết được hành vi vi phạm của Siêu, Đào đã quay lại phòng khách lấy dao và trực tiếp sử dụng phương pháp có khả năng gây chết người để ngăn chặn Siêu, như vậy đã vượt quá phạm vi phòng vệ. Đặc biệt, việc Đào tiếp tục đâm vào các vùng trọng yếu như ngực và bụng sau khi Siêu buông tay, và việc anh ta tiếp tục tấn công khi Mai ngăn cản, bị tòa án coi là cấu thành “ý định chủ quan rõ ràng nhằm tước đoạt mạng sống của người khác một cách bất hợp pháp”.

Bản án không làm hài lòng cả hai bên

Tháng 5/2025, TAND trung cấp thành phố Kim Xương tuyên án tử hình đối với Đào nhưng hoãn thi hành án hai năm vì tội Cố ý giết người, đồng thời phạt bồi thường hơn 60.000 nhân dân tệ cho gia đình nạn nhân.

Đôi bên đều kháng cáo: phía Đào cho rằng hành vi nên được coi là phòng vệ, bản án quá nặng; bố mẹ Siêu yêu cầu tòa tuyên tử hình, thi hành ngay lập tức và đòi bồi thường hơn 1,46 triệu nhân dân tệ.

Tháng 10/2025, TAND cấp cao tỉnh Cam Túc giữ nguyên phán quyết của tòa sơ thẩm và phê chuẩn án tử hình treo.

Theo Luật Hình sự, một tội phạm bị kết án tử hình treo thường có thể được giảm xuống tù chung thân sau hai năm nếu không cố ý phạm tội trong thời gian hoãn thi hành án; nếu cải tạo tốt, án phạt thậm chí có thể được giảm xuống còn 25 năm tù.

Sau khi bản án có hiệu lực, thái độ của hai bên hoàn toàn trái ngược. Luật sư đại diện cho gia đình Siêu nói phán quyết là “phù hợp”, bố mẹ Siêu kiên quyết không tha thứ. Trong khi đó, phía Đào mới đây đã đệ đơn xin xét xử lại vụ án lên Tòa án cấp cao tỉnh Cam Túc, khẳng định rằng phiên tòa ban đầu đã không đánh giá đầy đủ hành vi của Siêu khi đột nhập trái phép vào nhà dân trong tình trạng say xỉn và dùng bạo lực để áp chế người khác.

Vụ án này thu hút sự chú ý rộng rãi vì chạm đến nỗi lo sợ của nhiều người: khi ai đó đột nhập nhà bạn giữa đêm, bạn có quyền sử dụng dao hay không?

Về mặt pháp lý, bạn có quyền phòng vệ, nhưng phương pháp phòng vệ của bạn phải tương xứng với mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm. Luật pháp không cho phép bạn “phòng vệ không giới hạn” đối với “hành vi vi phạm ở mức độ nhẹ”. Cán cân công lý không chỉ bảo vệ chủ nhà khỏi kẻ xâm nhập trái phép, mà còn bảo vệ kẻ xâm nhập không bị trả thù quá mức.

Tuệ Anh (theo Hongxing News, 163)